Kẻ trộm thứ nhất bỏ chạy với một cục u trên trán, còn thằng nhỏ hàng xóm đi ngang thì được một trái xoài chín vàng rơi đúng vào hai bàn tay đang chìa ra.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện ma vui do mình viết, vườn xoài và những người trong truyện đều hư cấu. Truyện về một ông cố rất khó tính, khó tới mức mất mấy chục năm rồi mà vẫn chưa chịu giao vườn cho ai.
Cô cháu về quê và vườn xoài trăm gốc
Lành ba mươi tuổi, làm văn phòng trên thành phố mười năm thì chán. Ông nội mất, để lại vườn xoài trăm gốc bên một con kênh nhỏ ở miền Tây, cả nhà không ai muốn về. Lành xin về.
Vườn xoài do ông cố của Lành trồng từ hồi còn trẻ. Ông cố là cha của ông nội, mất từ trước khi Lành ra đời. Trong nhà còn tấm ảnh thờ ông, mặt vuông, râu bạc, mắt nhìn thẳng, nhìn ở góc nào cũng thấy ông đang ngó mình.
Bà Chín hàng xóm, năm nay gần chín mươi, dặn Lành đúng một câu: cái vườn này có chủ đó nghen con, con làm ăn đàng hoàng thì không sao.
Lành cười, nghĩ bà cụ nói vui. Mùa xoài đầu tiên, trái sai lúc lỉu, vàng ươm cả vườn. Và cũng mùa ấy, Lành bắt đầu hiểu bà Chín nói thật.
Đêm kẻ trộm chèo ghe tới
Một đêm không trăng, Lành nghe tiếng mái chèo khua dưới kênh. Hai người đàn ông lẻn lên bờ, mang theo bao tải và cây sào móc. Lành nấp sau cửa sổ, tay cầm đèn pin, run như cầy sấy, định la lên thì chuyện lạ xảy ra.
Cây xoài gần bờ nhất rung lên dù trời lặng gió. Rồi xoài xanh bắt đầu rụng, không phải rụng lả tả, mà rụng có chủ đích, trái nào trái nấy rơi trúng ngay đầu, ngay vai hai kẻ trộm, bôm bốp như ai đứng trên cành ném xuống.
Một người bị trái xoài trúng ngay trán, la oai oái. Người kia vừa ôm đầu vừa vấp gốc cây. Hai anh bỏ cả bao tải, cả sào móc, nhảy xuống ghe chèo đi mất, vừa chèo vừa xin lỗi rối rít không biết xin lỗi ai.
Sáng ra, Lành đi gom bao tải. Quanh gốc xoài có chừng hai chục trái xanh, trái nào cũng nhỏ, cứng, chát. Không một trái chín nào bị rụng. Như thể người ném biết rất rõ trái nào đáng tiếc, trái nào không.
Xoài chín rơi vừa tay con nít
Chuyện thứ hai còn lạ hơn. Mỗi chiều, đám con nít trong xóm tan học đi ngang vườn, đứng dưới gốc ngước nhìn mấy trái xoài vàng mà nuốt nước miếng. Lành định hái cho tụi nhỏ, nhưng chưa kịp thì một trái xoài chín đã rơi xuống, đúng vào tay thằng nhỏ đứng đầu.
Rồi trái thứ hai, trái thứ ba, đứa nào cũng được một trái, rơi nhẹ như được ai thả từ tay xuống, không trầy một chút vỏ. Tụi nhỏ reo lên, cúi đầu cảm ơn cái cây, rồi chạy về.
Lành chạy sang hỏi bà Chín. Bà cười móm mém, kể hồi xưa ông cố ghét nhất là trộm. Ai lén vô vườn bị ông rượt chạy cả cây số. Nhưng con nít thì khác, ông hay đứng ở gốc xoài, chờ tụi nhỏ đi ngang rồi lén thả xuống mỗi đứa một trái.
Bà Chín kể thêm, hồi nhỏ bà cũng được ông cố thả xoài. Bà nói: ông khó vậy chứ thương con nít lắm, mà ông thương lén thôi, bị ai bắt gặp là ông làm mặt nghiêm liền.
Ông thương lái và mùa xoài đình công
Gần cuối mùa, một ông thương lái tới mua xoài. Ông chê đủ thứ, trái nhỏ, vỏ có đốm, mùa này rớt giá, rồi trả một cái giá rẻ tới mức Lành nghe mà muốn khóc. Lành mới về, chưa rành, lại sợ xoài chín rụng hư, đành gật đầu.
Đêm đó, cả vườn xoài im phăng phắc. Sáng ra thương lái mang người tới hái thì kỳ lạ thay, trái nào sờ vô cũng cứng như đá, không một trái nào chịu rời cành. Giật mạnh cũng không xuống. Ông thương lái toát mồ hôi.
Ba ngày liền như vậy. Tới ngày thứ tư, ông thương lái quay lại, gãi đầu nói với Lành rằng mình tính toán lại, giá vậy hơi thấp, xin trả thêm cho phải. Lành vừa gật đầu, cành xoài gần nhất đã thả xuống một trái chín vàng, rơi đúng vào giỏ của ông.
Ông thương lái nhìn lên cây, nhìn sang tấm ảnh thờ trong nhà mà Lành để cửa mở, rồi chắp tay vái một cái. Từ đó, mỗi mùa ông đều tới mua, và chưa bao giờ trả giá thêm một lần nào nữa.
Cái nháy mắt trên bàn thờ
Hết mùa, Lành bán được giá, tụi nhỏ trong xóm được ăn xoài thả, không kẻ trộm nào dám bén mảng. Cô làm một mâm cơm cúng ông cố, có canh chua cá lóc, khô cá sặc chiên, và một dĩa xoài chín ngon nhất vườn.
Cúng xong, Lành đứng nhìn tấm ảnh thờ. Không biết do ánh nhang hay do mắt cô mỏi, mà một bên mắt của ông cố trong ảnh như hơi nheo lại, kiểu người già nháy mắt với con cháu khi vừa làm được một việc vừa ý.
Lành bật cười, nói với tấm ảnh: ông ơi, mùa sau ông cứ giữ vườn, con lo phần bán. Rồi cô đi rửa chén.
Mùa sau, có một lần Lành mải nói chuyện điện thoại, hứa bán rẻ một mớ xoài cho người quen. Cô vừa cúp máy thì một trái xoài xanh nhỏ xíu rơi từ trên cành xuống, cốc nhẹ vào đầu cô một cái, rồi lăn lông lốc dưới chân. Lành xoa đầu, ngước lên cây, cười: dạ, con biết rồi ông.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao xoài hay rụng vào ban đêm?
Trái xoài rụng do cuống yếu, trái quá chín, sâu đục cuống hoặc gió mạnh. Ban đêm sương đọng làm trái nặng thêm một chút, và vì xung quanh yên tĩnh nên tiếng trái rụng nghe rõ hơn ban ngày.
Ông cố là ai trong cách gọi của người miền Nam?
Ở miền Nam, ông cố là cha của ông nội hoặc ông ngoại, tức đời thứ tư tính từ mình. Miền Bắc thường gọi là cụ, và cha của cụ thì gọi là kỵ.
Vì sao ảnh chân dung trên bàn thờ như nhìn theo mình?
Khi người trong ảnh nhìn thẳng vào ống kính, đôi mắt trong ảnh luôn hướng về phía người xem dù người xem đứng ở góc nào. Đây là một hiệu ứng thị giác quen thuộc với tranh và ảnh chân dung.
Trẻ con trèo cây hái trái có nguy hiểm không?
Cành cây dễ gãy, nhất là sau mưa, và té từ trên cao có thể gây chấn thương. Người lớn nên hái giúp hoặc dùng sào có lưới, và dặn trẻ không trèo cây một mình.
Vì sao người miền Tây hay nói chuyện với ông bà trên bàn thờ?
Bàn thờ ông bà là chỗ trang trọng nhất trong nhà, và thưa gửi ông bà là thói quen thể hiện lòng nhớ, lòng biết ơn. Nói một câu trước bàn thờ cũng là cách người ta tự nhắc mình sống cho đàng hoàng.
