Mỗi khi trời đổ mưa, cây đàn trong phòng khách lại tự chơi, lúc nào cũng cùng một khúc, và lúc nào cũng dừng ở cùng một chỗ.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu do mình viết, căn nhà, gia đình và cây đàn đều không có thật. Nếu chỗ bạn ngồi nghe đang có mưa thì càng tốt, bạn cứ để tiếng mưa làm nền cho câu chuyện này.
Cây đàn người chủ cũ không mang đi
Nhà Mai chuyển về một căn nhà phố ba tầng trong con đường nhiều cây sấu. Người chủ cũ là một ông giáo về hưu đã sang ở với con. Đồ đạc ông mang đi gần hết, chỉ để lại một cây đàn piano đứng màu nâu sẫm kê sát cửa sổ phòng khách, kèm một lời nhắn qua người môi giới: đàn nặng quá, nhà mới không có chỗ, mong ai ở sau giữ giùm.
Mai học năm cuối đại học, hồi nhỏ có học đàn mấy năm rồi bỏ. Cô mở nắp, phím ngà đã ngả vàng, vài phím kêu hơi lạc. Mùi gỗ cũ và nỉ ẩm bay lên. Cô bấm thử một hợp âm, tiếng ngân trầm và ấm lạ thường, như cây đàn đã lâu lắm không có ai chạm vào và đang chờ.
Mẹ Mai bảo cứ giữ, nhà có cây đàn cũng sang. Bố Mai thì càu nhàu vì nó chiếm mất góc để bể cá.
Ba tuần đầu, cây đàn chỉ là một món đồ nội thất.
Đêm mưa đầu mùa và khúc nhạc không có đoạn kết
Cơn mưa đầu mùa tới vào một tối thứ năm, ầm ào, gió quất những giọt nước to như hạt ngô vào cửa kính. Cả nhà đang ăn cơm ở gian bếp phía sau thì nghe thấy tiếng đàn.
Không phải tiếng phím bị va. Là một giai điệu, chậm, buồn, tay phải hát một câu dài, tay trái đệm những hợp âm rải như tiếng nước chảy. Bốn người ngồi im, đũa còn trên tay. Khúc nhạc đi được chừng một phút, lên cao dần, rồi dừng giữa chừng một câu, đứt ngang như người chơi bị ai gọi đi.
Bố Mai cầm đèn pin ra phòng khách. Nắp đàn vẫn đóng. Ghế đàn vẫn ở nguyên chỗ, đẩy sát vào gầm. Chỉ có tấm khăn phủ nóc đàn hơi lệch, và mặt gỗ ấm như vừa có ai ngồi cạnh rất lâu.
Từ đó, cứ trời mưa là đàn vang. Mưa phùn thì tiếng đàn nhỏ, mưa rào thì to. Bao giờ cũng khúc ấy, bao giờ cũng dừng đúng chỗ ấy. Mẹ Mai lo lắng gọi điện cho người môi giới hỏi số ông giáo, nhưng số máy không còn liên lạc được.
Tập bản nhạc chép tay dưới nắp ghế
Mai không sợ bằng tò mò. Ngày nắng, cô ngồi trước đàn mò lại giai điệu theo trí nhớ. Cô nhận ra nó không giống bài nào cô từng nghe. Nó có vẻ của một bài hát ru, nhưng ở đoạn giữa lại rẽ sang một hướng rất lạ, như người viết đang đi tìm một điều gì.
Một chiều, cô lật nắp ghế đàn lên để tìm giấy lau, và thấy một tập giấy chép nhạc buộc dây vải. Nốt nhạc viết tay bằng bút mực, nét gọn, cẩn thận. Trang đầu không có tên bài, chỉ có một dòng chữ nhỏ ở góc: viết cho em, chưa xong.
Đó đúng là khúc nhạc của những đêm mưa. Mai chơi theo bản chép, từng ô nhịp một. Tới đúng chỗ tiếng đàn hay dừng, bản nhạc cũng dừng. Trang cuối chỉ có những dòng kẻ trống, vài nốt bị gạch đi gạch lại tới mức giấy thủng.
Cô hiểu ra rằng có ai đó đã viết khúc nhạc này cho một người, và chưa bao giờ tìm được đoạn kết.
Mai viết đoạn kết cho một người không quen
Suốt mùa thu năm ấy, Mai ngồi với cây đàn mỗi tối. Cô thử hết đoạn kết này tới đoạn kết khác. Đoạn nào cũng nghe sai, như khoác lên một người cái áo không vừa. Có hôm cô gục đầu lên nắp đàn mà ngủ quên, tỉnh dậy thấy tấm khăn len của mẹ được đắp lên vai, dù mẹ bảo mẹ ngủ từ sớm.
Rồi một đêm, giữa giấc ngủ, Mai nghe tiếng đàn. Trời không mưa. Tiếng đàn chỉ chơi đúng một câu, rất khẽ, một câu cô chưa từng nghe, rồi im. Cô bật dậy, chạy xuống, ghi vội câu ấy vào trang giấy trống. Khi viết xong, cô nhận ra nó không phải đoạn kết. Nó là một lời gợi ý.
Từ câu gợi ý ấy, đoạn kết mở ra như cánh cửa. Không phải một kết thúc buồn. Nó trở về giai điệu ru ngủ ở đầu bài, nhưng thấp hơn, chậm hơn, như người ta ru lần cuối trước khi đi.
Mai đợi một đêm mưa.
Đêm giông cuối cùng và bốn bàn tay trên phím đàn
Cơn giông cuối mùa tới vào tháng mười một. Mai ngồi vào đàn trước khi tiếng đàn kịp vang. Cô chơi từ đầu. Ngoài kia mưa dội lên mái tôn nhà bên, sấm rền từ xa. Cô chơi qua đoạn giữa, qua chỗ đứt quen thuộc, rồi chơi tiếp đoạn kết mà cô đã viết.
Ở nốt cuối cùng, cô giữ phím rất lâu. Tiếng ngân kéo dài trong căn phòng tối. Và khi nó tắt hẳn, ngoài cửa sổ, mưa cũng tạnh, gọn như ai đó vừa khép một cánh cửa.
Từ đêm đó, cây đàn không bao giờ tự vang nữa, dù có những trận mưa dài cả tuần. Mẹ Mai thở phào. Bố Mai thôi càu nhàu chuyện bể cá.
Chỉ có một điều Mai không kể với ai. Mỗi lần cô chơi khúc nhạc ấy, ở vài ô nhịp, tiếng tay trái vang lên trước tay cô một chút, như có người ngồi sát bên, nhẹ nhàng dẫn đường. Và mẹ cô, đứng nghe từ bếp, có lần đã hỏi rất tự nhiên: nãy con chơi với bạn nào mà nghe như bốn tay vậy.
Câu hỏi thường gặp
Đàn piano có thể tự phát ra tiếng khi trời mưa không?
Đàn piano có dây căng rất chặt, khi bộ giảm âm không đè hết lên dây, những âm thanh mạnh bên ngoài như sấm hay mưa rào có thể làm vài dây rung theo, gọi là cộng hưởng. Tiếng phát ra thường nhỏ và rời rạc, chứ không thành một giai điệu.
Độ ẩm ảnh hưởng tới đàn piano thế nào?
Gỗ và nỉ trong đàn hút ẩm rồi nở ra, khiến dây và búa đàn lệch đi, đàn nhanh lạc tông, phím có thể bị kẹt. Ở xứ nồm ẩm, người chơi đàn thường dùng máy hút ẩm và nhờ thợ lên dây định kỳ.
Vì sao một giai điệu dang dở cứ lởn vởn trong đầu?
Bộ não thường có xu hướng muốn khép lại những gì còn dở, nên một câu nhạc bị cắt ngang dễ bị lặp đi lặp lại trong đầu. Người ta hay gọi đây là hiệu ứng việc dở dang, dù các nghiên cứu sau này cho kết quả chưa hoàn toàn thống nhất.
Tại sao âm nhạc làm truyện ma đáng sợ hơn?
Âm nhạc tác động thẳng tới cảm xúc trước khi ta kịp suy nghĩ. Những giai điệu chậm, tông thứ, hoặc một khoảng lặng đột ngột khiến cơ thể căng lên chờ đợi, và chính sự chờ đợi ấy làm nỗi sợ lớn dần.
Mua nhà có đồ đạc người cũ để lại nên làm gì?
Nên hỏi rõ qua giấy tờ món nào được để lại, món nào chủ cũ sẽ quay lại lấy. Với đồ lớn như đàn hay tủ, nhờ thợ kiểm tra tình trạng trước khi dùng, vì chi phí bảo dưỡng có khi không nhỏ.
