Chiều mùng ba Tết, cả nhà anh Toàn kéo vali về, mở cửa ra thì thấy căn nhà sạch tới mức anh tưởng mình vào nhầm nhà hàng xóm.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện ma hài do mình viết, gia đình, tên trộm và hồn ông nội đều hư cấu. Mùa Tết nhà nào cũng bận dọn dẹp, và nhà nào cũng có một người khó tính chuyện bụi bặm. Truyện này về một người như thế, chỉ có điều người ấy đã mất được mấy năm.
Nhà sạch như chưa từng có người ở
Nhà anh Toàn là căn nhà phố hai tầng ở một khu dân cư đông đúc. Năm nay, lần đầu tiên, cả nhà quyết định đi chơi Tết xa, ba ngày ở một thành phố biển. Trước khi đi, nhà cửa bừa bộn đúng kiểu nhà vội: mâm cơm tất niên chưa rửa, quần áo chất trên ghế, giấy gói quà vương vãi.
Giờ thì khác hẳn. Sàn nhà bóng loáng soi được bóng người. Bát đĩa rửa sạch, úp ngay ngắn trên giá. Quần áo được gấp vuông vức, chia làm bốn chồng theo bốn người. Bình hoa đào còn được thay nước, cành nào héo đã bị cắt đi.
Vợ anh Toàn nhìn quanh, tay vẫn cầm vali, không nói được câu nào. Thằng con trai mười tuổi chạy vào phòng mình rồi hét lên, vì đống đồ chơi nó bày từ trước Tết đã được xếp vào thùng theo màu.
Trên bàn uống nước, chỗ đặt khay mứt, có một tờ giấy gấp làm tư, đè dưới cái chén trà của ông nội.
Lá thư trên bàn nước
Anh Toàn mở thư ra đọc. Chữ viết run run, hơi xiêu, như của người viết lúc đã mệt lả. Thư không xưng tên, chỉ mở đầu bằng câu: gửi gia chủ, cho em xin lỗi.
Người viết kể, đêm giao thừa, thấy nhà tối om, cửa sổ tầng hai hé mở, hắn trèo vào định lấy vài món đồ. Vừa đặt chân xuống sàn, đèn trong nhà bật sáng hết, và có một giọng ông già vang lên ngay sau gáy: bỏ giày ra, sàn mới lau.
Hắn quay lại, không thấy ai. Chỉ thấy cái tấm ảnh trên bàn thờ, một ông cụ đeo kính, mặt nghiêm như thầy giáo. Hắn chưa kịp chạy thì cửa sổ đã sập lại, cửa chính khoá chặt, cái chổi lau nhà từ góc bếp lăn tới đúng chân hắn.
Thư viết tiếp: em không dám cãi. Ông bảo lau nhà thì em lau. Ông bảo lau lại vì còn vệt thì em lau lại. Lau ba lần ông mới cho qua.
Một đêm giao thừa dài nhất
Theo lá thư, sau sàn nhà là tới mâm bát. Giọng ông cụ dặn rửa bằng nước ấm, tráng hai lượt, úp ngược cho ráo. Hắn rửa xong, ông bắt rửa lại cái nồi kho cá vì đáy còn cháy.
Rồi tới quần áo. Ông bảo gấp theo kiểu nhà binh, vai áo trùng vai áo. Hắn gấp sai, cái ghế tự rung lên lạch cạch như người gõ thước. Đúng lúc pháo hoa nổ ngoài trời, hắn đang ngồi bệt giữa phòng khách gấp tới cái áo thứ bốn mươi.
Gần sáng, ông cho hắn nghỉ, bắt hắn ngồi trước bàn thờ uống một chén trà. Ông hỏi hắn quê đâu, Tết sao không về. Hắn kể mẹ ở quê, hắn đi làm thuê mất việc, không có tiền về nên mới đi bậy. Giọng ông im một lúc lâu.
Rồi ông bảo: sáng mai bắt xe về quê. Lau nhà sạch thế này thì đi làm giúp việc nhà cũng được, đừng làm nghề này nữa. Cửa chính tự mở. Hắn viết vội lá thư, đặt dưới chén trà, rồi đi.
Cả nhà bàn nhau
Đọc xong thư, cả nhà nhìn nhau. Vợ anh Toàn bảo chắc ai bày trò. Nhưng camera trước cửa cho thấy đúng năm giờ sáng mùng một, một thanh niên gầy gò bước ra, cúi đầu thật sâu về phía nhà, rồi đi mất.
Anh Toàn kiểm lại, không mất một món đồ nào. Ngược lại, cái vòi nước rò rỉ ở bếp mà anh hứa sửa từ tháng mười giờ đã được thay gioăng.
Mẹ anh Toàn, tức bà nội của thằng bé, nghe chuyện qua điện thoại thì cười khanh khách. Bà bảo ông nhà mình sinh thời khó tính chuyện nhà cửa có tiếng, cả họ sợ, giờ đi rồi vẫn không bỏ được. Bà nói câu ấy xong thì đổi giọng, bảo năm sau đi chơi đừng bày bừa, kẻo ông phiền.
Thằng con trai thì hỏi một câu khiến cả nhà im bặt: thế ông có bắt người ta ăn cơm không bố.
Tấm thiệp năm sau
Tết năm sau, nhà anh Toàn không đi đâu cả. Đêm giao thừa, cả nhà dọn dẹp từ chiều, lau sàn ba lượt, rửa bát tráng hai lần, gấp quần áo vai trùng vai. Bà nội về ăn Tết, đi một vòng kiểm tra, gật đầu bảo được rồi, chắc ông chịu.
Sáng mùng hai, có người gửi tới một gói quà nhỏ. Bên trong là một hộp bánh chưng gói khéo, vuông vức như dùng khuôn, kèm tấm thiệp viết: em là người năm ngoái. Em về quê rồi, giờ làm dịch vụ dọn nhà, khách khen sạch. Em gửi biếu ông cái bánh.
Anh Toàn đặt cái bánh lên bàn thờ, cạnh tấm ảnh ông cụ đeo kính. Cả nhà thắp hương.
Tối ấy, khi mọi người đã đi ngủ, cái chén trà của ông nội trên bàn nước khẽ xoay một vòng, phát ra tiếng lách cách vui tai, như có người vừa gõ ngón tay lên bàn khen một câu: thằng này được.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người Việt dọn nhà thật kỹ trước Tết?
Dọn nhà cuối năm là nếp quen để bỏ đi cái cũ, đón năm mới sạch sẽ, gọn gàng. Nhiều nhà lau bàn thờ, thay nước bình hoa, sắp lại đồ đạc trước đêm giao thừa.
Đi chơi Tết dài ngày nên giữ nhà thế nào?
Nên khoá kỹ cửa, đóng cửa sổ tầng trên, ngắt điện thiết bị không cần thiết, nhờ hàng xóm để ý và báo cho tổ dân phố nếu đi lâu. Có thể lắp camera hoặc chuông báo để yên tâm hơn.
Gấp quần áo kiểu nhà binh là thế nào?
Đó là cách gấp vuông vức, thẳng mép, vai áo trùng nhau, xếp chồng ngay hàng, giúp tủ gọn và quần áo ít nhăn.
Vì sao bánh chưng gói vuông?
Theo truyền thuyết Lang Liêu, bánh chưng vuông tượng trưng cho đất, bánh giầy tròn tượng trưng cho trời. Người gói khéo có thể gói tay vẫn vuông, nhiều nhà dùng khuôn gỗ cho đều.
Truyện có thật không?
Không. Đây là truyện ma hài hư cấu, mọi nhân vật đều do người viết tưởng tượng ra.
