Cuốn sổ lưu bút ở quầy homestay sáng hôm ấy có thêm một trang mới, chữ đẹp như in, viết rằng: khách phòng số hai, ba sao, rửa bát không sạch, nhưng biết chào hỏi.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện ma hài do mình viết, homestay và các nhân vật đều hư cấu. Thời nay khách nào đi du lịch cũng chấm điểm chỗ ở. Truyện này kể về lần một chỗ ở chấm điểm lại khách.
Homestay nhà biển
Chị Duyên ba mươi tư tuổi, bỏ việc văn phòng ở thành phố về một làng chài miền Trung, sửa lại căn nhà của bố mẹ thành homestay năm phòng nhìn ra biển. Nhà có giàn hoa giấy, sân cát trắng, bếp chung cho khách tự nấu.
Chị chăm chút từng thứ, sáng nào cũng đọc những lời khách đánh giá trên mạng, vui một chút, lo một chút. Ở quầy, chị để một cuốn sổ lưu bút bìa vải, ai muốn viết gì thì viết.
Nhà có năm phòng, nhưng phòng số năm trên gác thì chị chưa cho thuê. Đó là phòng của người chú họ đã mất từ lâu, hồi trẻ từng làm lễ tân cho một khách sạn lớn ngoài phố biển, nổi tiếng nghiêm và chu đáo. Chị giữ nguyên căn phòng, chỉ lau dọn mỗi tuần.
Mùa hè ấy, khách đông. Và một sáng, chị mở cuốn sổ lưu bút ra thì thấy những dòng chữ lạ.
Những lời chấm điểm khách
Chữ viết bằng mực tím, nét nghiêng, đẹp như chữ chép mẫu ngày xưa. Trang thứ nhất ghi: khách phòng số hai, ba sao. Rửa bát không sạch, để vỏ trứng trong bồn. Bù lại biết chào bà cụ bán bánh căn đầu ngõ. Ký tên: người ở phòng số năm.
Chị Duyên đọc xong vừa rợn vừa buồn cười. Phòng số năm khoá trong, chìa chị giữ. Hôm sau, sổ có thêm trang mới: khách phòng số một, năm sao. Ra khỏi phòng nhớ tắt điều hoà, gấp khăn gọn, để lại một bức tranh vẽ biển cho chủ nhà. Khách như vầy thì nên mời quay lại.
Hôm sau nữa: khách phòng số bốn, một sao. Hát karaoke trên điện thoại tới hai giờ sáng, đổ cát từ giày ra hành lang, xả rác ra bãi biển. Kiến nghị chủ nhà nhắc nhở.
Chị Duyên ngồi lặng trước cuốn sổ. Đúng là khách phòng số bốn ồn thật, đêm qua chị cũng mất ngủ. Có điều, chị chưa từng kể với ai.
Người chú họ không chịu nghỉ
Chị gọi điện hỏi mẹ. Mẹ chị nghe tả chữ mực tím thì cười to trong điện thoại, bảo đúng là chữ chú Hiếu rồi. Chú Hiếu làm lễ tân cả đời, có thói quen ghi nhận xét về từng vị khách vào một cuốn sổ riêng, để lần sau khách quay lại thì biết mà chiều.
Mẹ chị kể, chú nghiêm lắm, khách tử tế thì chú quý như người nhà, khách bừa bãi thì chú lịch sự mà lạnh như nước biển mùa đông. Chú mất khi đang làm, ngay trên quầy, đang ghi dở một dòng nhận xét.
Chị Duyên hiểu ra. Homestay của chị, theo một cách nào đó, đã có thêm một người lễ tân giàu kinh nghiệm nhất làng chài, chỉ là không nhận lương.
Tối ấy, chị lên gác, mở cửa phòng số năm, nói khẽ vào khoảng tối: chú Hiếu, cháu cảm ơn, nhưng đừng viết công khai trong sổ khách đọc nhé, khách thấy thì ngại.
Cuốn sổ riêng ở quầy
Sáng hôm sau, trong cuốn sổ lưu bút có một dòng ngắn: đã hiểu. Bên cạnh, trên quầy, xuất hiện một cuốn sổ nhỏ bìa đen, loại sổ cũ của khách sạn ngày xưa, chị Duyên chưa từng thấy bao giờ.
Từ đó, chú Hiếu ghi vào cuốn sổ đen. Chỉ chị Duyên đọc. Nhờ cuốn sổ, chị biết khách nào thích yên tĩnh để xếp phòng xa bếp, khách nào hay quên đồ để dặn trước, khách nào đi cùng trẻ nhỏ để chuẩn bị thêm chăn. Đánh giá trên mạng của homestay tăng vùn vụt.
Khách phòng số bốn ồn ào năm ấy, năm sau quay lại. Cuốn sổ đen ghi: lần này một sao rưỡi. Vẫn hát, nhưng hát nhỏ hơn, và đã nhặt rác trên bãi biển một lần. Tiến bộ.
Chị Duyên đọc mà bật cười. Chị bắt đầu thấy chú Hiếu như một đồng nghiệp, khó tính, nhưng công bằng.
Khách năm sao của chú Hiếu
Cuối mùa hè, một cặp vợ chồng già từ thành phố xuống ở phòng số một. Họ dậy sớm ngắm bình minh, nhặt rác dọc bãi biển mỗi sáng, mua cá của ngư dân, nấu xong mời cả chị Duyên ăn cùng. Họ trò chuyện với bà cụ bán bánh căn tới khi bà kể hết chuyện đời mình.
Sáng họ trả phòng, cuốn sổ đen ghi một dòng to hơn mọi lần: năm sao. Khách như vầy, chú làm lễ tân bốn mươi năm gặp không quá mười người. Đề nghị giảm giá nếu quay lại.
Chị Duyên làm theo. Chị bảo hai ông bà, năm sau xuống thì nhà giảm giá một nửa, lời đề nghị của người quản lý lâu năm nhất nhà. Ông bà ngơ ngác hỏi người quản lý là ai. Chị chỉ lên gác, cười.
Hôm ấy, lúc tiễn khách ra cổng, chị nghe trên gác có tiếng cửa sổ phòng số năm mở ra. Ngước lên, chị thấy rèm cửa khẽ lay, như có ai vừa cúi chào khách rất lịch sự theo kiểu lễ tân ngày xưa, rồi đóng cửa, trở lại quầy làm việc.
Câu hỏi thường gặp
Ở homestay nên cư xử thế nào cho lịch sự?
Giữ yên lặng vào giờ nghỉ, dọn dẹp chỗ nấu ăn chung sau khi dùng, tiết kiệm điện nước, tôn trọng nếp sống của gia chủ và người dân địa phương, báo trước khi thay đổi giờ đến đi.
Du lịch có trách nhiệm ở biển là gì?
Là đi du lịch mà không làm hại môi trường và cộng đồng: không xả rác ra biển, hạn chế đồ nhựa dùng một lần, ủng hộ người bán địa phương và tôn trọng văn hoá làng chài.
Sổ lưu bút ở chỗ nghỉ có ý nghĩa gì?
Sổ lưu bút giữ lại lời nhắn, cảm nhận, tranh vẽ của khách qua nhiều năm, giúp chủ nhà hiểu khách hơn và tạo kỷ niệm cho người quay lại.
Bánh căn là món gì?
Bánh căn là món bánh làm từ bột gạo, đổ trong khuôn đất nung có nắp, thường ăn với nước chấm và các loại rau, phổ biến ở nhiều tỉnh Nam Trung Bộ.
Truyện có thật không?
Không. Đây là truyện ma hài hư cấu, chị Duyên, chú Hiếu và homestay đều do người viết tưởng tượng.
