Đêm thứ mười liên tiếp, chàng trai lại cập xuồng vào mạn ghe, xin hai viên thuốc hạ sốt cho ba, và Phúc nhận ra những gói thuốc hôm trước mình đưa vẫn còn nguyên trong khoang xuồng.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, chiếc ghe y tế lưu động và vùng kênh rạch miền Tây trong truyện đều do mình tưởng tượng. Đây là một truyện ma của sông nước, chậm như con nước ròng, và lạnh như sương đêm trên mặt kênh.
Ghe y tế đi vùng sâu
Phúc ba mươi tuổi, y sĩ, làm trên một chiếc ghe y tế lưu động của huyện. Ghe đi khắp các ngả kênh rạch vùng sâu, nơi xe không tới được, khám bệnh, phát thuốc, tiêm ngừa cho bà con. Mỗi chuyến kéo dài cả tuần, đêm neo ghe ở ngã ba kênh, ngủ trên ghe.
Chuyến ấy ghe neo ở một ngã ba kênh vắng, hai bên là rặng dừa nước, xa xa mới có một mái nhà lá. Ban ngày bà con chèo xuồng tới khám đông vui. Tối xuống, mặt kênh tối đen, chỉ có tiếng ếch nhái và đèn ghe hắt một vệt vàng trên nước.
Gần nửa đêm, Phúc đang ghi sổ thì nghe tiếng mái chèo khua nước. Một chiếc xuồng ba lá cập vào mạn ghe. Người chèo là một chàng trai chừng hai mươi tuổi, gầy, đội nón lá rách vành, áo bà ba ướt sương.
Chàng trai nói nhỏ, giọng run: anh y sĩ ơi, ba em sốt quá, cho em xin mấy viên thuốc hạ sốt. Phúc hỏi nhà ở đâu, để mai ghé khám. Chàng trai chỉ tay vào con rạch nhỏ phía bên kia, bảo nhà trong đó, ba sốt mấy bữa rồi.
Mười đêm liên tiếp
Phúc đưa mấy viên thuốc hạ sốt, dặn cách uống, dặn nếu ba sốt cao không giảm thì phải đưa ra trạm ngay. Chàng trai cảm ơn rối rít, cất gói thuốc vào khoang xuồng, chèo vào con rạch tối.
Sáng ra, Phúc định ghé con rạch ấy, nhưng ghe phải đi tiếp lịch khám. Mấy hôm sau, theo lịch, ghe quay lại neo đúng ngã ba ấy. Nửa đêm, chàng trai lại tới. Lại xin thuốc cho ba. Lại cảm ơn, lại chèo vào con rạch.
Chuyến ấy ghe ở lại vùng đó mười ngày. Mười đêm, đêm nào chàng trai cũng tới, đúng nửa đêm, câu nói không đổi một chữ. Tới đêm thứ mười, lúc chàng trai cúi xuống cất thuốc, Phúc soi đèn pin vào khoang xuồng.
Trong khoang có chín gói thuốc. Chín gói Phúc đã đưa chín đêm trước. Còn nguyên, chưa bóc. Gói nào cũng ướt sương, giấy gói nhòe chữ. Phúc ngẩng lên định hỏi, nhưng chàng trai đã chèo xuồng đi, mái chèo khua nước mà mặt kênh không gợn một vòng sóng nào.
Con rạch không có nhà
Sáng hôm sau, Phúc mượn chiếc xuồng nhỏ của ghe, chèo vào con rạch. Con rạch hẹp, lục bình dày đặc, dừa nước sát hai bên. Chèo chừng hai trăm mét, Phúc thấy một căn nhà lá đổ nát, mái sụp một nửa, cây cỏ mọc kín sân.
Không có ai. Không có ba nào đang sốt. Trên chiếc chõng tre mục trong nhà chỉ có bụi và lá khô. Ở góc nhà, một bàn thờ nhỏ đã nghiêng, bát nhang lạnh tanh.
Phúc chèo ra, ghé nhà ông Sáu ở đầu rạch, người lớn tuổi nhất vùng. Ông Sáu nghe kể, im lặng hồi lâu, rồi rót trà. Ông kể căn nhà ấy là của cha con ông Bảy. Hơn hai chục năm trước, mùa nước nổi, ông Bảy sốt rét nặng. Đứa con trai mười chín tuổi chèo xuồng giữa đêm ra chợ huyện xin thuốc cho ba.
Đêm ấy mưa giông. Sáng ra người ta tìm thấy chiếc xuồng lật úp ở ngã ba kênh, đúng chỗ ghe y tế neo bây giờ. Không ai tìm thấy cậu con trai. Ông Bảy được hàng xóm đưa đi chữa, khỏi bệnh, nhưng sống một mình trong căn nhà ấy, đêm nào cũng ngồi ở bến chờ con, tới khi ông mất mấy năm trước.
Gói thuốc cuối cùng
Phúc lặng người. Đêm hôm ấy, ghe vẫn neo ở ngã ba. Nửa đêm, xuồng lại tới. Chàng trai lại xin thuốc cho ba. Lần này Phúc không đưa thuốc ngay. Anh nói, nhẹ nhàng, như nói với một người bệnh hoảng sợ: em ơi, ba em hết sốt rồi, ba khỏi rồi, ba chờ em lâu lắm rồi đó.
Chàng trai ngẩng lên. Lần đầu tiên Phúc thấy rõ mặt cậu dưới vành nón rách, trẻ măng, ướt sũng, đôi mắt bối rối như không hiểu. Cậu lắc đầu, bảo ba em sốt, em phải mang thuốc về. Rồi cậu đưa tay ra, chờ.
Phúc không biết làm gì khác. Anh đặt gói thuốc vào lòng bàn tay cậu. Bàn tay lạnh như nước kênh lúc rạng sáng. Chàng trai cất thuốc, cảm ơn, chèo đi, vào con rạch tối.
Sáng ra, Phúc chèo vào căn nhà đổ nát một lần nữa. Trên bậc cửa, có mười gói thuốc xếp thành hàng, ướt sương, nguyên vẹn. Anh thắp một nén nhang trên bàn thờ nghiêng, khấn mấy câu, kể cho cha con ông Bảy nghe rằng thuốc đã mang về tới nơi rồi.
Những mùa ghe sau
Ghe y tế rời vùng ấy. Phúc kể chuyện với đồng nghiệp, mọi người nghe rồi lặng lẽ. Có người bảo chắc giờ cậu ấy yên rồi, vì thuốc đã về tới nhà.
Năm sau, ghe quay lại vùng ấy, do một y sĩ trẻ khác phụ trách, Phúc đã chuyển về trạm huyện. Cuối chuyến, cậu y sĩ trẻ gọi điện cho Phúc, giọng lúng túng. Cậu kể đêm nào neo ở ngã ba kênh cũng có một chàng trai chèo xuồng tới xin thuốc hạ sốt cho ba.
Phúc nhờ cậu chèo vào con rạch. Cậu y sĩ trẻ gửi về một tấm ảnh. Căn nhà đổ nát đã sụp hẳn mái. Nhưng trên bậc cửa vẫn còn đó những gói thuốc, không chỉ mười gói của năm ngoái, mà là một hàng dài, rất dài, ướt sương, xếp chồng lên nhau, giấy gói đủ màu của nhiều đời ghe y tế khác nhau.
Có những gói bạc trắng, chữ đã mất, như được đặt ở đó từ hai mươi năm trước. Phúc nhìn tấm ảnh rất lâu. Anh hiểu ra rằng anh không phải y sĩ đầu tiên, và sẽ không phải người cuối cùng. Mỗi mùa nước nổi, trên ngã ba kênh ấy, vẫn có một chiếc xuồng chèo tới mạn ghe, xin cho ba mấy viên thuốc mà cậu không bao giờ tin là đã mang về tới nơi.
Câu hỏi thường gặp
Ghe y tế lưu động hoạt động thế nào ở vùng sông nước?
Ở những vùng kênh rạch chằng chịt, ghe được dùng để đưa nhân viên y tế tới khám bệnh, phát thuốc, tuyên truyền phòng bệnh cho người dân ở xa. Đây là cách đưa dịch vụ y tế tới những nơi đường bộ khó đi.
Sốt cao kéo dài cần làm gì?
Sốt cao không giảm, kèm mệt lả, khó thở hay li bì là dấu hiệu cần đưa người bệnh tới cơ sở y tế ngay. Không nên tự dùng thuốc kéo dài mà không có hướng dẫn của nhân viên y tế.
Vì sao sông nước là bối cảnh quen thuộc của truyện ma miền Tây?
Đời sống miền Tây gắn chặt với kênh rạch, xuồng ghe, nên những mất mát trên sông in sâu vào ký ức người dân. Màn đêm trên mặt nước tĩnh lặng cũng tạo không khí rất hợp cho truyện kể.
Vì sao người ta hay kể về hồn ma lặp lại một việc mãi?
Ý tưởng hồn ma bị kẹt trong một hành động dang dở có trong truyện kể của nhiều nền văn hoá. Nó nói về nỗi day dứt chưa được giải toả, điều mà người sống cũng hiểu rất rõ.
Đi xuồng ghe ban đêm cần chú ý an toàn gì?
Nên mặc áo phao, mang đèn, tránh đi khi mưa giông, nước chảy xiết và báo cho người nhà biết lộ trình. Trẻ nhỏ và người không biết bơi càng cần được bảo vệ cẩn thận.
