Đêm ấy cả xóm mất điện, nóng như rang, Tâm thiếp đi trên ghế cạnh giường cha, và khi giật mình tỉnh dậy, anh thấy chiếc quạt nan trên vách đã ở bên giường, đang tự phe phẩy từng nhịp chậm rãi trên mặt cha anh.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, người cha, người con và ngôi nhà trong truyện đều do mình đặt ra. Truyện này có một làn gió mát giữa đêm hè, và nếu bạn đang nằm dưới quạt máy thì mình nghĩ bạn sẽ muốn gọi điện cho ai đó sau khi nghe. Mình kể nhé.
Về quê giữa mùa nắng
Tâm bốn mươi lăm tuổi, làm kỹ sư ở thành phố, ít về quê. Mẹ anh mất đã năm năm, cha ở một mình trong căn nhà ngói cũ ở một làng trung du, nhất định không chịu lên thành phố. Đầu hè năm ấy, cha bị ốm nặng, viêm phổi, nằm viện huyện mười ngày rồi được cho về nhà tĩnh dưỡng.
Tâm xin nghỉ phép dài, về chăm cha. Đúng lúc ấy miền Bắc vào đợt nắng nóng gay gắt, trạm biến áp của xã lại hỏng, mất điện nhiều đêm liền. Nhà ngói cũ hầm hập như lò, quạt máy nằm im, điện thoại phải mang sang nhà hàng xóm có máy phát để sạc.
Cha anh ho, sốt nhẹ, đêm nằm trằn trọc vì nóng. Tâm ngồi bên giường lấy tờ báo quạt cho cha, quạt được mười phút thì mỏi tay, rồi ngủ gục lúc nào không biết.
Trên vách nhà, cạnh bàn thờ có ảnh mẹ, vẫn treo chiếc quạt nan tròn của mẹ, nan tre đã ngả màu nâu bóng, cán quạt quấn một vòng vải.
Chiếc quạt tự phe phẩy
Gần một giờ sáng, Tâm giật mình tỉnh dậy vì thấy mát. Một làn gió đều đều, nhẹ nhàng thổi qua mặt anh. Anh mở mắt. Chiếc quạt nan không còn trên vách nữa. Nó đang lơ lửng cạnh giường, không có bàn tay nào cầm, phe phẩy từng nhịp chậm, đều, hướng về phía cha anh, thỉnh thoảng nghiêng sang phía anh một nhịp.
Tâm ngồi chết trân. Anh muốn kêu lên nhưng cổ họng tắc nghẹn. Cha anh nằm ngủ ngon lành, hơi thở đều, trán khô ráo, lần đầu tiên sau nhiều đêm không trằn trọc. Chiếc quạt cứ thế phe phẩy, cái nhịp chậm mà không bao giờ ngừng ấy, Tâm nhận ra ngay. Hồi bé anh nằm cạnh mẹ những trưa hè, mẹ quạt đúng nhịp ấy cho đến khi anh ngủ.
Anh không dám động đậy. Rồi anh ngủ thiếp đi lúc nào không biết, trong làn gió mát.
Sáng ra, chiếc quạt nan treo ngay ngắn trên vách, như chưa từng rời chỗ.
Những đêm không có điện
Đêm nào mất điện, chuyện ấy cũng lặp lại. Tâm thức canh, không còn sợ nữa, chỉ ngồi nhìn chiếc quạt phe phẩy trong bóng tối, nghe tiếng nan tre xào xạc khe khẽ. Cha anh ngủ ngon hơn, ho ít đi, sốt hạ dần.
Một đêm, cha anh tỉnh giấc giữa chừng, nhìn chiếc quạt đang tự phe phẩy bên giường. Ông không ngạc nhiên. Ông chỉ nằm yên, mắt ướt, thều thào: bà vẫn quạt cho ông đấy à. Rồi ông quay sang Tâm, bảo: ngày xưa mỗi lần cha ốm, mẹ con ngồi quạt cả đêm như thế, không ngủ, cha bảo đi ngủ đi bà cũng không nghe.
Tâm nghe mà thấy cổ họng nghẹn lại. Anh chợt nhận ra mình gần như chưa từng ngồi quạt cho cha mẹ lấy một đêm. Hồi mẹ ốm nặng năm năm trước, anh bận dự án, chỉ về được mấy ngày cuối.
Anh nhìn chiếc quạt, và lần đầu tiên thấy nó không chỉ đang quạt cho cha. Nó đang chờ anh.
Cầm lấy chiếc quạt
Đêm hôm sau, lại mất điện. Chiếc quạt nan rời vách, lơ lửng đến bên giường, bắt đầu phe phẩy. Tâm ngồi dậy, đưa tay ra, nắm lấy cán quạt. Cán quạt quấn vải ấm như vừa rời khỏi một bàn tay khác.
Chiếc quạt không giằng ra. Nó nằm yên trong tay anh, như được trao lại. Tâm bắt đầu quạt cho cha, lúc đầu vụng về, nhanh quá, rồi chậm lại, chậm lại, đến khi tay anh tìm được đúng cái nhịp ấy, cái nhịp của mẹ.
Anh quạt đến gần sáng, tay mỏi nhừ, vai đau ê ẩm. Cha anh ngủ say. Trong nhà tối, anh cảm thấy rõ có ai đó đứng sau lưng mình, rất gần, rất ấm, nhưng không còn chạm vào chiếc quạt nữa.
Gần sáng, điện có lại. Quạt máy trên trần quay vù vù. Tâm vẫn ngồi cầm chiếc quạt nan, không muốn đặt xuống.
Mùa hè năm sau
Cha Tâm khỏe dần, đến cuối hè đã ra vườn tưới cây, sang nhà hàng xóm uống nước. Trạm biến áp sửa xong, đêm nào cũng có điện, chiếc quạt nan không rời vách lần nào nữa.
Trước khi lên thành phố, Tâm gỡ chiếc quạt xuống, lau bụi, quấn lại cán quạt một vòng vải mới. Anh treo nó lại chỗ cũ, cạnh ảnh mẹ, đứng thắp một nén hương, nói với mẹ vài câu mà anh để dành mấy năm nay.
Mùa hè năm sau, Tâm không đợi cha ốm mới về. Anh xin nghỉ phép hai tuần, mang theo vợ con về quê. Những trưa nóng, anh nằm võng cạnh giường cha, tay cầm chiếc quạt nan của mẹ, quạt cho cha, quạt cho đứa con nhỏ nằm bên, cái nhịp chậm đều ấy giờ đã thành của anh.
Đứa con anh hỏi sao bố không bật quạt điện. Tâm cười, bảo quạt điện mát nhưng không có người quạt. Cha anh nằm nhắm mắt, nghe thế, mỉm cười, khẽ gật đầu như có ai đó vừa nói hộ ông điều ông muốn nói.
Câu hỏi thường gặp
Quạt nan được làm như thế nào?
Quạt nan truyền thống làm từ tre, nứa chẻ mỏng thành nan, đan hoặc xếp thành mặt quạt tròn, gắn với cán tre. Ở nhiều làng quê, quạt nan là vật dụng quen thuộc trước khi có quạt điện và vẫn được dùng đến nay.
Người già ốm cần chú ý gì khi trời nắng nóng?
Người cao tuổi dễ bị mất nước và say nắng khi trời nóng. Nên cho uống đủ nước, giữ phòng thoáng mát, theo dõi các dấu hiệu bất thường, và liên hệ bác sĩ hoặc cơ sở y tế khi cần, nhất là với người đang có bệnh.
Vì sao quạt tay đều nhịp lại dễ ru người ta ngủ?
Làn gió nhẹ đều đặn giúp cơ thể hạ nhiệt và thư giãn, âm thanh xào xạc đều nhịp cũng tạo cảm giác an toàn, giống như tiếng ru. Nhiều người lớn lên với ký ức được mẹ, bà quạt cho ngủ trưa.
Mất điện mùa hè nên chuẩn bị gì?
Nên có sẵn đèn pin, sạc dự phòng, nước uống, quạt tay, giữ liên lạc với hàng xóm và người thân. Nhà có người già, người bệnh nên có phương án phòng khi mất điện kéo dài.
Vì sao truyện ma về người mẹ thường khiến người nghe xúc động?
Hình ảnh người mẹ chăm sóc gia đình gắn với ký ức tuổi thơ của gần như mọi người. Những truyện ma kể về người mẹ đã khuất vẫn chăm lo cho chồng con chạm vào nỗi nhớ và lòng biết ơn ấy.
