Ông Thuần chỉ rót trà vào một chén, chén của mình, vậy mà khi ông đặt ấm xuống, chén thứ hai trên khay cũng đã đầy tới miệng, nước trà vàng sóng sánh, hơi nóng bốc lên thành một sợi mảnh.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, ông giáo về hưu và bộ ấm chén men lam đều do mình đặt ra. Truyện này không đáng sợ chút nào, nó chỉ hơi ấm, ấm như một chén trà sáng mùa đông. Bạn có trà thì pha một ấm mà nghe nhé. Mình kể nhé.
Bộ ấm chén men lam
Ông Thuần dạy văn ở trường cấp ba của một thị xã nhỏ suốt ba mươi lăm năm. Về hưu, ông sống trong căn nhà cấp bốn có khoảng hiên trồng mấy chậu lan, mấy giò phong lữ. Bà nhà mất được hai năm. Con trai ông lấy vợ, ở trên thành phố, tuần nào cũng gọi điện, tháng nào cũng về.
Ông có một bộ ấm chén men lam vẽ cảnh sen, quà cưới của người bạn thân hồi trẻ. Bộ gồm một chiếc ấm bụng tròn, một chiếc khay gỗ, và hai chiếc chén nhỏ, không hơn. Bốn mươi năm, sáng nào ông và bà cũng ngồi ở hiên, mỗi người một chén.
Bà mất rồi, ông vẫn pha trà mỗi sáng, vẫn đặt đủ hai chén lên khay, nhưng chỉ rót một chén. Chén còn lại úp xuống, như người ta úp bát cho người đi vắng.
Đến một sáng cuối thu, ông quên không úp.
Chén trà thứ hai
Ông rót trà vào chén mình, nhấc chén lên, thổi nhẹ. Khi đặt ấm xuống, ông thấy chén bên kia đã đầy. Trà vàng trong, hơi nóng bốc lên đều đều. Ông nhìn chiếc ấm. Ông nhớ rõ ràng mình chỉ rót một chén.
Ông giáo già sống đủ lâu để không vội hoảng. Ông bỏ kính ra lau, đeo vào, nhìn lại. Chén trà vẫn đầy. Ông ngồi im, uống hết chén của mình, mắt không rời chén bên kia. Chén ấy không ai nhấp, nhưng trà trong đó vơi dần, chậm rãi, như có người uống từng ngụm nhỏ, đúng cái kiểu uống trà của bà.
Đến khi chén của bà cạn, ông rót thêm cho mình chén thứ hai. Chén bên kia cũng tự đầy lại. Ông bật cười một mình, cái cười đầu tiên sau nhiều tháng.
Từ sáng hôm ấy, ông không úp chén nữa.
Những buổi sáng có người ngồi cùng
Sáng nào cũng vậy. Ông rót một chén, chén kia tự đầy. Ông uống, chén kia vơi. Ông bắt đầu nói chuyện, lúc đầu ngượng ngùng, sau thành quen. Ông kể chuyện hôm qua đi chợ thấy giá cá tăng, chuyện đứa học trò cũ đến chơi giờ đã làm hiệu trưởng, chuyện cây lan bà trồng năm nào vừa nhú ngồng hoa.
Có những sáng ông kể chuyện buồn, chuyện đêm qua mất ngủ, chuyện căn nhà vắng quá. Những sáng ấy, ông để ý thấy chén trà bên kia vơi nhanh hơn, như người nghe chăm chú nên quên cả ngụm trà nóng.
Con trai về thăm, thấy bố pha trà hai chén, tưởng bố lẩn thẩn, lo lắng hỏi han. Ông cười bảo không sao, bố ngồi với mẹ con một lúc thôi. Con trai nhìn chén trà bên kia vơi dần ngay trước mắt mình, mặt tái đi, rồi cũng chẳng nói gì nữa. Anh chỉ ngồi xuống bậc hiên, ngồi cùng.
Hôm ấy, ba người uống trà, dù khay chỉ có hai chén.
Một thìa đường
Có một chuyện mà ông Thuần chưa từng kể với ai. Bốn mươi năm uống trà cùng nhau, bà lúc nào cũng phàn nàn trà ông pha đắng quá. Bà là người miền khác về làm dâu, quen uống trà có chút ngọt. Ông thì cho rằng uống trà mà cho đường là phí trà, hai người cãi nhau về chuyện ấy cả đời, cãi vui, chẳng ai chịu ai.
Bà mất rồi, ông mới thấy mình ngang bướng. Một chuyện nhỏ như thế mà bốn mươi năm ông không chịu nhường bà một thìa đường.
Một sáng mùa đông, trời lạnh, ông pha trà, ngập ngừng một lúc, rồi đứng dậy vào bếp, lấy lọ đường bà để trong tủ, lọ đường đã đóng cục vì hai năm không ai mở. Ông lấy thìa dằm cho tơi, xúc một thìa nhỏ, bỏ vào chén thứ hai trước khi rót trà.
Rồi ông rót trà vào chén của mình. Lần này, chén bên kia không tự đầy.
Chén trà ngọt
Ông Thuần ngồi nhìn chén trà rỗng có thìa đường dưới đáy, lòng chùng xuống. Ông nghĩ có lẽ mình đã làm sai điều gì, hoặc bà đã đi rồi. Ông cầm ấm lên, tự tay rót vào chén của bà. Trà nóng tan đường, ngọt nhẹ.
Rồi ông thấy chén trà vơi đi, chậm hơn mọi hôm, chậm như người ta nhâm nhi thứ gì mình đã chờ rất lâu. Gió sớm lùa qua hiên, mấy chậu phong lữ rung rinh. Ông nghe rõ, hay ông tưởng mình nghe rõ, một tiếng cười khẽ, tiếng cười của người vừa thắng một cuộc cãi nhau bốn mươi năm.
Ông Thuần cũng bật cười. Ông bảo: thôi, từ mai pha cho bà một thìa. Rồi ông nhấp chén trà của mình, vẫn đắng như mọi khi, ông không chịu bỏ đường vào chén mình đâu.
Đến giờ, sáng nào ông giáo già cũng pha trà ở hiên, hai chén, một chén có đường. Học trò cũ đến thăm thấy lạ, hỏi sao thầy pha trà hai chén. Ông chỉ cười, bảo người ngồi cùng thầy thích ngọt.
Câu hỏi thường gặp
Bộ ấm chén men lam là gì?
Đồ gốm men lam, hay gốm hoa lam, là gốm vẽ họa tiết màu xanh lam trên nền trắng rồi phủ men trong. Ở nước ta, gốm hoa lam có lịch sử lâu đời, bộ ấm chén men lam là vật dụng quen thuộc trong nhiều gia đình uống trà.
Pha trà ngon cần chú ý điều gì?
Nhiều người sành trà khuyên tráng ấm chén bằng nước sôi cho nóng, dùng nước vừa sôi để lắng một chút, không ngâm trà quá lâu kẻo đắng chát. Mỗi loại trà hợp với nhiệt độ nước và thời gian hãm khác nhau.
Vì sao người miền này miền kia uống trà khác nhau?
Thói quen uống trà gắn với khí hậu, loại trà sẵn có và văn hóa từng vùng. Có nơi chuộng trà đặc, đắng, uống chén nhỏ, có nơi uống trà loãng, trà đá, hay pha thêm hương hoặc đường.
Người già mất bạn đời thường trải qua điều gì?
Mất người bạn đời lâu năm là một biến cố lớn, nhiều người cảm thấy cô đơn, mất phương hướng, khó ngủ. Sự quan tâm thường xuyên của con cháu, bạn bè giúp ích nhiều, và nếu nỗi buồn kéo dài nặng nề nên tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Vì sao truyện ma về người thân đã khuất thường dịu dàng?
Khi nhớ về người thân, người ta thường mong họ vẫn ở gần, vẫn quan tâm như xưa. Những truyện ma kiểu này vì vậy mang màu thương nhớ, giúp người nghe gợi lại kỷ niệm thay vì sợ hãi.
