Ba đêm liền, đúng giờ cả nhà đã ngủ say, cái cối đá ngoài hiên quán bánh cuốn nhà mình tự quay ken két, và sáng nào thau bột xay bằng máy cũng bị đổ sạch xuống rãnh.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là một truyện ma vui, hư cấu hoàn toàn, quán bánh cuốn và cả nhà mình trong truyện đều do mình bịa ra. Nếu bạn đang đói thì xin lỗi trước, vì truyện này có rất nhiều bánh cuốn nóng. Mình kể nhé.
Quán bánh cuốn ba đời
Nhà mình bán bánh cuốn ở một thị trấn nhỏ ven quốc lộ, bán từ đời bà nội. Bà tráng bánh bốn mươi năm, đến lúc tay run mới chịu giao lại cho mẹ. Mẹ tráng thêm hai mươi năm, rồi đến lượt mình, đứa cháu đích tôn vừa học xong đại học, về nhà nhận nghề vì thấy đi làm văn phòng không hợp.
Bà mất được ba năm. Quán vẫn giữ nguyên mọi thứ của bà: cái bếp than, nồi tráng bánh căng vải màn, cái que tre dẹt để lật bánh, và cái cối đá xay bột to bằng cái thúng đặt ở góc hiên. Cái cối ấy bà xay suốt bốn mươi năm, mỗi sáng ba giờ dậy ngâm gạo, xay bột, tay quay đều như kim đồng hồ.
Mẹ xay cối đá được mười năm thì đau vai. Mình về, việc đầu tiên mình làm là mua một cái máy xay bột điện, inox sáng loáng, bấm nút một cái là xong thau bột trong mười lăm phút.
Mẹ bảo bà mà còn thì bà mắng cho. Mình cười, bảo bà thương cháu, bà không mắng đâu.
Đêm đầu tiên
Đêm ấy mình xay bột bằng máy, đậy thau bột trong bếp, đi ngủ sớm để ba giờ sáng dậy tráng bánh. Khoảng một giờ, mình tỉnh giấc vì nghe tiếng ken két ngoài hiên. Tiếng đá cọ vào đá, đều đều, chậm rãi, quen đến mức mình nằm nghe một lúc mới giật mình nhớ ra từ hồi bà mất, chẳng ai quay cái cối ấy nữa.
Mình rón rén ra hiên, tay cầm cái đèn pin. Cái cối đá đứng im. Tay quay bằng gỗ đứng im. Nhưng mặt cối ẩm ướt, dưới miệng cối có một vệt bột trắng mịn chảy xuống cái chậu sành.
Mình vào bếp. Thau bột xay máy đã bị đổ đâu mất, cái thau inox úp sấp trên bàn. Thay vào đó là cái chậu sành đầy bột, thứ bột trắng đục, sánh, mịn như sữa, đúng thứ bột ngày xưa bà xay.
Mình đứng giữa bếp lúc một giờ sáng, cầm đèn pin, nghĩ mãi không ra nên sợ hay nên đi ngủ tiếp. Cuối cùng mình đi ngủ tiếp, vì ba giờ còn phải dậy.
Cả nhà họp bàn
Sáng hôm đó, bánh tráng bằng bột trong chậu sành mỏng tang, dẻo, trong, khách ăn khen nức nở. Một bác xe ôm quen bảo hôm nay bánh ngon như hồi bà còn đứng bếp. Mình nghe mà lạnh cả gáy.
Đêm thứ hai, mình lại xay bột máy. Lại tiếng ken két lúc một giờ. Lại thau bột máy bị đổ. Đêm thứ ba, mình giấu thau bột máy vào tủ lạnh, khóa tủ. Sáng ra tủ lạnh vẫn khóa, thau bột vẫn trong đó, nhưng có ai đó đã dán lên cửa tủ một nắm bột ướt hình bàn tay rất nhỏ, ngón tay gầy guộc, đúng cỡ tay bà.
Cả nhà họp bàn. Bố bảo chắc chuột. Mẹ bảo chuột nào xay bột được. Cô em gái mình học cấp ba bảo hay mình gắn camera. Mình gắn camera thật, cái camera nhỏ mua trên mạng, chĩa thẳng vào cối.
Đêm ấy camera quay được đúng một cảnh. Đúng một giờ, tay quay cối tự chuyển động, vòng này qua vòng khác, đều như kim đồng hồ. Không có ai. Chỉ có điều cứ mỗi vòng quay, cái tay quay lại dừng một nhịp ngắn ở cùng một chỗ, đúng như thói quen bà nghỉ tay để rót thêm một thìa gạo vào miệng cối.
Lời chê không cần nói thành tiếng
Mẹ xem đoạn phim, ngồi phịch xuống ghế, rồi vừa khóc vừa cười. Mẹ bảo, bà chê bột máy đấy con ạ. Hồi mẹ mới về làm dâu, có lần mẹ ngâm gạo thiếu một tiếng, bà không mắng câu nào, chỉ lặng lẽ đổ thau bột đi rồi tự ngâm lại, tự xay lại. Bà là người chê bằng tay, không chê bằng miệng.
Mình hỏi thế bây giờ làm sao. Mẹ bảo hỏi bà ấy. Mình hỏi bà bằng cách nào. Mẹ bảo thì nói chuyện với bà như ngày xưa.
Tối đó, mình ra hiên, ngồi xổm cạnh cái cối đá, nói với nó, chính xác hơn là nói với bà. Mình bảo bà ơi, cháu thương bà, nhưng mẹ đau vai rồi, cháu thì còn phải học tráng bánh, một mình cháu không xay cối kịp. Cháu dùng máy, bà chỉ cháu xay máy sao cho bột ngon như bột cối được không.
Nói xong mình thấy mình hơi ngớ ngẩn. Mình đi ngủ. Đêm đó không có tiếng ken két nào cả.
Bột ngon như ngày xưa
Sáng hôm sau, mình mở máy xay ra thì thấy bên cạnh có một nắm gạo được bày thành hàng trên mặt bàn, hai loại gạo khác nhau, một bên nhiều một bên ít. Mẹ nhìn, vỗ đùi đánh đét. Mẹ bảo bà vẫn trộn gạo tẻ cũ với một ít gạo mới theo tỷ lệ này, ngâm lâu hơn, chỉ có bà biết, bà chưa kịp dạy ai.
Mình trộn gạo đúng như thế, ngâm đủ thời gian, xay máy chậm lại, xay hai lần. Bột ra mịn hơn hẳn. Đêm đó, lúc một giờ, mình nằm căng tai nghe. Không có tiếng cối. Sáng ra, thau bột máy vẫn nằm nguyên, không bị đổ.
Nhưng trên mặt thau bột có một vệt quệt rất nhẹ, như có ai đó vừa nhúng ngón tay vào nếm thử. Và cái cối đá ngoài hiên, lần đầu tiên sau ba năm, có ai đó phủ cho nó một tấm vải màn trắng sạch sẽ, như cất một món đồ đã xong việc.
Bây giờ quán nhà mình vẫn xay bột bằng máy. Cái cối đá vẫn ở góc hiên, phủ vải. Thỉnh thoảng có khách quen ăn xong khen bánh hôm nay ngon như hồi bà còn đứng bếp. Lần nào mình cũng ngoái nhìn cái cối một cái, và lần nào cũng thấy hình như tấm vải hơi lay lay, dù hôm ấy trời chẳng có gió.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao ngày xưa xay bột gạo bằng cối đá?
Cối đá nghiền gạo ngâm nước chậm và đều, ít sinh nhiệt, nên bột thường mịn và giữ mùi gạo. Trước khi có máy xay điện, cối đá là dụng cụ quen thuộc của các nhà làm bánh cuốn, bánh đúc, bánh xèo ở nhiều vùng.
Vì sao bánh cuốn cần bột ngâm và xay ướt?
Gạo được ngâm cho mềm rồi xay cùng nước tạo thành bột nước. Khi tráng trên lớp vải căng trên nồi nước sôi, hơi nước làm bột chín thành lá bánh mỏng, dẻo, trong. Tỷ lệ gạo và thời gian ngâm ảnh hưởng nhiều đến độ dai của bánh.
Vì sao camera an ninh hay ghi được những cảnh tưởng là ma?
Camera hồng ngoại ban đêm dễ bắt được bụi, côn trùng bay gần ống kính thành những chấm sáng trôi lơ lửng. Gió, rung động và đồ vật giãn nở theo nhiệt cũng làm vật nhẹ khẽ chuyển động, nhìn trong phim nhiễu dễ thành rợn người.
Vì sao ta dễ nghe thấy âm thanh quen thuộc lúc nửa đêm?
Lúc đêm yên tĩnh, não nhạy với âm thanh hơn. Một tiếng động nhỏ giống âm thanh quen từ lâu sẽ được não tự ghép thành âm thanh đó, nhất là khi ta đang nhớ người hay việc gắn với nó.
Truyện ma vui có gì khác truyện ma thường?
Truyện ma vui vẫn có yếu tố kỳ lạ, nhưng nhịp kể và cái kết hướng về tiếng cười hoặc sự ấm áp thay vì nỗi sợ. Nhiều truyện ma vui dựa trên tính cách quen thuộc của người thân, như người bà khó tính mà thương con cháu.
