Trong tấm gương thử đồ, sau lưng Như có một cô dâu khác, cũng mặc áo dài đỏ, cũng đội khăn vấn, chỉ có điều gấu áo của cô ấy có một mũi chỉ đỏ thắt nút, còn gấu áo của Như thì không.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, tiệm may và các nhân vật đều do mình nghĩ ra. Truyện này hợp với những ai sắp cưới, vì cái kết của nó là một lời chúc.
Tiệm may cuối hẻm
Như còn ba tuần nữa là cưới. Cô làm kế toán, bận tối mắt cuối năm, mãi mới có thời gian đi may áo dài cưới. Mấy tiệm lớn trên phố đều báo kín lịch. Một chị đồng nghiệp mách cho cô một tiệm may nhỏ trong hẻm, bà chủ may khéo lắm, lại mở cửa tới khuya, hợp với người đi làm.
Tiệm nằm cuối một con hẻm sâu, ngôi nhà một tầng mái ngói, cửa gỗ có ô kính. Bên trong chật chội, kệ vải xếp kín tường, lụa tơ tằm, gấm, nhung, đủ màu. Một chiếc máy khâu đạp chân kiểu cũ đặt bên cửa sổ, cạnh chiếc máy khâu điện. Cuối phòng có một tấm gương lớn, cao quá đầu người, khung gỗ chạm hoa sen đã lên nước bóng.
Bà chủ tiệm chừng bảy mươi tuổi, tóc bạc búi cao, đeo kính lão, đầu ngón tay đeo đê bằng đồng. Bà ít nói, đo người rất nhanh, không cần ghi chép, chỉ nhìn rồi gật gù. Bà hẹn Như hai tuần nữa tới thử.
Đúng hẹn, Như tới lúc mười giờ đêm, sau một ngày làm việc dài. Tiệm chỉ còn mình bà, ngọn đèn bàn chiếu vàng lên đống vải. Chiếc áo dài đỏ thêu phượng treo trên mắc, đẹp tới mức cô nín thở.
Hai cô dâu trong một tấm gương
Như vào sau tấm rèm thay áo, rồi bước ra đứng trước tấm gương lớn. Áo vừa như in. Lụa đỏ ôm nhẹ dáng người, đôi phượng thêu kim tuyến xoè cánh trên tà. Bà thợ may đội lên đầu cô chiếc khăn vấn, rồi quỳ xuống chỉnh gấu áo.
Như nhìn mình trong gương, mỉm cười. Rồi nụ cười cô đông cứng lại. Phía sau lưng cô, trong gương, có một người khác.
Một cô gái trẻ, chừng tuổi cô, cũng mặc áo dài đỏ, cũng đội khăn vấn. Nhưng áo của cô gái ấy là lụa đỏ sẫm hơn, kiểu cổ cao hơn, như áo cưới của mấy chục năm trước. Gương mặt cô gái hiền, hơi buồn, đôi mắt nhìn qua vai Như, nhìn vào chiếc áo cô đang mặc.
Như không dám quay lại. Cô nhìn xuống bà thợ may đang quỳ dưới chân. Bà vẫn cặm cụi ghim gấu áo, không ngẩng lên. Như nhìn lại vào gương. Cô gái kia vẫn đứng đó. Gấu áo của cô ấy có một mũi chỉ đỏ thắt nút, nổi lên rất rõ trên nền lụa.
Chuyện bà thợ may kể
Như lắp bắp gọi bà ơi. Bà thợ may ngẩng lên, nhìn vào gương, và nét mặt bà không có chút gì ngạc nhiên. Bà chỉ khẽ thở dài, gỡ kính lão, lau mắt.
Bà bảo cô gái trong gương là em gái bà. Ngày xưa, hai chị em học may từ mẹ, cùng mở tiệm này. Em gái bà khéo tay hơn bà nhiều, tự may cho mình chiếc áo cưới đẹp nhất phố. Nhưng rồi người chồng sắp cưới đi xa, một chuyến đi không về. Đám cưới không thành. Em bà cất chiếc áo vào rương, không bao giờ mặc. Cô sống tiếp, may áo cưới cho bao nhiêu cô dâu khác, rồi mất khi còn chưa già.
Bà bảo từ đó, mỗi khi có cô dâu thử áo trước tấm gương này, em bà lại hiện ra phía sau. Không làm gì cả. Chỉ đứng nhìn. Bà nghĩ em bà nhìn để xem áo có đẹp không, xem cô dâu có hạnh phúc không, như ngày xưa cô vẫn đứng sau lưng khách mà ngắm nghía.
Rồi bà kể về mũi chỉ đỏ. Mẹ của hai chị em có một thói quen: áo cưới nào may xong, bà cũng khâu một mũi chỉ đỏ thắt nút giấu vào trong gấu áo, như một lời chúc cho cô dâu được bền duyên. Em bà đã khâu mũi chỉ ấy vào áo của chính mình, mà vẫn không cưới được.
Mũi chỉ đỏ trong gấu áo
Như im lặng nghe. Nỗi sợ trong cô tan dần, thay bằng một nỗi buồn rất nhẹ. Cô nhìn lại vào gương. Cô gái kia vẫn đứng đó, nhưng giờ cô ấy đang mỉm cười, đôi mắt không buồn nữa, nhìn chiếc áo đỏ thêu phượng như nhìn một tác phẩm mình ưng ý.
Như hỏi bà: bà có khâu mũi chỉ đỏ vào áo con không. Bà thợ may lắc đầu, bảo từ ngày em mất, bà không khâu nữa. Bà sợ mũi chỉ không giữ được ai.
Như quỳ xuống cạnh bà, cầm lấy bàn tay nhăn nheo đeo đê đồng, bảo: bà khâu cho con đi. Con muốn có. Con nghĩ cô ấy cũng muốn bà khâu.
Bà thợ may nhìn cô rất lâu. Rồi bà rút từ hộp kim chỉ ra một cuộn chỉ đỏ đã cũ, sợi chỉ hơi bạc màu. Bà luồn kim, lật gấu áo của Như, khâu một mũi nhỏ, thắt nút, tay hơi run. Trong gương, cô gái mặc áo cưới xưa cúi đầu nhìn mũi chỉ, rồi ngẩng lên, nhìn thẳng vào Như qua gương, gật đầu một cái thật khẽ, như một lời chúc. Rồi cô ấy nhạt dần, nhạt dần, như hơi thở trên mặt kính.
Đám cưới và tấm gương
Ba tuần sau, Như cưới. Chiếc áo dài đỏ thêu phượng được khen hết lời. Trong gấu áo, mũi chỉ đỏ nằm giấu kín, chỉ cô và bà thợ may biết.
Ít lâu sau đám cưới, Như mang bánh kẹo cưới tới biếu bà. Tiệm may vẫn vậy, đèn bàn vàng, kệ vải kín tường. Bà đang khâu một chiếc áo dài trắng cho một cô dâu khác. Lần này, trên bàn cạnh máy khâu, có một cuộn chỉ đỏ mới mua.
Bà kể từ hôm khâu mũi chỉ cho Như, em bà không hiện trong gương nữa. Bà đã thử áo cho mấy cô dâu, tấm gương chỉ phản chiếu đúng người đứng trước nó. Bà bảo chắc em bà thấy đủ rồi, thấy có người dám nhận lời chúc của mẹ, thì yên lòng đi.
Như đứng trước tấm gương khung chạm hoa sen một lúc. Trong gương chỉ có cô, trong bộ đồ công sở, tóc buộc vội. Nhưng ở góc gương, nơi mép khung gỗ, cô thấy một sợi chỉ đỏ ngắn vắt ngang, như ai đó vô tình để quên. Cô không gỡ nó ra. Cô để nguyên đó, cho những cô dâu sau.
Câu hỏi thường gặp
Áo dài cưới truyền thống thường có màu gì?
Áo dài cưới truyền thống của người Việt hay dùng màu đỏ, sắc đỏ tượng trưng cho may mắn và hạnh phúc. Ngày nay áo cưới có thêm nhiều màu như vàng, hồng, trắng tuỳ sở thích và vùng miền.
Khăn vấn đi cùng áo dài cưới là gì?
Khăn vấn hay khăn đóng là khăn quấn tròn đội trên đầu, đi cùng áo dài trong những dịp lễ trọng. Cô dâu đội khăn vấn tạo vẻ trang nghiêm, đằm thắm theo nét truyền thống.
Vì sao tấm gương hay xuất hiện trong truyện ma?
Gương cho thấy một thế giới giống hệt mà đảo ngược, nên từ lâu nhiều nền văn hoá tin gương là cửa sổ sang một cõi khác. Trong gương, mình dễ thấy những thứ ở phía sau lưng mà mắt không nhìn trực tiếp.
Vì sao những phong tục nhỏ trong đám cưới vẫn được giữ?
Những phong tục nhỏ như một sợi chỉ đỏ, một đôi đũa hay một bó hoa mang ý nghĩa chúc phúc, gắn kết các thế hệ. Giữ chúng là cách gia đình trao lại tình thương và niềm hy vọng.
Nghề may áo dài thủ công còn giá trị gì?
Thợ may thủ công đo may theo từng dáng người, chăm chút đường kim mũi chỉ, nên chiếc áo vừa vặn và có hồn. Mỗi tiệm may lâu năm còn giữ những bí quyết riêng truyền từ đời này sang đời khác.
