Cánh cửa kho lạnh đóng sập sau lưng Quân lúc mười hai giờ đêm, đèn trong kho chớp hai lần rồi tắt, và trong bóng tối âm hai mươi độ, từ phía vách thép bên trái, có tiếng ai đó gõ ba tiếng.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, cảng cá, kho lạnh và những người trong đó đều do mình đặt ra. Truyện có một lời giải thích rất đời thường, nhưng cũng có một chi tiết mà đến giờ nhân vật vẫn không giải thích được.
Kho đông ở cảng cá
Quân làm thủ kho ca đêm cho một cơ sở thu mua hải sản bên cảng cá. Đêm là lúc tàu về, cá mực được phân loại, đóng thùng, đưa vào kho đông âm hai mươi độ. Công việc của anh là ghi sổ, xếp thùng, kiểm nhiệt độ, và đảm bảo cửa kho luôn đóng kín.
Kho có hai phòng đông sát nhau, ngăn bởi một vách thép dày. Mỗi phòng có cửa trượt nặng, bên trong có chốt mở khẩn cấp màu đỏ, phòng khi ai đó bị kẹt. Ngày đầu đi làm, anh được dặn kỹ: chốt khẩn cấp ở góc trong, sát sàn, phải nhớ vị trí bằng chân chứ không phải bằng mắt.
Quân làm được nửa năm, quen dần cái lạnh cắt da, quen hơi thở đóng thành khói trắng, quen tiếng máy nén chạy ù ù như con thú ngủ. Anh quen cả việc vào kho một mình lúc nửa đêm.
Đêm ấy tàu về muộn, hàng nhiều. Mười hai giờ, anh đẩy xe thùng cuối cùng vào phòng đông số hai. Anh vừa cúi xuống xếp thùng thì nghe tiếng cửa trượt rít lên, rồi đóng sập.
Bóng tối âm hai mươi độ
Đèn chớp hai lần rồi tắt. Bóng tối đặc như mực, lạnh tới mức anh nghe được tiếng da mặt mình căng lại. Anh mò về phía cửa, đẩy, cửa không nhúc nhích. Có lẽ trục trượt bị kẹt băng.
Anh cố nhớ vị trí chốt khẩn cấp. Góc trong, sát sàn. Nhưng góc nào. Trong bóng tối, kho vừa xếp đầy thùng hàng, những lối đi quen bỗng biến thành mê cung. Anh vấp vào một chồng thùng, ngã, đầu gối đau buốt.
Hơi lạnh bắt đầu ngấm. Tay anh tê dần, đầu óc anh chậm lại, ý nghĩ trôi đi như cá trôi dưới nước. Anh biết đó là dấu hiệu nguy hiểm. Anh biết mình phải ra trước khi đầu óc mụ đi hẳn.
Rồi anh nghe tiếng gõ. Ba tiếng, rõ, đều, từ phía vách thép bên trái. Cốc, cốc, cốc. Tiếng gõ như ai đó dùng khớp ngón tay gõ lên kim loại, và nó vang lên ở một chỗ thấp, gần sàn.
Đi theo tiếng gõ
Quân bò về phía tiếng gõ. Anh đưa tay quờ quạng trong bóng tối, chạm vào vách thép lạnh buốt, rát cả da. Tiếng gõ lại vang lên, lần này dịch sang trái một chút, xa hơn một chút.
Anh bò theo. Tiếng gõ dịch đi, anh bò theo. Cứ như vậy, từng quãng ngắn, tiếng gõ dắt anh men theo vách thép, vòng qua những chồng thùng, rẽ vào một khe hẹp mà anh không nhớ là có.
Lần thứ bảy, tiếng gõ vang lên ngay dưới tay anh, sát sàn. Anh mò xuống. Ngón tay tê cứng của anh chạm vào một thanh kim loại có gờ, phủ băng. Chốt khẩn cấp. Anh dồn hết sức kéo xuống.
Cửa trượt bật ra một khe. Ánh đèn hành lang tràn vào, ấm và vàng. Quân lăn ra ngoài, nằm ngửa trên sàn bê tông, thở hổn hển, khói trắng bốc lên từ mặt anh như từ một nồi nước sôi.
Người ở phòng bên cạnh
Bên phòng đông số một, cửa trượt cũng hé mở. Một cậu trai trẻ bước ra, mặt tái nhợt, tay cầm cây búa cao su dùng để gõ băng. Đó là Phúc, cậu phụ kho mới vào làm được hai tuần.
Phúc kể cậu đang xếp hàng bên phòng một thì nghe tiếng cửa phòng hai đóng sập, nghe tiếng anh ngã. Cậu biết vách thép mỏng hơn ở mấy chỗ ghép nối, nên lấy búa cao su gõ vào vách, mong anh nghe thấy mà đi theo về phía cửa.
Quân thở phào, ôm chầm lấy cậu. Vậy là không có ma, chỉ có một cậu phụ kho nhanh trí. Anh cảm ơn rối rít, hứa sẽ mời cậu một bữa lẩu cá ra trò.
Lúc hai người ngồi uống trà gừng nóng trong phòng nghỉ, Quân hỏi sao cậu biết đường mà gõ dẫn anh tới đúng chỗ chốt khẩn cấp, qua cả khe hẹp sau chồng thùng. Phúc nhìn anh, ngơ ngác. Cậu bảo cậu chỉ gõ ba lần thôi, ở một chỗ, gần cửa, rồi chạy đi tìm người.
Bốn lần gõ còn lại
Quân không nói gì nữa. Anh đếm lại trong đầu. Ba tiếng gõ đầu tiên, gần cửa. Rồi bảy lần gõ, mỗi lần dịch đi một quãng, men theo vách, vòng qua thùng hàng, dẫn tới tận chốt khẩn cấp ở góc trong cùng. Phúc chỉ gõ một lần.
Hôm sau anh vào phòng đông số hai lúc đèn sáng, đi lại con đường đêm qua. Trên vách thép, phủ một lớp sương giá mỏng, có những vết tròn nhỏ, đều đặn, như dấu khớp ngón tay chạm vào làm tan lớp sương. Bảy vết, cách nhau từng quãng, dẫn từ cửa vào tới góc trong.
Vết cuối cùng nằm ngay trên chốt khẩn cấp. Lớp sương ở đó tan thành một hình bàn tay, ngón dài và gầy, nhỏ hơn bàn tay anh, nhỏ hơn cả bàn tay Phúc.
Quân hỏi những người làm lâu năm ở cảng về kho lạnh này. Một bà bán nước chỉ nói rằng hồi trước có một chị thủ kho làm ở đây nhiều năm, rất kỹ tính, lúc nào cũng dặn người mới vị trí chốt khẩn cấp. Bà không nói thêm gì. Từ đó, đêm nào vào kho, Quân cũng đặt tay lên vách thép, gõ ba tiếng, như gõ cửa xin phép.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao làm việc trong kho lạnh cần chốt mở khẩn cấp?
Ở nhiệt độ rất thấp, cơ thể mất nhiệt nhanh, người bị kẹt lâu có thể nguy hiểm. Chốt mở từ bên trong, đèn khẩn cấp và chuông báo là những thiết bị an toàn quan trọng, người làm phải được hướng dẫn kỹ và kiểm tra định kỳ.
Vì sao khi quá lạnh đầu óc trở nên mơ hồ?
Khi thân nhiệt hạ, não hoạt động chậm lại, phản xạ kém, suy nghĩ rối và khó quyết định. Đó là lý do người bị lạnh lâu dễ lạc phương hướng, và cần được đưa ra chỗ ấm càng sớm càng tốt.
Âm thanh truyền qua vách kim loại như thế nào?
Kim loại truyền rung động tốt hơn không khí, nên một tiếng gõ có thể lan đi dọc vách và nghe như phát ra ở chỗ khác. Trong bóng tối, rất khó đoán đúng vị trí nguồn âm khi nó truyền qua vật rắn.
Vì sao sương giá trên kim loại có thể in lại dấu tay?
Hơi ấm từ da làm tan lớp sương mỏng chỗ tiếp xúc, để lại vết in rõ trên bề mặt lạnh. Vết này tồn tại cho tới khi sương đọng lại phủ kín, nên trong kho lạnh dấu tay có thể còn khá lâu.
Truyện này có thật không?
Không. Đây là truyện hư cấu do Chuyện Ma sáng tác, cảng cá, kho lạnh và nhân vật đều không có thật. Truyện mượn một nghề làm đêm ít người biết để nhắc về an toàn lao động và tình đồng nghiệp.
