Ép tới lần thứ hai mươi thì hình nhân thở dài một tiếng rõ to, và cả ba đứa sinh viên y cùng ngã ngồi ra sàn.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện ma vui, hư cấu từ đầu tới cuối, trường y và các nhân vật đều do mình đặt ra. Truyện có nhắc vài điều cơ bản về cấp cứu ngừng tim, nhưng đây là truyện giải trí, muốn học cấp cứu thật thì bạn hãy tham gia lớp do cơ sở y tế tổ chức.
Đêm trước kỳ thi kỹ năng
Nam, Thư và Hưng là ba sinh viên y năm thứ tư. Tuần sau là kỳ thi kỹ năng, trong đó có bài hồi sức tim phổi trên hình nhân. Thầy chấm nổi tiếng nghiêm, sai nhịp ép tim là trượt, quên kiểm tra hiện trường là trượt.
Ba đứa xin ở lại phòng kỹ năng của trường buổi tối để luyện. Phòng ấy có một dãy hình nhân tập, đa phần là loại mới, có đèn báo nhịp. Riêng một con cũ kỹ nằm ở góc, da nhựa ngả vàng, mặt hơi méo, sinh viên các khoá gọi đùa là chú Bình.
Loại mới đã có nhóm khác đăng ký. Ba đứa đành kéo chú Bình ra giữa phòng. Hưng vỗ vai hình nhân, bảo chú Bình ơi, đêm nay nhờ chú.
Thư làm trước. Cô kiểm tra hiện trường, gọi to, vỗ vai, kiểm tra hơi thở, gọi người hỗ trợ, rồi đặt tay giữa ngực hình nhân bắt đầu ép. Một, hai, ba. Tới lần thứ hai mươi, chú Bình thở dài.
Hình nhân biết chê
Ba đứa nhìn nhau. Hưng bảo chắc là tiếng gió lùa qua lỗ thông khí trong ngực hình nhân. Thư làm lại. Lần này ép tới lần thứ mười lăm, chú Bình lại thở dài, rồi một giọng ông già khàn khàn vang lên: chậm quá, cháu đang ru ngủ hay đang cấp cứu đấy.
Nam đánh rơi cuốn sổ. Thư ôm lấy Hưng. Hưng thì cố tỏ ra bình tĩnh, run run hỏi: chú, chú là ai ạ. Giọng khàn khàn đáp: là người sẽ cho các cháu qua bài thi này, nếu các cháu chịu nghe lời.
Nỗi sợ qua đi nhanh hơn ba đứa tưởng, vì giọng nói kia quá giống giọng một ông thầy hay càu nhàu. Chú Bình bảo nhịp ép đúng là từ một trăm tới một trăm hai mươi lần mỗi phút, đếm theo nhịp một bài hát vui có tiết tấu nhanh mà bọn trẻ hay nghe, đừng đếm theo nhịp bài hát ru.
Thư làm lại, nhanh hơn. Chú Bình bảo được rồi, nhưng ép nông quá. Ở người lớn phải ép sâu khoảng năm tới sáu phân, và phải để ngực nảy lên hết rồi mới ép tiếp, đừng tì tay lên ngực người ta như tì lên bàn.
Một đêm học với người thầy vô hình
Tới lượt Nam. Nam ép đúng nhịp, đúng độ sâu, chú Bình gật gù. Tới đoạn thổi ngạt, Nam cúi xuống. Chú Bình kêu lên: khoan, cháu ăn tỏi phải không. Nam đỏ mặt, thú nhận bữa tối ăn bánh mì pa tê có nhiều tỏi. Cả phòng cười rũ.
Chú Bình bảo đùa thôi, trong thực tế ai đã học thì thổi ngạt theo tỉ lệ ba mươi lần ép, hai lần thổi, còn người chưa học thì cứ ép tim liên tục cho tới khi có người tới giúp, đừng vì ngại mà không làm gì.
Hưng làm cuối. Hưng làm rất chuẩn, chỉ có điều cứ nhìn chằm chằm mặt hình nhân. Chú Bình bảo nhìn chú làm gì, chú có đẹp trai đâu, nhìn ngực bệnh nhân mà kiểm tra ngực nảy lên. Hưng bật cười, nhịp ép loạn hết.
Họ luyện tới gần nửa đêm. Mỗi lần sai, chú Bình thở dài. Mỗi lần đúng, chú im lặng, và ba đứa hiểu im lặng nghĩa là được. Có lúc Thư hỏi chú ngày xưa có phải là thầy dạy ở đây không. Chú Bình không trả lời, chỉ bảo: tập tiếp, chưa xong đâu.
Bức ảnh trên tường hành lang
Ra về, ba đứa đi qua hành lang khoa, nơi treo ảnh các thầy cô đã nghỉ hưu hoặc đã mất. Thư dừng lại trước một tấm ảnh đen trắng. Một ông thầy gầy, đeo kính dày, gương mặt hơi méo vì chụp nghiêng, nụ cười như đang càu nhàu.
Dòng chữ bên dưới ghi tên thầy Bình, giảng viên bộ môn hồi sức, người đã đưa những con hình nhân đầu tiên về trường. Sinh viên khoá cũ kể thầy rất quý con hình nhân cũ, ngày nào cũng tự lau, tự sửa, bảo nó là đồng nghiệp duy nhất không bao giờ cãi.
Ba đứa đứng lặng một lúc. Hưng cúi đầu chào tấm ảnh. Nam lí nhí xin lỗi vì vụ tỏi. Thư thì nói to, như nói với một người đang đứng đó: tuần sau bọn em thi, thầy nhớ phù hộ.
Trên đường về, Nam bảo hay là mình mơ. Hưng bảo ba đứa cùng mơ một giấc thì cũng nên coi là thật. Thư bảo mơ hay thật không quan trọng, quan trọng là giờ cô ép tim đúng nhịp rồi.
Ngày thi và bó hoa nhỏ
Ngày thi, thầy chấm khó tính bước vào, bảo hôm nay phòng thi thiếu hình nhân, ai thi muộn sẽ dùng con cũ trong góc. Ba đứa nhìn nhau, nín cười. Đúng như sắp đặt, cả ba đều rơi vào chú Bình.
Cả ba làm trôi chảy. Thầy chấm gật đầu liên tục. Lúc Hưng ép tới lần thứ ba mươi, phòng thi rất yên, ba đứa chỉ nghe một tiếng khẽ như ai đó tặc lưỡi hài lòng. Thầy chấm hỏi tiếng gì vậy, Hưng bảo chắc lỗ thông khí ạ.
Cả ba đều đạt điểm cao. Chiều hôm ấy, ba đứa mua một bó hoa cúc nhỏ, đặt dưới tấm ảnh thầy Bình, và đặt thêm một nhành lên ngực hình nhân cũ trong góc phòng. Nam để thêm một gói kẹo bạc hà, kèm mẩu giấy: lần sau em không ăn tỏi nữa.
Sáng hôm sau, gói kẹo bạc hà vẫn còn nguyên, nhưng mẩu giấy được lật mặt sau, có ai viết thêm một dòng, nét chữ nghiêng như chữ thầy giáo già: tỏi thì được, quên kiểm tra hiện trường thì không. Từ đó, sinh viên trường ấy có một mẹo ôn thi truyền miệng: muốn qua bài hồi sức, hãy xin tập với chú Bình, và nhớ đánh răng trước.
Câu hỏi thường gặp
Hồi sức tim phổi cho người lớn gồm những bước cơ bản nào?
Bảo đảm an toàn hiện trường, kiểm tra phản ứng và hơi thở, gọi cấp cứu, rồi ép tim ngoài lồng ngực ở giữa ngực với nhịp khoảng một trăm tới một trăm hai mươi lần mỗi phút. Cách làm chi tiết cần được học trực tiếp ở lớp có người hướng dẫn.
Người chưa học cấp cứu có nên ép tim không?
Nhiều hướng dẫn cấp cứu khuyến khích người chứng kiến gọi cấp cứu và ép tim liên tục nếu người bệnh không phản ứng, không thở bình thường. Nhân viên tổng đài cấp cứu có thể hướng dẫn qua điện thoại.
Vì sao sinh viên y phải thực hành trên hình nhân?
Hình nhân cho phép luyện kỹ năng nhiều lần một cách an toàn trước khi gặp người bệnh thật. Loại hiện đại còn có cảm biến báo độ sâu và nhịp ép để người học tự điều chỉnh.
Vì sao hình nhân và búp bê hay xuất hiện trong truyện ma?
Những vật mang hình người mà không có sự sống tạo cảm giác vừa quen vừa lạ, khiến ta bất an. Truyện ma vui thì dùng chính cảm giác ấy để tạo tiếng cười.
Ôn thi ban đêm có tốt không?
Thỉnh thoảng ôn khuya không sao, nhưng thiếu ngủ kéo dài làm giảm khả năng ghi nhớ và tập trung. Ngủ đủ trước ngày thi thường giúp làm bài tốt hơn thức trắng.
