Mười một giờ đêm, cả vũ đoàn đang đứng thở dốc giữa phòng tập thì từ góc phòng vang lên một giọng phụ nữ, khàn và nghiêm: lại từ đầu, năm, sáu, bảy, tám.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện ma vui do mình viết, vũ đoàn và nhân vật đều hư cấu. Người học múa nào cũng thuộc lòng tiếng đếm nhịp của thầy cô, tới mức đi ngủ còn nghe. Truyện này về một tiếng đếm không chịu tắt.
Vũ đoàn tám người
Vũ đoàn ấy chỉ có tám người, đều là những bạn trẻ tốt nghiệp trường múa, không xin được vào đoàn lớn nên tự lập nhóm. Họ thuê lại một phòng tập cũ trên tầng hai của nhà văn hoá quận, sàn gỗ đã sờn, gương lớn có vết nứt ở góc.
Trưởng nhóm là Vân, hai mươi lăm tuổi, vừa múa vừa biên đạo. Cả nhóm đang chuẩn bị buổi diễn đầu tiên của mình, một tiết mục múa đương đại về những người bán hàng rong ở thành phố. Ban ngày ai cũng đi dạy múa thuê, đi làm thêm, tối mới tập được, thường tới nửa đêm.
Tối hôm ấy, đoạn cao trào mãi không ăn khớp. Người thì nhanh nửa nhịp, người thì xoay chậm, đội hình cứ vỡ. Vân đếm tới khản cả giọng, cuối cùng ngồi phịch xuống sàn, bảo cả nhóm nghỉ năm phút.
Đúng lúc ấy, từ góc phòng, chỗ không có ai, vang lên tiếng đếm.
Người đếm nhịp vô hình
Năm, sáu, bảy, tám. Giọng khàn, rõ, đều như máy đánh nhịp, đúng kiểu của những thầy cô dạy múa lâu năm. Cả nhóm cứng người. Vân đứng bật dậy, nhìn quanh. Góc phòng chỉ có một chiếc ghế gỗ cũ, loại ghế giáo viên ngày trước hay ngồi.
Giọng ấy lại đếm, lần này kèm lời nhắc: Hoà, xoay muộn nửa nhịp. Linh, tay chưa duỗi hết. Cả đội, đoạn này thở ra ở nhịp bảy, không phải nhịp tám.
Hoà và Linh nhìn nhau, mặt tái mét. Giọng ấy gọi đúng tên, chỉ đúng lỗi. Không ai dám động đậy. Rồi Vân, không hiểu vì sao, hô: vào vị trí. Cả nhóm chạy về đội hình, như phản xạ của những năm ở trường múa.
Năm, sáu, bảy, tám. Cả nhóm múa lại đoạn cao trào. Lần này, ai cũng thở ra đúng nhịp bảy, xoay đúng lúc, duỗi hết tay. Đội hình khớp lại như được khâu. Múa xong, cả nhóm đứng lặng nhìn nhau trong gương, không tin được.
Cô giáo cũ của phòng tập
Sáng hôm sau, Vân hỏi chú bảo vệ nhà văn hoá. Chú bảo phòng tập ấy ngày trước là lớp múa của cô Diệu, người dạy múa cho bao lớp thiếu nhi trong quận suốt mấy chục năm. Cô nghiêm lắm, đếm nhịp không bao giờ sai, học trò sợ mà quý.
Chú bảo, cô Diệu có một ước mơ cả đời không thành: dựng một vở múa của riêng mình, diễn trên sân khấu lớn. Cô dạy hết thế hệ này tới thế hệ khác, rồi già, rồi mất, vở múa vẫn chỉ nằm trong cuốn sổ tay.
Vân nghe xong thì ngồi rất lâu. Tối ấy, trước khi tập, cô mang một bó hoa nhỏ đặt lên chiếc ghế gỗ ở góc phòng, nói khẽ: cô Diệu, nếu cô muốn, cô đếm cho tụi con nhé.
Năm, sáu, bảy, tám. Tiếng đếm vang lên đúng lúc cả nhóm vào đội hình.
Những buổi tập có cô
Ba tuần còn lại trước buổi diễn, vũ đoàn tập với hai người đếm nhịp. Vân đếm phần đầu, cô Diệu đếm phần cao trào. Có hôm cô Diệu không nói gì cả đêm, chỉ thỉnh thoảng gõ nhẹ lên chiếc ghế gỗ khi có ai sai.
Cô cũng khó tính đủ kiểu. Hoà hay quên nhìn theo hướng tay, cô nhắc mười lần một tối. Linh hay cười trong lúc múa, cô bảo cười là được nhưng phải cười đúng chỗ. Có đêm cả nhóm tập tới một giờ sáng vì cô cứ đếm lại từ đầu.
Nhưng tiết mục thay đổi rõ rệt. Những chuyển động của người bán hàng rong, đẩy xe, gánh hàng, rao, ngồi nghỉ bên vỉa hè, trở nên vừa đẹp vừa thật. Vân còn sửa lại một đoạn theo gợi ý của cô, một đoạn mà cô đếm khác đi, chậm lại, như người gánh hàng dừng lại nhìn trời.
Một đêm, tập xong, Vân hỏi cô Diệu muốn tụi con làm gì để cảm ơn. Giọng khàn im một lúc lâu, rồi nói một câu rất nhỏ: ghi tên cô vào tờ chương trình.
Tờ chương trình buổi diễn
Buổi diễn đầu tiên của vũ đoàn diễn ở một sân khấu nhỏ, hai trăm ghế, kín chỗ. Trên tờ chương trình phát cho khán giả, dưới dòng biên đạo Vân, có thêm một dòng: cố vấn nghệ thuật, cô Diệu. Ai hỏi, cả nhóm chỉ cười.
Tiết mục diễn trọn vẹn. Tới đoạn cao trào, cả tám người thở ra đúng nhịp bảy, đội hình khớp như một. Khán giả đứng dậy vỗ tay rất lâu. Có một bà cụ ngồi hàng đầu, sau buổi diễn chạy lên hậu trường, bảo bà là học trò cũ của cô Diệu, xem đoạn người gánh hàng dừng lại nhìn trời thì nhận ra ngay cách đếm của cô.
Đêm ấy, khi khán phòng đã vắng, Vân quay lại sân khấu lấy đồ. Trên hàng ghế đầu, chiếc ghế ở giữa có một tờ chương trình đặt ngay ngắn, mở đúng trang có dòng tên cô Diệu.
Và từ đâu đó trong khán phòng tối, vang lên một tiếng đếm rất khẽ, không phải để tập nữa, mà như một lời chào: năm, sáu, bảy, tám, tốt lắm.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người múa hay đếm năm sáu bảy tám?
Trong múa, nhạc thường được chia thành các câu tám nhịp. Đếm năm sáu bảy tám là cách báo cho cả nhóm biết sắp vào câu mới, để mọi người bắt đầu cùng lúc.
Biên đạo múa làm những việc gì?
Biên đạo múa sáng tác động tác, sắp xếp đội hình, dựng bố cục tiết mục theo âm nhạc và ý tưởng, rồi tập luyện cùng vũ công cho tới khi tiết mục hoàn chỉnh.
Múa đương đại khác múa dân gian thế nào?
Múa dân gian giữ các động tác, trang phục, nhạc truyền thống của từng vùng. Múa đương đại tự do hơn về động tác và chủ đề, thường lấy cảm hứng từ đời sống hiện tại.
Tập múa khuya có ảnh hưởng sức khoẻ không?
Tập quá sức và thiếu ngủ kéo dài có thể dẫn tới mệt mỏi, dễ chấn thương. Vũ công nên khởi động kỹ, nghỉ đủ và nếu đau kéo dài thì nên gặp bác sĩ.
Truyện có thật không?
Không. Đây là truyện ma vui hư cấu, vũ đoàn, Vân và cô Diệu đều do người viết tưởng tượng.
