Thằng Lộc vừa quăng túi nilon đựng vỏ mì gói xuống biển, quay lưng đi được ba bước thì nghe sau lưng một tiếng bẹp, túi rác ướt sũng nằm ngay gót chân.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện ma vui do mình viết, chiếc tàu và các nhân vật đều hư cấu. Người đi biển có nhiều điều kiêng, kiêng nói gở, kiêng huýt sáo. Trên chiếc tàu trong truyện này, có thêm một điều kiêng rất mới.
Chuyến biển đầu tiên của Lộc
Lộc mười chín tuổi, lần đầu theo tàu cá của chú Thành ra khơi, ở một làng biển miền Trung. Tàu có tám người, đi mười ngày, câu mực và kéo lưới. Lộc háo hức, vụng về, say sóng suốt hai ngày đầu.
Ngày thứ ba, Lộc khoẻ lại, ăn hết một gói mì, uống một chai nước. Cậu nhét vỏ gói mì vào chai, cho vào túi nilon, rồi tiện tay quăng xuống biển như vẫn thấy người ta làm.
Ba bước sau, bẹp. Túi rác nằm ngay gót chân cậu, nước biển nhỏ tong tong. Lộc quay lại nhìn, chẳng thấy ai. Cậu tưởng sóng hắt lên, lại cầm túi quăng xa hơn.
Lần này cậu nhìn kỹ. Túi rác rơi xuống mặt nước, chìm nửa chừng, rồi như có bàn tay ai đó ném vút lên, vẽ một đường cong qua mạn tàu, rơi đúng chỗ cũ, ngay gót chân.
Cả tàu phát hoảng
Lộc hét lên. Cả tàu chạy ra. Chú Thành nghe kể thì cười, bảo mày say sóng còn chưa hết. Chú cầm cái túi, quăng thật mạnh xuống biển. Hai giây sau, túi rác bay ngược lên, rơi đánh bẹp trúng ngay đỉnh mũ chú.
Cả tàu im phăng phắc. Rồi anh Tư thợ máy, người sợ ma nhất tàu, chui tọt vào buồng máy. Anh Dũng khấn vái rối rít về phía biển.
Mấy ngày sau, ai thử ném gì xuống biển cũng bị trả lại. Chai nhựa, vỏ bánh, đầu lọc thuốc lá, cả cái dép tổ ong rách của anh Dũng. Thứ gì từ biển mà ra, như vỏ tôm, ruột cá, thì chìm yên. Thứ gì từ người làm ra, thì bay ngược về.
Chú Thành ngồi trong cabin, nhìn biển rất lâu. Chú bảo, thôi, rác để lại trên tàu, về bờ đem đổ. Cả tàu nhặt hết rác cho vào bao tải, buộc chặt dưới hầm.
Lúc gom rác, cả tàu mới giật mình. Mới ba ngày mà đã đầy hai bao tải lớn, nào chai nước, vỏ bánh, hộp xốp, bao thuốc. Anh Dũng lẩm bẩm, vậy mà bao năm nay mình ném hết xuống biển, mỗi chuyến chắc phải mấy chục bao. Không ai nói gì thêm, chỉ nghe tiếng sóng vỗ vào mạn tàu.
Dì Mười lặn biển
Tối ấy, trăng sáng, tàu thả neo. Mấy người ngồi trên boong uống trà. Ông Năm già nhất tàu, đi biển bốn mươi năm, mới kể một chuyện mà ông bảo ông chưa dám chắc.
Ngày xưa ở làng có dì Mười, người phụ nữ lặn biển giỏi nhất vùng, chuyên lặn bắt hải sâm, gỡ lưới mắc đá cho thuyền. Dì thương biển lắm, ai xả rác xuống bãi là dì mắng cho không ngóc đầu lên được. Dì còn hay nói câu: biển nuôi mình, mình không được bắt biển ăn rác.
Dì mất khi đã già, ở ngay làng, nhưng người ta đồn dì vẫn lặn ở ngoài khơi. Mấy năm gần đây, mấy tàu khác cũng gặp chuyện rác bay ngược. Chỉ là chưa tàu nào gặp nhiều như tàu này, vì tàu này xả nhiều nhất.
Cả tàu cười, mà cười hơi ngượng. Lộc thì ngồi im, nhớ tới bao nhiêu lần cậu ném vỏ mì xuống cái mương nhà mình mà chưa từng nghĩ gì.
Luật mới trên tàu
Từ hôm ấy, tàu của chú Thành có luật mới. Mỗi người một túi lưới đựng rác, buộc ngay đầu giường. Vỏ mì, chai nước, đầu lọc thuốc, tất cả vào túi. Về bờ thì đổ đúng chỗ, đếm đủ túi.
Kỳ lạ là chuyến ấy tàu trúng mẻ lớn. Lưới kéo lên đầy cá, câu mực đêm nào cũng được. Có đêm, cả tàu thấy dưới mặt nước có một bóng người lướt qua, tóc dài xoã, tay vẫy vẫy, như đang dẫn đàn cá về phía lưới.
Có một lần, lưới của tàu mắc vào đá ngầm, kéo mãi không lên, chú Thành đã tính cắt bỏ. Đúng lúc ấy, lưới bỗng nhẹ bẫng, kéo lên nguyên vẹn, chỗ mắc đã được gỡ khéo léo như có người lặn xuống làm.
Ông Năm đứng ở mạn tàu, khẽ chắp tay, nói về phía biển: cảm ơn dì Mười.
Món quà dưới đáy biển
Ngày cuối chuyến, Lộc ngồi một mình ở mũi tàu lúc bình minh. Cậu nói khẽ xuống biển: con xin lỗi dì, con hứa không ném rác nữa.
Một lúc sau, có cái gì đó bay lên từ mặt nước, rơi đánh cạch xuống boong, ngay chân cậu. Lộc giật mình, tưởng rác. Nhưng không, đó là một chiếc vỏ ốc xà cừ to bằng bàn tay, óng ánh bảy màu dưới nắng sớm.
Về làng, Lộc kể chuyện cho cả xóm. Lũ trẻ trong xóm nghe xong rủ nhau ra bãi biển nhặt rác mỗi chiều chủ nhật, gọi là đội dì Mười. Các tàu khác trong làng nghe chuyện cũng bắt đầu buộc túi rác đầu giường, có tàu còn dán một tờ giấy ở cabin: không ném rác, dì Mười trả về.
Còn chiếc vỏ ốc xà cừ, Lộc đặt trên bàn học. Mỗi lần ra khơi, cậu mang theo, đặt ở mũi tàu. Và đã nhiều chuyến rồi, tàu của chú Thành chưa từng thấy một túi rác nào bay ngược lên boong nữa.
Câu hỏi thường gặp
Rác nhựa ảnh hưởng tới biển thế nào?
Rác nhựa trôi nổi lâu năm, vỡ thành mảnh nhỏ, có thể làm sinh vật biển mắc kẹt hoặc ăn phải, làm bẩn bãi biển và ảnh hưởng tới nghề cá, du lịch.
Ngư dân có thể làm gì để giảm rác trên biển?
Mang rác về bờ thay vì xả xuống biển, hạn chế đồ nhựa dùng một lần, thu gom lưới hỏng để xử lý đúng chỗ và tham gia các hoạt động làm sạch bãi biển ở địa phương.
Người đi biển có những điều kiêng nào?
Mỗi vùng biển có tập quán riêng, nhiều nơi kiêng nói điều gở, kiêng huýt sáo trên tàu, kiêng úp bát đĩa. Đây là nét văn hoá dân gian gắn với nghề biển đầy rủi ro.
Ốc xà cừ là gì?
Ốc xà cừ là loài ốc biển có lớp vỏ trong óng ánh nhiều màu, thường được dùng làm đồ mỹ nghệ, khảm tranh, khảm đồ gỗ.
Truyện có thật không?
Không. Đây là truyện ma vui hư cấu, Lộc, chú Thành và dì Mười đều do người viết tưởng tượng.
