Đêm thứ mười một, Hưng nháy đèn pin ba lần về phía ánh đèn bên núi đối diện, và ánh đèn ấy dừng lại, nháy đáp ba lần, rồi bắt đầu đi xuống thung lũng, về phía trạm của anh.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, ngọn núi, trạm phát sóng và những người trong đó đều do mình đặt ra. Truyện được kể theo những trang nhật ký của một người coi trạm, và mình sẽ đọc từng trang một.
Nhật ký, những đêm đầu tiên
Hưng nhận việc coi một trạm phát sóng trên đỉnh núi ở vùng cao, thay ca mười lăm ngày một lần. Trạm là một căn nhà bê tông nhỏ, một cột ăng ten thép cao vút, một máy phát điện dự phòng, một bếp ga mini. Xuống núi mất hơn hai tiếng đi bộ.
Anh bắt đầu viết nhật ký cho đỡ buồn. Trang đầu tiên ghi: đêm đầu tiên trên trạm, mây lên tới chân cột ăng ten, mình đứng trên mây. Gió thổi qua dây néo kêu vù vù như tiếng sáo. Lạnh, nhưng đẹp.
Đêm thứ ba, anh ghi: bên kia thung lũng là một dãy núi cao ngang núi này. Chín giờ tối, có một ánh đèn pin đi dọc sống núi bên đó, chậm rãi, từ trái qua phải, chừng một tiếng thì tới cuối dãy rồi tắt. Chắc là người đi rừng.
Đêm thứ năm: ánh đèn bên kia lại xuất hiện, đúng chín giờ, đi đúng con đường cũ, tắt đúng chỗ cũ. Mình thấy giống một người đi tuần.
Nhật ký, câu chuyện của người đưa cơm
Đêm thứ bảy, có người đưa đồ tiếp tế lên trạm, một ông người dưới bản, quen việc gánh gạo, nước, ga lên núi. Hưng mời ông ở lại uống chén trà, hỏi về ánh đèn bên núi đối diện.
Ông im lặng hơi lâu. Rồi ông kể ngày xưa bên núi ấy cũng có một trạm, trạm canh lửa rừng, có một người coi trạm ở một mình. Đêm nào người ấy cũng cầm đèn đi tuần dọc sống núi, xem có đốm lửa nào không. Trạm đã giải thể lâu rồi, nhà đổ, không còn ai lên đó nữa.
Hưng hỏi người coi trạm ấy giờ ở đâu. Ông người bản lắc đầu, bảo không ai biết. Có người nói ông ấy xuống núi về quê, có người nói ông ấy ở lại trên núi luôn. Ông dặn Hưng một câu, giọng thản nhiên: đèn bên ấy thì cứ nhìn, đừng chào.
Hưng ghi vào nhật ký đêm ấy: ông người bản nói đừng chào. Mình không hiểu. Chào một người cô đơn như mình thì có gì sai.
Nhật ký, đêm thứ mười một
Đêm thứ mười một, trời trong, trăng non, mây nằm thấp dưới thung lũng như một tấm chăn trắng. Chín giờ, ánh đèn bên núi đối diện lại hiện ra, đi dọc sống núi.
Hưng ghi: mình đứng trên sân trạm, cầm đèn pin, nháy ba lần về phía bên kia. Mình không biết vì sao. Có lẽ vì mười một đêm rồi mình chưa nói chuyện với ai. Có lẽ vì mình muốn biết bên kia có người thật hay không.
Ánh đèn bên kia dừng lại. Đứng im rất lâu. Rồi nó nháy ba lần, đáp lại, rõ ràng, chậm rãi. Mình mừng như đứa trẻ, nháy thêm hai lần nữa. Bên kia cũng nháy hai lần.
Rồi ánh đèn ấy không đi tiếp dọc sống núi nữa. Nó rẽ, đi xuống, xuống sườn núi, về phía thung lũng, về phía mây. Về phía trạm của mình. Mình đứng nhìn tới khi nó chìm vào lớp mây trắng.
Nhật ký, những đêm sau đó
Đêm thứ mười hai, Hưng ghi: chín giờ, ánh đèn hiện ra từ trong mây, ở lưng chừng thung lũng, gần hơn hôm qua rất nhiều. Nó đi lên, chậm, đều, rồi chừng mười giờ thì tắt. Mình không nháy đèn nữa. Mình tắt hết đèn trong trạm, ngồi trong bóng tối nhìn ra.
Đêm thứ mười ba: ánh đèn hiện ra ở chân núi bên này. Mình nghe được tiếng gió, tiếng dây néo vù vù, và lẫn trong đó, rất nhỏ, tiếng bước chân trên đá. Mình gọi điện xuống bản, nhưng sóng chập chờn, chỉ nghe được tiếng rè.
Đêm thứ mười bốn: ánh đèn ở lưng chừng núi bên này. Mình nhìn rõ quầng sáng vàng đung đưa, như đèn pin cầm trong tay người đang leo dốc. Không có bóng người, chỉ có ánh đèn. Mình ngồi ôm đầu gối đến sáng. Mai là ngày thay ca.
Trang nhật ký đêm thứ mười bốn có thêm một dòng, nét chữ run: mình không chào nữa, mình chỉ mong nó đừng tới.
Trang nhật ký cuối cùng
Sáng ngày thứ mười lăm, người thay ca lên trạm. Hưng đưa cuốn nhật ký cho anh ta, không giải thích gì, rồi xuống núi, đi nhanh tới mức trượt chân mấy lần. Anh xin chuyển công tác về thành phố.
Mấy tháng sau, người thay ca gọi điện cho Hưng. Anh ta bảo đã đọc nhật ký, và kể rằng mười lăm ngày anh ta ở trạm, đêm nào chín giờ cũng có ánh đèn đi dọc sống núi bên kia, từ trái qua phải, như mọi khi. Anh ta không chào.
Rồi anh ta nói thêm một điều, và Hưng giữ máy rất lâu sau khi anh ta cúp. Anh ta bảo sáng hôm đầu nhận ca, mở cửa trạm, anh ta thấy trên bậc cửa có một chiếc đèn pin cũ, loại vỏ sắt sơn xanh, đã gỉ, đặt ngay ngắn như ai để lại.
Và ở trang cuối cùng của cuốn nhật ký, sau dòng chữ run của Hưng, có thêm một dòng mà Hưng chắc chắn mình không viết. Nét chữ cũ kiểu xưa, mực đã phai: cảm ơn đã chào, lâu lắm rồi mới có người chào.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao ánh đèn trên núi ban đêm dễ đánh lừa mắt?
Trong bóng tối, mắt không có vật mốc để đoán khoảng cách, nên một đốm sáng xa có thể trông như gần và ngược lại. Một điểm sáng đứng yên nhìn lâu trong tối cũng có vẻ trôi đi, là một hiện tượng thị giác quen thuộc.
Người coi trạm phát sóng trên núi làm những việc gì?
Họ theo dõi thiết bị, vận hành máy phát điện dự phòng khi mất điện lưới, xử lý sự cố nhỏ và báo cáo về trung tâm. Công việc cô độc, xa dân cư, thời tiết khắc nghiệt nên cần sức khoẻ và tinh thần vững.
Vì sao sống một mình lâu ngày dễ sinh cảm giác bất an?
Con người cần giao tiếp, khi cô lập lâu, não dễ cảnh giác quá mức và diễn giải những dấu hiệu mơ hồ thành mối đe doạ. Giữ liên lạc đều đặn với người thân và có lịch sinh hoạt rõ ràng giúp giảm cảm giác này.
Vì sao nhiều truyện ma có lời dặn đừng chào, đừng đáp?
Lời dặn ấy tạo ra một ranh giới, và khi nhân vật bước qua ranh giới, câu chuyện bắt đầu căng thẳng. Nhiều truyền thuyết dân gian có kiểu kiêng đáp lời người lạ ban đêm, như cách dạy con cháu cẩn trọng ở nơi xa lạ.
Truyện này có thật không?
Không. Đây là truyện hư cấu do Chuyện Ma sáng tác, ngọn núi, trạm phát sóng và nhân vật đều không có thật. Truyện kể qua nhật ký để người nghe đi cùng nhân vật từng đêm một.
