Chị Năm vừa lau xong cả hành lang, quay lại cất xô thì thấy giữa sàn bóng loáng có một hàng dấu chân ướt, đi từ cuối hành lang về phía chị, ngược chiều với vệt lau.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, bệnh viện huyện và chị lao công trong truyện đều do mình tưởng tượng. Đây là truyện về những người làm việc lặng lẽ nhất trong bệnh viện, những người nhìn thấy mặt sàn kỹ hơn bất kỳ ai.
Chị Năm và cây lau nhà
Chị Năm năm mươi tuổi, lao công ca đêm ở một bệnh viện huyện đã mười hai năm. Mỗi đêm chị lau ba dãy hành lang khu nội trú, lau từ đầu này tới đầu kia, đi giật lùi, để mình không dẫm lên chỗ vừa lau.
Chị thuộc mặt sàn như thuộc lòng bàn tay. Viên gạch nào nứt, góc nào hay đọng nước, chỗ nào người nhà bệnh nhân hay làm đổ cháo. Chị bảo nhìn sàn là biết đêm ấy khoa vắng hay đông, người ta lo hay yên.
Đêm ấy là một đêm cuối thu, mưa phùn. Khu nhà B, nơi có mấy phòng người già nằm điều trị dài ngày, vắng tanh. Chị lau xong hành lang lúc hai giờ sáng, đi giật lùi tới đầu cầu thang, quay lại kéo xe xô.
Giữa mặt sàn còn ướt loáng, có một hàng dấu chân. Dấu chân ướt đậm hơn mặt sàn, đi từ phía cuối hành lang lại, hướng về chị. Mà cuối hành lang, chị vừa đứng đó mười phút trước, không có ai.
Hàng dấu chân thứ hai
Chị Năm đứng lặng. Đó không phải dấu giày. Đó là dấu dép tổ ong, loại dép nhựa có những lỗ tròn nhỏ ngày xưa ai cũng đi. Nhìn kỹ, trong mỗi dấu chân còn in rõ những vòng tròn li ti.
Chị tự trấn an, chắc ai đó đi vệ sinh, dép ướt, chị không để ý. Chị lau lại. Lau xong, chị đi giật lùi, ngẩng lên. Hàng dấu chân lại hiện ra, cũng từ cuối hành lang, cũng đi về phía chị, nhưng lần này dừng lại ngay trước mũi cây lau của chị.
Mười hai năm làm ca đêm, chị đã nghe đủ chuyện. Chị không chạy. Chị nắm chặt cán cây lau, khẽ hỏi: ai đấy, có việc gì thì cứ bảo. Hành lang im lặng, chỉ có tiếng mưa phùn gõ lên mái tôn khu nhà xe.
Rồi chị thấy, trước mắt mình, một dấu chân mới hiện ra trên sàn khô, quay mũi về phía cuối hành lang. Rồi dấu thứ hai. Rồi dấu thứ ba. Chầm chậm, như một người già đi trước, ngoái lại chờ.
Đi theo về phía cuối hành lang
Chị Năm cầm đèn pin, đi theo. Hàng dấu chân dẫn chị qua những phòng bệnh đóng cửa, qua quầy trực nơi cô điều dưỡng đang gục đầu ngủ, qua chỗ để xe lăn. Chị không gọi cô điều dưỡng, vì sợ người ta bảo chị hoa mắt.
Cuối hành lang là nhà vệ sinh chung của khu B. Hàng dấu chân dừng lại trước cửa. Cửa khép hờ. Từ bên trong, chị nghe một tiếng rên rất khẽ, yếu như tiếng mèo con.
Chị đẩy cửa. Trên nền gạch có một bà cụ nằm nghiêng, tóc bạc xoã, một tay còn bám vào chân bồn rửa. Bà bị trượt chân, ngã từ bao giờ không biết, không gượng dậy được, không đủ sức gọi. Người bà lạnh ngắt.
Chị Năm chạy ra hét gọi cô điều dưỡng. Cả ca trực chạy tới. Bà cụ được đưa về giường, ủ ấm, bác sĩ khám, may mắn chỉ bị bầm và trật cổ tay, nhưng nếu nằm thêm vài tiếng trên nền gạch lạnh như vậy thì không biết thế nào.
Đôi dép tổ ong của ông
Sáng ra, bà cụ tỉnh táo hơn. Chị Năm vào thăm, mang theo cốc trà gừng. Bà cụ nắm tay chị cảm ơn, rồi kể một chuyện mà chị nghe xong ngồi lặng cả buổi.
Bà kể lúc nằm dưới sàn, bà gọi mãi không ai nghe. Bà mơ màng thấy ông nhà bà, mất đã năm năm, đứng ở cửa, đi đôi dép tổ ong vẫn đi suốt đời. Ông bảo bà nằm yên đấy, để ông đi gọi người. Ông đi ra hành lang, đi chậm, vì ông vốn đau chân.
Bà bảo ông nhà bà cả đời không chịu bỏ đôi dép tổ ong, con cháu mua giày mua dép mới ông đều cất đi. Ông bảo đi dép này mới biết đất ướt hay khô. Lúc ông mất, con cháu đặt đôi dép ấy vào cùng ông.
Chị Năm không kể với bà về hàng dấu chân. Chị chỉ nói, bà ạ, ông thương bà lắm, đi gọi người nhanh lắm. Bà cụ cười, nước mắt chảy dài, bảo ông nhà bà chậm như rùa, cả đời có nhanh bao giờ, chắc lần này phải cố lắm.
Chiếc khăn khô ở cuối hành lang
Sau chuyện ấy, chị Năm đề nghị với bệnh viện lắp thêm tay vịn và thảm chống trơn ở các nhà vệ sinh khu B, gắn thêm chuông gọi ngay cạnh bồn rửa. Bệnh viện làm theo trong mùa đông năm ấy.
Bà cụ ra viện sau hai tuần. Trước khi về, bà dúi vào tay chị Năm một túi chè đậu đen tự nấu. Hai người hẹn Tết gặp lại, và họ gặp lại thật, ở chợ huyện, bà cụ chống gậy, vẫn nhận ra chị từ xa.
Chị Năm vẫn lau ba dãy hành lang mỗi đêm, vẫn đi giật lùi. Chỉ có một thay đổi nhỏ: cuối mỗi lượt lau, chị đặt một chiếc khăn khô gấp gọn trước cửa nhà vệ sinh khu B, như để ai đi qua có chỗ lau chân.
Thỉnh thoảng, sáng ra, chị thấy chiếc khăn hơi ẩm, có in mờ những vòng tròn li ti. Chị không sợ. Chị chỉ thay khăn mới, khẽ nói một câu như nói với người quen: ông đi chậm thôi, sàn trơn lắm.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người cao tuổi dễ bị ngã trong nhà vệ sinh?
Sàn ướt, đứng dậy đột ngột, thị lực và sức cơ giảm khiến người cao tuổi rất dễ trượt ngã. Tay vịn, thảm chống trơn, đèn đủ sáng và chuông gọi là những cách đơn giản giúp giảm nguy cơ.
Khi thấy người già bị ngã nên làm gì?
Không nên vội kéo dậy, hãy hỏi xem họ đau ở đâu, gọi nhân viên y tế hoặc người hỗ trợ. Giữ ấm cho người bị ngã nếu họ phải nằm chờ, vì nằm lâu trên sàn lạnh rất nguy hiểm.
Vì sao dấu chân là hình ảnh đáng sợ trong truyện ma?
Dấu chân là bằng chứng có người vừa đi qua mà ta không nhìn thấy họ. Sự thiếu vắng của chủ nhân dấu chân khiến trí tưởng tượng lấp vào khoảng trống.
Dép tổ ong gắn với ký ức của người Việt thế nào?
Dép nhựa có lỗ tròn từng rất phổ biến ở Việt Nam nhiều thập niên, rẻ, bền, đi mưa được. Với nhiều người, nó gợi nhớ hình ảnh ông bà, cha mẹ và một thời giản dị.
Vì sao những người làm nghề lao công ca đêm hay có nhiều chuyện kể?
Họ làm việc lúc vắng người nhất, đi khắp các ngóc ngách và để ý những chi tiết nhỏ mà người khác bỏ qua. Sự yên tĩnh của ban đêm cũng làm mọi âm thanh, hình ảnh lạ trở nên rõ rệt hơn.
