Bà Sáu ngồi một mình dưới gốc ổi lúc chiều tà thì nghe trên cây có tiếng ai hắng giọng, rồi một giọng nói rất lịch sự cất lên: chào bà, con là con ma cây ổi đây.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện ma vui do mình viết, bà Sáu, cây ổi và con ma đều hư cấu. Hồi nhỏ, có lẽ bạn cũng từng bị dọa một con ma nào đó để khỏi đi chơi trưa. Truyện này hỏi một câu ngớ ngẩn: con ma bị bịa ra ấy, nó nghĩ gì.
Con ma được sinh ra vào một buổi trưa
Ba mươi năm trước, bà Sáu còn trẻ, đã có ba đứa cháu nội ngoại về ở cùng mỗi dịp hè. Nhà ở một làng trung du, giữa sân có cây ổi lớn, quả to bằng nắm tay, ruột hồng. Cứ trưa nắng là ba đứa trèo lên cây hái ổi, không chịu ngủ trưa.
Bà mắng không được, dọa đánh không xong. Một trưa, bà ngồi xuống bậc thềm, hạ giọng, kể: trên cây ổi có con ma. Nó ngủ trưa trên ngọn. Đứa nào trèo lên làm nó thức dậy, nó sẽ cù vào nách cho tới khi cười rụng xuống.
Ba đứa cháu tròn mắt. Thằng lớn hỏi con ma trông thế nào. Bà nghĩ một lúc rồi bịa tiếp: nó xanh như lá ổi, mắt tròn như quả ổi non, thích ăn ổi chín nhất, nên quả nào chín mà mất là nó ăn.
Từ trưa ấy, ba đứa ngoan ngoãn ngủ trưa. Còn con ma cây ổi thì bắt đầu một đời dài, dài hơn bà tưởng.
Con ma nổi tiếng khắp xóm
Ba đứa cháu kể cho bạn bè. Bạn bè kể cho em mình. Chẳng mấy chốc, cả xóm, rồi cả làng biết có con ma cây ổi nhà bà Sáu. Con ma ấy được thêm thắt mỗi người một chút.
Có đứa bảo nó biết hát. Có đứa bảo nó chỉ cù những đứa không rửa chân trước khi ngủ. Có bà mẹ nhà bên còn dùng nó dọa con ăn rau: không ăn rau thì con ma cây ổi sang cù đấy.
Ba mươi năm trôi qua, ba đứa cháu lớn, đi làm xa, có con. Rồi chính tụi nó lại kể chuyện con ma cây ổi cho con mình nghe, kèm câu: hồi bố còn nhỏ, có lần suýt bị nó cù.
Bà Sáu già đi, cây ổi cũng già, gốc xù xì. Bà vẫn thích ngồi trên chõng tre dưới gốc ổi mỗi chiều, nghe chim sẻ ríu rít trên cành.
Lời chào trên ngọn cây
Rồi tới buổi chiều có tiếng hắng giọng trên cây. Bà Sáu ngước lên. Giữa tán lá, có cái gì đó xanh xanh, tròn tròn, hai con mắt tròn như hai quả ổi non, đúng y như bà tả ba mươi năm trước.
Bà Sáu không sợ. Ở tuổi bảy mươi tám, bà đã gặp đủ chuyện đời để không sợ một con ma do chính mình bịa ra. Bà chỉ nheo mắt hỏi: mày có thật à.
Con ma gãi đầu, nói giọng lễ phép: dạ, con cũng không biết nữa. Ban đầu con chỉ là một câu chuyện. Nhưng người ta kể về con nhiều quá, nhớ về con nhiều quá, nên dần dần con có thật. Con thành ma nhờ được kể.
Nó nói thêm: con ở trên cây này lâu rồi, chỉ là không dám xuống. Hôm nay con nghe bà ho, con sợ bà đi mất mà con chưa kịp nói một câu cảm ơn.
Một cuộc trò chuyện giữa tác giả và nhân vật
Hai bên ngồi nói chuyện tới khi trời sập tối. Con ma kể nó thuộc tên mọi đứa trẻ trong xóm từng sợ nó. Nó kể nó chưa cù ai bao giờ, vì có ai dám trèo lên đâu, nhưng nó tập cù vào cành cây suốt.
Nó còn phàn nàn: bà bảo con thích ăn ổi chín, mà thật ra con không ăn được gì, thế là ba mươi năm nay quả nào rụng mất người ta cũng đổ cho con. Con mang tiếng oan.
Bà Sáu cười tới chảy nước mắt. Bà xin lỗi con ma vì đã bịa cho nó cái tật tham ăn. Con ma bảo không sao, nhờ tật ấy mà tụi trẻ nhớ nó lâu.
Trước khi bà vào nhà, con ma rụt rè hỏi một điều: nếu bà có kể tiếp, thì bà kể con hiền một chút nhé. Bọn trẻ bây giờ không cần sợ nữa, chúng nó cần một người bạn trên cây.
Phiên bản mới của truyện cũ
Hè năm ấy, đám chắt của bà Sáu về chơi. Trưa nắng, chúng định trèo cây ổi. Bà Sáu gọi lại, ngồi xuống bậc thềm, kể về con ma cây ổi, nhưng kể khác.
Bà kể nó xanh như lá ổi, mắt tròn như quả ổi non, ngủ trưa trên ngọn. Đứa nào ngủ trưa ngoan thì chiều ra gốc ổi sẽ thấy một quả ổi chín đặt sẵn trên chõng tre, quà của con ma.
Lũ trẻ ngủ trưa ngoan như mèo. Chiều ra, trên chõng tre có đúng năm quả ổi chín, mỗi đứa một quả, không ai trèo cây mà quả nào cũng vừa tầm tay, thơm lừng.
Bà Sáu ngồi trên chõng, nhìn lên ngọn ổi, khẽ gật đầu. Trên ngọn, giữa tán lá, có hai con mắt tròn chớp chớp, rồi một tiếng cười khúc khích, giống hệt tiếng cười của ba đứa cháu ba mươi năm trước.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người lớn hay dọa trẻ bằng chuyện ma?
Ngày trước, nhiều gia đình dùng chuyện ma để giữ trẻ khỏi chỗ nguy hiểm như ao hồ, cây cao, hay giữ trẻ ngủ trưa. Ngày nay nhiều cha mẹ chọn giải thích nhẹ nhàng hơn để trẻ không sợ hãi kéo dài.
Trẻ nhỏ có cần ngủ trưa không?
Nhiều trẻ nhỏ cần ngủ trưa để đủ giấc và giữ sức chơi buổi chiều. Nhu cầu ngủ tuỳ từng độ tuổi và từng trẻ, nếu băn khoăn nên hỏi bác sĩ nhi khoa.
Vì sao chuyện kể truyền miệng hay thay đổi?
Mỗi người kể lại thường thêm bớt theo trí nhớ và ý mình, nên một chuyện qua nhiều người sẽ có nhiều phiên bản. Đó cũng là cách truyện dân gian sống lâu qua nhiều thế hệ.
Ổi ruột hồng khác ổi ruột trắng thế nào?
Ổi ruột hồng thường thơm, mềm và ngọt dịu, hợp ăn chín. Ổi ruột trắng giòn hơn, hay được ăn lúc còn ương. Cả hai đều là loại quả quen thuộc ở nhiều vườn nhà.
Truyện có thật không?
Không. Đây là truyện ma vui hư cấu, bà Sáu và con ma cây ổi đều do người viết tưởng tượng.
