Bốn tiếng một buổi, ba buổi một tuần, mình đã nằm ở phòng chạy thận đủ lâu để biết từng tiếng máy, và đủ lâu để biết chiếc ghế đối diện chưa bao giờ có ai ngồi, trừ bà ấy.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện mình viết, kể bằng giọng một ông cụ hư cấu, bệnh viện là một bệnh viện thành phố phía Bắc do mình đặt ra. Truyện này không làm bạn sợ nhiều đâu. Nó chỉ dài như một buổi chạy thận, và ấm như một chiếc mũ len.
Bốn tiếng một buổi, ba buổi một tuần
Mình bắt đầu chạy thận năm sáu mươi tám tuổi. Bác sĩ giải thích cẩn thận, mình gật đầu, về nhà ngồi im cả buổi chiều. Con cái đi làm xa, vợ mình mất đã lâu. Từ đó cuộc đời mình chia theo lịch: thứ hai, thứ tư, thứ sáu, sáu giờ sáng có mặt ở viện, mười giờ về.
Phòng chạy thận dài, hai dãy ghế điều trị kê đối diện nhau, máy móc kêu đều đều. Người nằm ở đó lâu ngày quen mặt nhau cả. Người thì xem điện thoại, người thì ngủ, người thì nói chuyện rôm rả. Mình thì không quen ai. Mình chỉ nằm nhìn trần nhà, đếm từng vết ố, đếm từng giọt thời gian chảy qua.
Chiếc ghế đối diện mình ở sát cửa sổ, chỗ nắng sớm rọi vào đẹp nhất phòng. Lạ ở chỗ chẳng bao giờ có ai được xếp ngồi đó. Mình hỏi một cô điều dưỡng, cô bảo ghế ấy máy hay báo lỗi, khoa để dự phòng.
Tháng thứ ba, một buổi sáng thứ tư, mình mở mắt thì thấy có người ngồi trên chiếc ghế ấy.
Người đàn bà bên cửa sổ
Đó là một người đàn bà chừng sáu mươi, tóc búi gọn, mặc áo len màu ghi, đang đan một chiếc mũ len màu nâu hạt dẻ. Tay bà không cắm kim truyền, cũng không nối với máy nào. Bà ngồi thẳng lưng trong nắng, kim đan gõ lách cách.
Bà ngẩng lên, thấy mình nhìn thì cười, bảo: ông nằm lâu chán nhỉ, có muốn nghe kể chuyện không. Mình hơi ngượng, nhưng gật đầu. Thế là bà kể.
Bà kể chuyện cái làng ven sông hồi bà còn nhỏ, mùa nước lên người ta đi chợ bằng thuyền. Bà kể chuyện cô giáo dạy bà đan len, chuyện lần đầu bà đi xem phim ở rạp huyện, chuyện mấy cây hồng xiêm sau nhà. Giọng bà nhỏ, đều, có nhịp như tiếng kim đan. Bốn tiếng hôm ấy trôi qua như bốn mươi phút.
Lúc mình được tháo máy, bà đã đi đâu mất. Ghế bên cửa sổ trống trơn. Mình hỏi cô điều dưỡng bà cụ áo ghi ngồi đó là ai. Cô nhìn mình, rồi nhìn chiếc ghế, bảo sáng nay ghế ấy không xếp ai cả.
Hai năm những câu chuyện
Mình không sợ. Bạn nghe có lạ không, nhưng mình thật sự không sợ. Có lẽ người chạy thận lâu năm đã quen sống cạnh những điều không chắc chắn. Mình chỉ mong tới thứ hai, thứ tư, thứ sáu.
Bà ấy không buổi nào cũng tới. Có buổi bà ngồi đó từ đầu, có buổi gần cuối mới xuất hiện, có buổi không thấy đâu. Những buổi bà tới, bà kể. Hết chuyện làng, bà kể chuyện thời con gái, chuyện lấy chồng, chuyện ông chồng hiền như đất, chỉ phải cái tội không biết nấu cơm. Mình cười tới mức cô điều dưỡng phải nhắc nằm yên kẻo tuột kim.
Mình cũng kể cho bà nghe chuyện mình. Chuyện hồi trẻ đi làm đường trên núi, chuyện vợ mình, chuyện mấy đứa con. Bà nghe chăm chú, thỉnh thoảng gật đầu, kim đan vẫn chạy.
Chiếc mũ len thành hình dần theo từng buổi. Mình hỏi bà đan cho ai. Bà cười, bảo đan cho một người sắp đi xa, mùa đông ở nơi mới lạnh lắm.
Cuộc điện thoại báo có thận ghép
Hai năm sau, một buổi tối, bệnh viện gọi điện. Có một quả thận phù hợp với mình. Mình nghe mà tay run tới mức đánh rơi điện thoại. Con trai mình bắt chuyến xe đêm về, đưa mình vào viện.
Sáng hôm ấy, trước giờ mổ, mình xin ghé qua phòng chạy thận một chút. Cô điều dưỡng ngạc nhiên nhưng vẫn đẩy xe lăn đưa mình đi. Phòng vẫn đông, máy vẫn kêu đều. Chiếc ghế bên cửa sổ trống.
Trên ghế, gấp gọn gàng, là chiếc mũ len màu nâu đã đan xong, cuộn len thừa đặt bên cạnh. Cô điều dưỡng cầm lên, ngơ ngác hỏi mũ của ai để quên. Mình bảo mũ của mình. Cô nhìn mình rồi đưa cho mình, không hỏi thêm.
Mình đội chiếc mũ lên đầu. Nó ấm, ấm như được phơi nắng cả buổi sáng, và có mùi xà phòng thơm kiểu ngày xưa người ta vẫn giặt tay.
Mùa đông ở nơi mới
Ca ghép thành công. Mình hồi phục chậm nhưng chắc. Sau mấy tháng, mình không phải chạy thận nữa, không phải sống theo lịch thứ hai, thứ tư, thứ sáu. Mùa đông năm ấy, mình chuyển lên sống với con trai ở một thành phố trên núi, lạnh hơn quê mình nhiều.
Sáng nào ra đường, mình cũng đội chiếc mũ len màu nâu. Con dâu mình bảo mũ đẹp, hỏi ai đan. Mình chỉ bảo một người bạn cũ.
Có một lần, con trai mình lục được tấm ảnh cưới của bố mẹ nó, mình và vợ mình chụp ở hiệu ảnh huyện. Nó bảo bố ơi, mẹ mặc áo len màu ghi đẹp quá, sao con không nhớ mẹ từng có cái áo này. Mình nhìn tấm ảnh rất lâu. Vợ mình mất khi các con còn bé, mình đã quên mất bà từng có chiếc áo len ấy, quên mất bà từng búi tóc gọn như thế.
Mình không kể với con chuyện phòng chạy thận. Mình chỉ kéo vành mũ len xuống thấp hơn một chút, và nhớ ra rằng hai năm trời, bà ấy kể cho mình nghe chuyện đời bà, mà mình, ông chồng hiền như đất không biết nấu cơm, chưa một lần nhận ra.
Câu hỏi thường gặp
Chạy thận nhân tạo kéo dài bao lâu mỗi buổi?
Mỗi buổi thường kéo dài vài tiếng và lặp lại nhiều lần trong tuần, tuỳ chỉ định của bác sĩ. Lịch cụ thể phụ thuộc tình trạng từng người, nên người bệnh cần làm theo hướng dẫn của cơ sở điều trị.
Vì sao người bệnh điều trị lâu ngày dễ cô đơn?
Lịch điều trị dày khiến người bệnh khó giữ nhịp sống và các mối quan hệ như trước. Ngồi lâu một chỗ, xa gia đình cũng làm cảm giác lẻ loi tăng lên, nên sự trò chuyện và đồng hành rất quý.
Vì sao ta có thể quên gương mặt của người thân đã mất lâu?
Trí nhớ về khuôn mặt mờ dần theo thời gian nếu không được nhắc lại, nhất là những chi tiết như kiểu tóc hay quần áo. Ảnh cũ và kỷ vật thường đánh thức lại những chi tiết tưởng đã mất.
Vì sao những đồ vật đan tay hay xuất hiện trong truyện ma cảm động?
Đồ đan tay chứa thời gian và sự chăm chút của người làm, mỗi mũi đan như một lời nhắn. Khi người đan không còn, món đồ trở thành sợi dây nối giữa hai thế giới trong trí tưởng tượng.
Nhận thận ghép có cần theo dõi lâu dài không?
Người được ghép thận thường phải tái khám và dùng thuốc theo chỉ định trong thời gian dài. Mọi điều chỉnh về thuốc hay sinh hoạt cần hỏi bác sĩ điều trị.
