Tấm ảnh gia đình chụp sáng mùng một năm ấy có mười chín người, trong khi trước hiên nhà chỉ có mười tám người đứng.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện ma vui do mình sáng tác, gia đình và ngôi nhà đều hư cấu. Nếu nhà bạn cũng có lệ chụp ảnh chung ngày Tết, hãy nghe truyện này, rồi Tết tới thử nhìn kỹ hàng sau xem sao.
Lệ chụp ảnh sáng mùng một
Nhà họ Phan ở một làng đồng bằng có một lệ mà ai cũng thuộc: sáng mùng một Tết, cả đại gia đình ba thế hệ phải có mặt đông đủ trước hiên nhà ông bà để chụp một tấm ảnh chung. Ai đi làm xa cũng phải về. Ai ngủ quên bị bà nội gõ cửa tận phòng.
Bà nội là người đặt ra lệ ấy. Bà vui tính, hay đùa, năm nào cũng đứng hàng sau cùng, bảo để con cháu đứng trước cho đẹp. Ông nội thì nghiêm, ngồi giữa hàng đầu, tay chống gậy, mặt lúc nào cũng như đang đọc diễn văn.
Quân, đứa cháu đích tôn mê chụp ảnh, giữ việc dựng máy. Cậu đặt máy trên chân, hẹn giờ mười giây, chạy vội vào chỗ, lần nào cũng suýt vấp bậc thềm, cả nhà cười, và chính tiếng cười ấy làm nên những tấm ảnh đẹp nhất.
Mùa thu năm ngoái, bà nội mất. Tết năm ấy, cả nhà vẫn giữ lệ, nhưng không ai cười nổi khi đứng vào chỗ. Hàng sau trống một khoảng, không ai dám đứng vào.
Bóng áo dài xanh ở hàng sau
Tối mùng một, Quân mở ảnh trên máy tính để chỉnh màu. Cậu đếm đi đếm lại. Mười chín người. Ở hàng sau, ngay khoảng trống, có một bóng mờ mặc áo dài xanh lam, đứng hơi nghiêng về một bên, đúng cái dáng nghiêng quen thuộc của bà khi đứng lâu mỏi chân.
Quân gọi cả nhà vào xem. Cô Út vừa nhìn đã oà khóc. Chú Hai bảo chắc máy bị lỗi, ánh nắng hắt vào ống kính. Ông nội đeo kính, nhìn rất lâu, không nói gì, rồi bảo Quân in ảnh ấy ra, to vào.
Năm thứ hai, cả nhà đứng chỗ cũ, Quân dùng máy khác, chọn góc khác, tránh nắng. Ảnh ra vẫn có bóng áo dài xanh ở hàng sau. Lần này bóng ấy đứng nhón chân, như cố ngó qua vai mấy đứa cháu cao lêu nghêu để lộ mặt.
Cô Út nhìn ảnh, lần này không khóc nữa mà bật cười: bà than con cháu cao quá, đứng sau chẳng ai thấy bà.
Cuộc họp gia đình bàn chỗ đứng cho bà
Tết năm thứ ba, trước giờ chụp, cả nhà họp một cuộc họp nghiêm túc nhất từ trước tới giờ. Chủ đề: bà đứng đâu. Chú Hai đề nghị dời bà lên hàng đầu. Cô Út bảo bà không chịu đâu, cả đời bà nhường chỗ. Mấy đứa nhỏ đề nghị để bà đứng giữa, chỗ nắng đẹp nhất.
Ông nội ngồi nghe hết, rồi gõ gậy xuống nền gạch một cái. Ông bảo: kê một cái ghế cạnh ông. Bà đứng sau cả đời rồi, năm nay ngồi với ông.
Thế là giữa hàng đầu có hai chiếc ghế mây. Một chiếc ông ngồi. Một chiếc để trống, trên đặt chiếc khăn len màu tím bà hay quàng mùa đông. Con cháu đứng xung quanh, ai cũng chỉnh lại áo, như sắp chụp với một vị khách quan trọng.
Quân hẹn giờ mười giây, chạy vào chỗ, vấp bậc thềm như mọi năm. Cả nhà cười rộ. Đèn máy ảnh nháy một cái.
Hai ngón tay sau đầu ông nội
Tối hôm đó, cả nhà xúm quanh máy tính xem ảnh. Chiếc ghế mây bên cạnh ông trống trơn, chiếc khăn len vẫn nằm đó, không có bóng áo dài nào. Hàng sau cũng không. Mấy người lớn thở dài, nghĩ có lẽ bà đã yên lòng mà đi hẳn.
Rồi thằng em út của Quân, chín tuổi, chỉ tay vào màn hình, cười sặc sụa. Ngay phía sau đầu ông nội, lơ lửng trong không khí, có hai ngón tay mờ mờ giơ lên hình chữ V, làm thành đôi tai thỏ trên mái tóc bạc của ông.
Cả nhà im một giây, rồi cười vỡ cả gian nhà. Chú Hai cười tới mức phải ngồi bệt xuống sàn. Cô Út vừa cười vừa lau nước mắt. Ông nội đeo kính, ghé sát màn hình, nhìn rất lâu.
Rồi ông bật cười, cái cười to và giòn mà mấy năm nay con cháu không nghe thấy. Ông nói: đúng bà rồi, hồi chụp ảnh cưới, bà cũng giơ tay làm tai thỏ sau đầu ông, ông phải chụp lại ba lần.
Tấm ảnh treo giữa nhà
Tấm ảnh ấy được Quân in khổ lớn, lồng khung gỗ, treo ngay giữa nhà, cạnh tấm ảnh cưới đen trắng của ông bà. Khách tới chơi Tết, ai nhìn cũng hỏi sao ông có tai thỏ. Ông nội lần nào cũng kể lại, và lần nào kể cũng cười.
Từ đó, ông nội không còn ngồi buồn một mình mỗi chiều như mấy năm trước. Ông bắt đầu đùa với con cháu, có lần còn giơ hai ngón tay sau đầu chú Hai lúc chụp ảnh đám cưới em họ, làm cả họ ngã ngửa.
Mỗi năm, lệ chụp ảnh sáng mùng một vẫn giữ nguyên, kèm thêm một quy định mới do ông đặt ra: chiếc ghế mây cạnh ông luôn để trống, và không ai được đứng ngay sau lưng ông.
Ảnh năm nào cũng có một trò đùa nhỏ. Năm thì tóc mái của chú Hai dựng đứng lên như có ai vừa vuốt ngược. Năm thì chiếc khăn len tím vắt từ ghế trống sang vai ông. Và Tết năm nay, thằng em út của Quân đã hẹn trước với cả nhà, nó sẽ đứng hàng sau, để giơ tai thỏ cho bà.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao ảnh chụp đôi khi có bóng mờ hình người?
Khi máy chụp ở tốc độ chậm, người hay vật di chuyển trong lúc chụp sẽ để lại vệt mờ. Ánh sáng phản chiếu trong ống kính, bụi trên kính hay lỗi ghép ảnh tự động cũng có thể tạo ra những bóng lạ.
Vì sao mình dễ nhìn thấy hình người trong những vệt mờ?
Não người được rèn để nhận ra khuôn mặt và dáng người thật nhanh, nên hay ghép những mảng sáng tối lộn xộn thành một hình quen thuộc. Khi đang nhớ ai đó, ta càng dễ thấy dáng người ấy.
Vì sao nhiều gia đình có lệ chụp ảnh chung ngày Tết?
Tết là dịp hiếm hoi cả gia đình đông đủ. Một tấm ảnh chung mỗi năm vừa là kỷ niệm, vừa là cách nhìn lại xem con cháu lớn lên thế nào, ai mới về làm dâu làm rể, ai đã đi xa.
Chế độ hẹn giờ trên máy ảnh hoạt động thế nào?
Người chụp đặt máy cố định, bấm nút, máy đếm ngược vài giây rồi mới chụp để người bấm kịp chạy vào khung hình. Nhiều máy cho chụp liền vài tấm để chọn được tấm không ai nhắm mắt.
Đùa vui có giúp gia đình vượt qua nỗi buồn mất người thân không?
Nhiều người thấy nhắc lại những kỷ niệm vui về người đã khuất giúp nỗi buồn dịu đi. Tiếng cười không làm vơi nỗi nhớ, nhưng giúp cả nhà nhớ về người ấy theo cách nhẹ nhàng hơn.
