Giữa quãng quốc lộ thẳng tắp băng qua cánh đồng, lúc gần một giờ sáng, xen giữa tiếng máy xe khách, Hiền nghe rõ tiếng lục lạc ngựa leng keng và tiếng vó lốc cốc trên mặt đường phía trước.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, kể lồng trong một câu chuyện bà kể cho cháu. Con đường, người đánh xe ngựa và gia đình trong truyện đều do mình tưởng tượng. Truyện không có ai bị dọa, chỉ có một lần nhường đường.
Nữ tài xế chuyến đêm
Hiền là một trong số ít phụ nữ lái xe khách đường dài ở nhà xe của cô. Cô lái chắc tay, cẩn thận, hành khách quen hay xin đi chuyến của cô. Tuyến cô chạy có một quãng quốc lộ thẳng tắp băng qua đồng lúa, cả chục cây số không một khúc cua.
Đoạn đường thẳng ban đêm là đoạn tài xế sợ nhất, vì nó ru ngủ. Hiền thường mở cửa sổ một chút cho gió lùa vào, nghe tiếng ếch nhái ngoài ruộng, giữ cho mình tỉnh.
Một đêm cuối thu, xe vào quãng đường thẳng ấy lúc gần một giờ sáng. Hành khách ngủ cả. Gió mát, trăng mờ. Hiền nghe thấy một âm thanh lạ, xen giữa tiếng máy xe đều đều.
Đó là tiếng lục lạc, kiểu lục lạc đeo cổ ngựa, leng keng theo nhịp chạy. Rồi tiếng vó ngựa lốc cốc trên mặt đường nhựa, rất rõ, ở phía trước, cách xe cô không xa.
Không thấy con ngựa nào
Hiền bật đèn pha xa. Đường thẳng tắp, trống trơn, sáng tới tận cuối tầm đèn. Không có xe ngựa, không có ai. Nhưng tiếng vó và tiếng lục lạc vẫn vang lên, không gần thêm mà cũng không xa đi, như đang chạy trước xe cô với cùng tốc độ.
Cô thử tăng ga. Tiếng vó vẫn ở đúng khoảng cách ấy, như thể chiếc xe ngựa vô hình kia không hề bị bỏ lại. Cô thử giảm tốc. Tiếng vó cũng chậm theo, chậm dần, rồi như dừng lại, rồi lại tiếp tục lốc cốc khi xe cô nhích lên.
Hiền không phải người hay sợ. Nhưng một mình giữa đêm, trên con đường thẳng tắp, nghe một chiếc xe ngựa không có hình dạng chạy phía trước, cô thấy sống lưng ớn lạnh.
Rồi chẳng hiểu sao, cô làm một việc mà sau này cô cũng không giải thích được. Cô giảm tốc, bật xi nhan trái, cho xe lệch hẳn sang bên kia đường, như người ta vẫn làm khi muốn nhường đường cho một xe chậm phía trước. Tiếng vó ngựa nhanh dần lên, leng keng, xa dần, rồi tắt hẳn ở phía cuối đồng.
Bà nội kể chuyện
Lần về thăm nhà sau đó, Hiền kể chuyện cho bà nội nghe. Nhà bà ở ven chính quãng quốc lộ ấy. Bà nghe xong, gật đầu, rồi bảo: con gặp ông Cửu rồi.
Bà kể, đó là chuyện bà nghe từ hồi còn con gái, chuyện từ thời ông cố của bà. Hồi ấy con đường còn là đường đất, chưa có ô tô, người ta đi lại bằng xe ngựa. Trong vùng có một ông đánh xe ngựa tên Cửu, chuyên chở khách ra chợ huyện.
Có một đêm mưa lớn, nhà đầu làng có người ốm nặng, cần đưa lên thầy thuốc trên huyện gấp. Không ai dám đi, đường lầy, trời tối. Ông Cửu thắng ngựa, đốt đèn, chở người ốm đi trong mưa suốt đêm, lục lạc kêu leng keng cho người đi đường biết mà tránh.
Người ốm được cứu. Còn ông Cửu, trên đường về, xe ngựa sa xuống một cái hố bên đường mưa làm sụt, ông bị thương nặng, mấy hôm sau thì mất. Từ đó, những đêm mưa gió, người trong vùng hay nghe tiếng lục lạc trên đường, như ông vẫn đang chạy cho kịp.
Vì sao phải nhường đường
Hiền hỏi bà, thế sao con lại tự dưng nhường đường. Bà cười, bảo người lớn trong làng ngày xưa ai nghe tiếng lục lạc ban đêm cũng nép vào lề, coi như nhường đường cho ông Cửu đi cứu người. Không phải sợ, mà là trọng.
Bà nói thêm, ông Cửu cả đời chỉ mong người ta tránh đường cho xe ngựa đang gấp. Đêm đó người ta không tránh được hố, không tránh được mưa. Bây giờ ai nhường đường cho ông, ông chạy qua rồi thôi, không làm phiền ai.
Hiền ngồi im. Cô nghĩ tới quãng đường thẳng ấy, nơi bao nhiêu tài xế đã ngủ gật, đã phóng nhanh. Có lẽ tiếng vó ngựa đêm ấy chẳng có ý dọa cô. Có lẽ nó chỉ nhắc cô chậm lại, nhìn đường, nhường nhau một chút.
Bà nội rót nước, nhìn ra con đường trước nhà, nơi một chiếc xe tải vừa chạy qua. Bà bảo, đường bây giờ rộng, xe nhanh, nhưng người đi đường thì lúc nào cũng cần nhau.
Một nét sơn trên đường
Từ đó, mỗi lần qua quãng đường thẳng ban đêm, Hiền đều chạy chậm lại một chút. Cô không nghe tiếng vó ngựa thêm lần nào nữa. Nhưng cô có thói quen mới, hễ thấy xe máy chở người ốm, xe cứu thương, xe nào đang gấp, cô đều tấp vào nhường trước.
Một lần, hành khách ngồi ghế đầu hỏi cô sao đường vắng mà cũng nhường. Cô cười, kể cho anh ta nghe chuyện ông Cửu, kể như bà kể, nói rõ đây là chuyện người làng truyền lại, không ai biết thật hư.
Anh hành khách nghe xong, nhìn ra con đường tối, im lặng một lúc. Rồi anh hỏi chỗ cái hố năm xưa ở đâu. Hiền chỉ về một đoạn đường có cây gạo già bên lề, bây giờ đã được đắp cao, kẻ vạch sơn trắng.
Xe chạy qua cây gạo. Gió đồng thổi vào cửa sổ. Trong một thoáng, cả cô lẫn anh hành khách đều nghe thấy, rất khẽ, một tiếng lục lạc leng keng, như ai đó vừa giơ tay chào.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đường thẳng ban đêm dễ gây buồn ngủ?
Đường thẳng, cảnh vật đơn điệu, tiếng máy đều đều làm não giảm tỉnh táo, người lái dễ rơi vào trạng thái lơ mơ. Đây là lý do nhiều vụ ngủ gật xảy ra ở đoạn đường thẳng chứ không phải đường đèo.
Vì sao ban đêm hay nghe nhầm âm thanh?
Khi mệt và trong bóng tối, não dễ diễn giải tiếng động mơ hồ thành âm thanh quen thuộc, như tiếng gió thành tiếng người, tiếng kim loại rung thành tiếng chuông. Hiện tượng này khá phổ biến và không phải dấu hiệu bất thường.
Xe ngựa ngày xưa ở Việt Nam dùng để làm gì?
Trước khi ô tô phổ biến, xe ngựa từng được dùng chở khách và hàng hóa ở nhiều vùng, nhất là quanh các chợ và thị trấn. Ở một số nơi, xe ngựa kéo chở khách còn tồn tại khá lâu trong đời sống thường ngày.
Truyện về người hy sinh để cứu người có ý nghĩa gì?
Những truyện như vậy giữ lại ký ức về lòng tốt và trách nhiệm trong cộng đồng. Khi được kể thành truyện ma, chúng thường mang ý nhắc nhở người đời sau sống tử tế, nhường nhịn nhau.
Khi gặp xe ưu tiên trên đường nên làm gì?
Khi nghe còi và thấy đèn của xe cứu thương, cứu hỏa hay công an làm nhiệm vụ, hãy giảm tốc và tấp vào lề để nhường đường. Không chạy bám theo xe ưu tiên để vượt đèn hay vượt dòng xe.
