Ở góc trong cùng của bãi gửi xe bệnh viện tỉnh có một chiếc xe đạp đã đứng đó ba mươi năm, và trong cuốn sổ gửi xe cũ, dòng ghi tấm vé của nó vẫn chưa được gạch.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu do mình viết, bệnh viện tỉnh và mùa lũ năm xưa trong truyện đều là tưởng tượng. Truyện kể về một lời hứa giữ xe, một cuốn sổ, và những người trông xe nối nhau giữ lời hứa của người đi trước.
Chiếc xe đạp ở góc bãi xe
Lộc hai mươi tuổi, về làm trông xe ở bãi gửi xe bệnh viện tỉnh. Bãi rộng, mái tôn, hàng trăm xe máy xếp san sát. Ở góc trong cùng, sát bức tường rêu, có một chiếc xe đạp màu đen, khung cao, giỏ sắt đằng trước, khoá xích vào cột. Bụi phủ dày. Lốp xẹp.
Cậu hỏi chú Thành, người trông xe lâu năm nhất bãi, sao không dọn đi. Chú bảo không được dọn. Xe ấy có vé. Rồi chú lấy trong tủ ra một cuốn sổ bìa giấy đã ố vàng, giở tới một trang, chỉ cho Lộc một dòng chữ mực tím: xe đạp, màu đen, giỏ sắt, vé số bốn trăm mười hai, chưa nhận.
Ngày ghi là một ngày mùa thu ba mươi năm trước. Chú Thành bảo bãi xe đổi chủ thầu bốn lần, đổi người trông xe không biết bao nhiêu lần, nhưng ai nhận bàn giao cũng được dặn một câu: chiếc xe ở góc có vé, giữ cho người ta.
Lộc thấy chuyện ấy vừa buồn cười vừa kỳ lạ. Nhưng cậu là người có tính cẩn thận. Hôm sau cậu mang giẻ, mang dầu, ngồi lau chiếc xe đạp, bơm lốp, tra dầu xích. Lau xong, chiếc xe sáng bóng như mới, cậu thấy nó đẹp lạ lùng.
Bà Tư và lời dặn giữ xe
Một chiều, có một bà cụ chống gậy vào bãi xe, không gửi xe, chỉ đứng nhìn chiếc xe đạp ở góc. Chú Thành chạy ra chào, gọi bà là bà Tư. Bà là người trông bãi xe này từ hồi bãi còn là bãi đất trống, hồi ấy chỉ toàn xe đạp.
Bà Tư thấy chiếc xe được lau sạch thì cười, hỏi ai lau. Lộc gãi đầu. Bà vỗ vai cậu, bảo được, có người chăm nó rồi. Rồi bà kể chuyện tấm vé bốn trăm mười hai.
Chủ xe là một bác sĩ trẻ của bệnh viện, mới ra trường, nhà ở quê xa, ngày nào cũng đạp xe đi làm, gửi xe chỗ bà. Năm ấy lũ lớn. Bệnh viện cử một tổ y tế đi thuyền vào vùng ngập chữa bệnh cho dân. Anh bác sĩ trẻ có tên trong tổ. Sáng hôm đi, anh gửi xe, cười bảo bà Tư giữ giùm cháu ít hôm, về cháu chở bà đi ăn chè.
Tổ y tế về sau một tuần. Anh bác sĩ trẻ không về. Thuyền của anh bị lật khi đưa một người bệnh qua khúc sông xiết. Người bệnh được cứu. Anh thì không ai tìm thấy.
Ba mươi năm chưa gạch tên
Bà Tư không gạch dòng ấy trong sổ. Bà bảo người ta chưa nhận xe thì chưa gạch. Bà giữ chiếc xe, sáng nào cũng phủi bụi. Tới khi bà nghỉ, bà dặn người sau. Người sau dặn người sau nữa.
Lộc nghe xong, ngồi lặng rất lâu. Từ hôm đó, chiều nào trước khi giao ca, cậu cũng lau chiếc xe đạp. Cậu còn mua một cái chuông mới thay cái chuông đã gỉ.
Gần tới ngày lũ năm xưa, chú Thành bảo đêm ấy thường có chuyện lạ. Có năm người trông xe nghe tiếng chuông xe đạp leng keng ở góc bãi. Có năm thấy bánh xe tự quay. Chú bảo không có gì đáng sợ, chỉ là người ta về thăm xe.
Năm nay là năm thứ ba mươi. Lộc xin trực đêm đúng ngày ấy. Chú Thành nhìn cậu một lúc, rồi đưa cho cậu cuốn sổ cũ, bảo cầm lấy, có ai tới hỏi xe thì đưa sổ ra cho người ta xem.
Người đàn ông áo blouse lúc nửa đêm
Đêm ấy mưa nhỏ. Bãi xe vắng, chỉ còn mấy chiếc xe máy của người nhà trực đêm. Lộc ngồi trong chòi gác, đèn vàng, cuốn sổ cũ trên bàn.
Gần mười hai giờ, có một người đàn ông đi vào bãi. Anh chừng hai mươi lăm tuổi, gầy, tóc rẽ ngôi, mặc áo blouse trắng kiểu cũ bên ngoài áo sơ mi, quần kaki. Người anh ướt sũng như vừa đi dưới mưa rất lâu, nhưng anh không có vẻ gì là lạnh.
Anh đưa cho Lộc một tấm vé giấy nhỏ, đã nhoè mực, góc vé còn ghi số bốn trăm mười hai. Anh nói giọng nhẹ, có chút ngượng ngùng: em ơi, anh lấy xe, anh gửi lâu quá. Lộc không nói được gì. Cậu mở cuốn sổ, đưa bút cho anh ký nhận vào đúng dòng mực tím năm xưa.
Anh ký. Anh đi ra góc bãi, mở khoá, dắt chiếc xe đạp ra. Anh bấm thử cái chuông mới, leng keng, rồi quay lại nhìn Lộc, cười: chuông mới hả em, cảm ơn em giữ xe kỹ quá. Rồi anh đạp xe ra cổng, rẽ về phía con đường dẫn ra bến sông, bánh xe lướt trên mặt đường ướt không để lại vệt nào.
Dòng chữ đã được gạch
Sáng ra, góc bãi xe trống trơn. Sợi xích khoá còn treo trên cột, ổ khoá mở. Trong cuốn sổ cũ, dòng mực tím ghi vé số bốn trăm mười hai đã có một chữ ký, và bên cạnh một đường gạch ngang thẳng tắp bằng mực xanh, mực vẫn còn ướt.
Lộc mang sổ tới nhà bà Tư. Bà cụ đọc, tay run. Bà bảo đêm qua bà mơ thấy anh bác sĩ đạp xe tới cổng nhà, bấm chuông, bảo bà ơi, cháu về chở bà đi ăn chè. Bà cười, nước mắt chảy dài, bảo ba mươi năm mới đòi được nợ chè.
Tuần sau, Lộc tìm tới tấm bia ghi công trong khuôn viên bệnh viện, nơi khắc tên những nhân viên y tế đã mất khi làm nhiệm vụ. Cậu tìm thấy tên anh. Cậu đặt lên chân bia một cái chuông xe đạp cũ, cái chuông gỉ cậu đã tháo ra mà chưa nỡ vứt.
Góc bãi xe bây giờ đã có xe máy dựng vào. Nhưng thỉnh thoảng, vào những đêm mưa nhỏ, người trông xe vẫn nghe ngoài cổng có tiếng chuông xe đạp leng keng, rất vui, như ai đó vừa đạp xe ngang qua chào.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người trông xe lại giữ chiếc xe vô chủ lâu như vậy?
Trong truyện, đó là cách giữ chữ tín và lòng tôn trọng với người đã khuất. Ngoài đời, xe gửi quá lâu không ai nhận thường được xử lý theo quy định của nơi trông giữ.
Đội y tế đi vùng lũ thường làm những việc gì?
Họ khám chữa bệnh cho người dân, phát thuốc, hướng dẫn giữ vệ sinh, nước sạch và phòng dịch sau lũ. Đây là công việc vất vả và nhiều rủi ro vì phải đi lại trong điều kiện thời tiết xấu.
Vì sao tiếng chuông xe đạp gợi cảm giác hoài niệm?
Với nhiều người, tiếng chuông xe đạp gắn với tuổi thơ, đường làng, những buổi đi học, đi làm thời chưa có xe máy. Âm thanh quen thuộc ấy đánh thức cả một thời đã qua.
Vì sao giấc mơ về người đã khuất hay xuất hiện vào ngày giỗ?
Những ngày kỷ niệm khiến ta nghĩ nhiều về người đã mất, và những suy nghĩ ấy tiếp tục trong giấc ngủ. Đó là cách tâm trí tự nhiên xử lý nỗi nhớ.
Vì sao truyện ma về lời hứa chưa trọn lại hay được kể?
Lời hứa dang dở là một nỗi day dứt rất con người, nên truyện để hồn ma quay lại hoàn thành nó mang lại cảm giác khép lại. Người nghe vừa buồn vừa nhẹ lòng.
