Đúng bảy giờ tối, cả hai mươi chiếc máy tính trong văn phòng cùng tắt phụt, cùng một lúc, như có ai vừa ra lệnh.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện ma vui do mình viết, công ty và nhân vật đều hư cấu. Nếu bạn đang nghe truyện này ở chỗ làm, lúc đã quá giờ về, thì có lẽ đây là truyện dành riêng cho bạn.
Văn phòng không bao giờ tắt đèn
Chị Diệp ba mươi lăm tuổi, trưởng nhóm của một công ty thiết kế nội thất nhỏ. Công ty thuê một tầng trong toà nhà cũ ở trung tâm thành phố, trước kia là phòng kế toán của một xí nghiệp. Ở đây có một nếp quen: không ai về trước chín giờ tối.
Không ai bắt buộc, nhưng giám đốc hay ở lại, trưởng nhóm ở lại, thế là nhân viên cũng ở lại. Người ta ăn cơm hộp tại bàn, gọi điện về nhà xin lỗi con, rồi lại cắm mặt vào bản vẽ. Chị Diệp đã ba tháng chưa ăn tối với chồng con lần nào.
Một tối thứ ba, đúng bảy giờ, cả văn phòng tối sầm. Hai mươi chiếc máy tính tắt cùng lúc, đèn trần tắt, điều hoà tắt, chỉ còn tiếng tủ lạnh rì rì trong góc. Mọi người tưởng mất điện, nhưng nhìn sang toà nhà bên cạnh vẫn sáng trưng.
Anh kỹ thuật bật lại cầu dao. Máy tính khởi động được hai phút rồi lại tắt. Thử ba lần, ba lần như vậy. Chiếc máy in trong góc bỗng chạy rè rè, nhả ra đúng một tờ giấy trắng, chính giữa in hai chữ: về đi.
Những buổi tối bị đuổi về
Ngày hôm sau, hôm sau nữa, đúng bảy giờ là văn phòng tắt. Không sớm một phút, không muộn một phút. Ai cố mang máy tính xách tay ra quán cà phê dưới nhà làm tiếp thì máy cũng hết pin đột ngột, dù vừa sạc đầy.
Giám đốc nổi giận, gọi thợ điện tới kiểm tra toàn bộ. Thợ kết luận hệ thống điện không có vấn đề gì. Giám đốc thuê máy phát điện. Bảy giờ tối, máy phát điện cũng tắt, bình xăng còn đầy, bugi còn tốt.
Chú bảo vệ già của toà nhà nghe chuyện thì cười. Chú kể, hồi xí nghiệp còn, phòng này là của ông Lộc, kế toán trưởng, người cả đời không về nhà trước mười giờ đêm. Ông hay nói một câu: ước gì một lần được về ăn cơm tối với vợ con lúc bảy giờ.
Chú bảo vệ nhún vai: ông mất mấy năm rồi, chắc ông thấy tụi trẻ bây giờ còn khổ hơn ông, nên ông ra tay.
Điều lạ xảy ra với tiến độ công việc
Ban đầu cả công ty lo sốt vó. Dự án nào cũng có hạn chót, giờ mất ba bốn tiếng buổi tối thì làm sao kịp. Nhưng không còn đường lùi, mọi người buộc phải thay đổi cách làm.
Họp ngắn lại. Những cuộc họp kéo dài cả buổi chiều giờ chỉ còn ba mươi phút. Không ai lướt mạng xã hội trong giờ làm nữa, vì biết bảy giờ là hết. Chị Diệp bắt đầu chia việc rõ ràng từ sáng, ai làm gì xong trước năm giờ.
Cuối tháng, chị Diệp ngồi tổng kết, ngạc nhiên tới mức phải đếm lại. Số bản vẽ hoàn thành nhiều hơn tháng trước. Lỗi sai ít hơn hẳn. Khách hàng khen bản thiết kế có ý tưởng tươi hơn, chắc vì người vẽ đã được ngủ.
Chị Diệp nhớ ra một điều đọc được ở đâu đó: công việc thường tự phình ra cho vừa với thời gian ta dành cho nó. Có nhiều giờ thì làm chậm, có ít giờ thì làm gọn. Ông Lộc không đọc sách quản trị, nhưng hiểu chuyện ấy rõ hơn ai hết.
Giám đốc cũng phải về ăn cơm
Người cuối cùng chịu thua là giám đốc. Ông vẫn ở lại một mình sau bảy giờ, ngồi trong bóng tối gõ điện thoại. Một tối, điện thoại của ông cũng tắt. Rồi cánh cửa văn phòng tự mở toang, gió lùa vào, đèn hành lang sáng lên một dải, dẫn thẳng ra thang máy.
Ông đứng đó một lúc, rồi xách cặp đi về. Tối ấy, lần đầu tiên sau mấy năm, ông về tới nhà lúc bảy giờ rưỡi. Con gái ông đang ngồi làm bài tập, ngẩng lên nhìn bố như nhìn người lạ, rồi chạy ra ôm chầm lấy.
Sáng hôm sau, giám đốc gửi thư cho toàn công ty: từ nay, công ty bỏ làm thêm giờ, trừ trường hợp thật sự cần thiết và phải có đăng ký. Cả văn phòng vỗ tay rần rần.
Chiếc máy in trong góc lại chạy rè rè, nhả ra một tờ giấy. Lần này chỉ có một chữ: tốt.
Ngày thứ bảy bị khoá cửa
Mấy tháng sau, công ty thành chỗ làm mà ai cũng muốn vào. Người ta kháo nhau ở đó về đúng giờ, lương không thua ai, sếp lại hay cười. Chị Diệp tối nào cũng nấu cơm cho chồng con, có hôm còn đi tập thể dục.
Chỉ có giám đốc là thỉnh thoảng vẫn ngứa nghề. Một sáng thứ bảy, ông lén lên văn phòng, định làm nốt bản báo cáo mà không ai biết. Ông đút chìa vào ổ, vặn mãi không được. Cửa bị chốt từ bên trong.
Dưới khe cửa, một tờ giấy in từ máy in trượt ra, nằm ngay mũi giày ông. Trên đó in mấy chữ: thứ bảy cũng nghỉ. Về đưa con đi chơi.
Giám đốc đứng ở hành lang bật cười thành tiếng. Ông gấp tờ giấy bỏ túi, đi xuống thang máy, gọi điện cho con gái hỏi có muốn đi ăn kem không. Và từ đó, trên bàn làm việc của ông có một khung ảnh nhỏ, bên trong là tờ giấy ấy, đặt cạnh ảnh gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Làm thêm giờ kéo dài ảnh hưởng thế nào?
Làm việc liên tục tới khuya làm cơ thể mệt mỏi, giấc ngủ bị rút ngắn, khả năng tập trung giảm, dễ sai sót hơn. Về lâu dài còn ảnh hưởng tới sức khoẻ và gia đình. Quy định cụ thể về giờ làm thêm nên hỏi bộ phận nhân sự hoặc cơ quan lao động.
Vì sao máy tính có thể tự tắt?
Máy tính tự tắt khi quá nóng, nguồn điện chập chờn, bộ nguồn hỏng, hoặc được cài hẹn giờ tắt máy. Nếu nhiều máy tắt cùng lúc, thường nguyên nhân nằm ở hệ thống điện chung.
Công việc tự phình ra theo thời gian là gì?
Đây là nhận xét nổi tiếng của nhà sử học người Anh Cyril Northcote Parkinson, thường được gọi là định luật Parkinson: công việc nở ra cho đầy khoảng thời gian được dành cho nó. Đặt giới hạn thời gian rõ ràng giúp làm việc gọn hơn.
Vì sao văn phòng vắng người buổi tối lại dễ khiến người ta rợn?
Văn phòng đông đúc ban ngày trở nên im lặng, tiếng điều hoà, tủ lạnh, quạt máy tính bỗng nổi rõ. Sự tương phản giữa ồn và vắng, cùng ánh đèn mờ, khiến não cảnh giác hơn bình thường.
Vì sao bữa cơm tối gia đình được coi trọng?
Bữa cơm chung là lúc các thành viên ngồi lại, kể chuyện trong ngày, hiểu nhau hơn. Với nhiều gia đình Việt, ăn tối cùng nhau là sợi dây giữ nếp nhà, nhất là khi ban ngày ai cũng bận.
