Danh sách người tham gia ghi tám cái tên, nhưng màn hình chia thành chín ô, và ô thứ chín đen kịt, không tên, không tiếng, chỉ có biểu tượng micro thỉnh thoảng sáng lên màu xanh.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, nhóm bạn và ngôi trường trong truyện đều do mình nghĩ ra. Truyện này buồn nhiều hơn sợ, và có lẽ sẽ làm bạn nhớ tới một người bán hàng nào đó ở trường cũ.
Tối thứ bảy không đi đâu được
Mùa giãn cách năm ấy, Khoa và bảy người bạn cùng lớp đại học bị kẹt mỗi người một nơi. Người ở trọ một mình, người về quê, người kẹt ở chỗ làm. Ra trường đã bảy năm, lâu lắm không gặp, nên khi có ai đó rủ họp lớp qua mạng mỗi tối thứ bảy, cả tám người đều hưởng ứng.
Buổi đầu vui như hội. Mỗi người ngồi trước máy tính với một món ăn tạm bợ, mì gói, bánh mì khô, nồi cơm điện còn nửa nồi. Họ kể chuyện công việc, chuyện người yêu, chuyện con cái, rồi chuyện thời sinh viên, ai từng trốn tiết, ai từng ngủ gật trong giờ thi.
Buổi thứ hai còn vui hơn. Có người bày trò chơi đoán chữ, có người đàn hát. Khoa làm chủ phòng họp, cậu là người tạo đường dẫn, gửi vào nhóm, và mở cửa cho từng người vào.
Buổi thứ ba, khi đếm lại các ô trên màn hình để chụp ảnh kỷ niệm, Khoa thấy chín ô. Tám gương mặt quen thuộc. Và một ô đen kịt ở góc dưới bên phải, không tên.
Ô đen không ai mời
Khoa hỏi cả nhóm ai mời thêm người. Không ai mời. Cậu mở danh sách người tham gia, chỉ có tám tên. Cậu thử bấm xoá ô đen, phần mềm báo không tìm thấy người dùng. Ai đó đùa chắc là lỗi, hoặc ai đó vào bằng hai thiết bị. Mọi người kiểm tra, không ai vào hai lần.
Ô đen không làm gì cả. Nó không bật hình, không nói. Cả tối nó cứ nằm yên ở góc dưới. Nhưng tới cuối buổi, khi Lan, cô bạn hay ăn vặt nhất lớp, buột miệng nhắc tới đĩa xôi xéo ở căng tin trường ngày trước, biểu tượng micro của ô đen sáng xanh lên. Chỉ một giây. Không có tiếng gì.
Buổi thứ tư, ô đen lại có mặt. Lần này cả nhóm để ý. Hễ ai nhắc tới căng tin, tới cốc chè đậu đen buổi trưa, tới quầy hàng nhỏ dưới gốc phượng, micro của ô đen lại sáng. Nhắc tới giảng đường, ký túc xá, thầy cô, nó im.
Họ bắt đầu thấy rờn rợn. Nhưng không ai đề nghị đổi phòng họp. Có gì đó trong cái ô đen ấy không đáng sợ lắm, mà giống như một người ngồi nghe, ngại ngùng, không dám nói.
Cô bán căng tin dưới gốc phượng
Buổi thứ năm, Khoa đánh liều hỏi thẳng vào ô đen: bạn là ai vậy. Micro sáng lên, lâu hơn mọi lần. Vẫn không có tiếng. Nhưng trong khung chat của buổi họp hiện ra một dòng chữ, người gửi để trống tên: mấy đứa còn ăn xôi bỏ hành không.
Cả nhóm im lặng. Rồi Lan khóc. Ngày xưa, ở quầy căng tin dưới gốc phượng có một cô bán hàng ngoài năm mươi, ai cũng gọi là cô Năm. Cô nhớ tên từng đứa, nhớ đứa nào ăn xôi không hành, đứa nào uống chè ít đường, đứa nào cuối tháng hết tiền thì cô cho ghi sổ nợ, có khi tới lúc ra trường cũng không đòi.
Nhóm của Khoa ngày ấy là khách quen nhất. Trưa nào tám đứa cũng kéo ra quầy cô Năm, ngồi chật cái bàn gỗ, cãi nhau ầm ĩ. Cô Năm hay bảo cả trường cô thương nhất cái bàn tám đứa này, ồn thì ồn mà ngoan.
Ra trường, không ai quay lại thăm cô. Ai cũng bảo để dịp nào rảnh. Buổi họp hôm ấy, Lan lên mạng tìm trang của trường cũ. Trong một bài đăng tưởng nhớ từ mấy tháng trước, nhà trường viết cô Năm, người bán căng tin hơn hai mươi năm, đã mất trong mùa dịch.
Lời hẹn với ô đen
Buổi họp thứ sáu, cả tám người vào sớm. Ô đen cũng có mặt sớm. Không ai biết nói gì, nên Lan bắt đầu kể. Kể lần cả nhóm trốn mưa dưới mái quầy căng tin, cô Năm nấu cho nồi mì to. Kể lần thằng Tùng thi trượt, ngồi khóc ở bàn, cô dúi cho một gói xôi rồi bảo ăn đi con, trượt thì thi lại.
Mỗi người kể một chuyện. Micro của ô đen cứ sáng mãi, xanh dịu, như người đang cười mà không thành tiếng. Cuối buổi, Khoa nói thay cả nhóm: hết giãn cách tụi con sẽ họp lớp thật, cô tới ngồi với tụi con nhé.
Dòng chat hiện lên lần thứ hai và là lần cuối: cô đặt bàn rồi. Rồi ô đen biến mất. Những buổi họp sau đó, màn hình chỉ còn tám ô.
Cả nhóm không ai nhắc lại chuyện ấy nữa, cứ như sợ nhắc nhiều thì nó thành chuyện bịa. Nhưng Lan đã chép lại hai dòng chat vào điện thoại, cất kỹ.
Chiếc ghế thứ chín
Hết giãn cách, nhóm hẹn nhau ở một quán cà phê gần trường cũ. Khoa gọi điện đặt bàn cho tám người. Hôm ấy tới nơi, cô nhân viên dẫn họ tới một chiếc bàn gỗ dài, bày sẵn chín chiếc ghế.
Khoa bảo chắc nhầm, nhóm chỉ tám người. Cô nhân viên lật sổ, bảo không nhầm đâu anh, hôm qua có một cô gọi điện đặt thêm một chỗ cho bàn này, dặn kê cái ghế gần cửa sổ, cô ấy bảo ngồi đó cho thấy gốc phượng.
Ngoài cửa sổ, bên kia đường, là cổng trường cũ. Và một gốc phượng già đang ra những chùm hoa đầu mùa.
Họ ngồi xuống, để trống chiếc ghế cạnh cửa sổ. Khi đồ uống được mang ra, ngoài tám cốc cà phê họ gọi, có thêm một cốc chè đậu đen ít đường, đá bào mịn, đặt ngay trước chiếc ghế trống. Quán không bán chè. Nhân viên không ai nhớ đã pha. Lan khẽ đẩy cốc chè vào giữa bàn, và lần đầu sau mấy năm, cả tám người cùng ăn chung một món như hồi còn ngồi ở quầy dưới gốc phượng.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao trong cuộc gọi video đôi khi xuất hiện ô đen?
Ô đen thường là người tham gia tắt máy quay, kết nối chập chờn, hoặc một thiết bị vào phòng họp rồi treo. Đôi khi phần mềm hiển thị chậm sau khi ai đó đã rời phòng, nên ô vẫn còn trên màn hình một lúc.
Vì sao những người bán hàng ở trường cũ lại đọng lại lâu trong ký ức?
Họ gắn với một quãng đời nhiều cảm xúc, gặp ta mỗi ngày trong nhiều năm, và thường đối xử với sinh viên như con cháu. Những món ăn quen và một lời hỏi han đúng lúc dễ in sâu hơn cả bài giảng.
Vì sao mùa giãn cách làm nhiều nhóm bạn họp lại qua mạng?
Khi không thể gặp nhau, con người tìm cách giữ kết nối, và các buổi gọi video trở thành chỗ dựa tinh thần. Nhiều nhóm bạn lâu ngày không liên lạc đã tìm lại nhau trong thời gian ấy.
Truyện ma về người quá cố trở về thăm có phổ biến không?
Trong văn hoá Việt, hình ảnh người đã khuất về thăm người thân, nhất là vào dịp giỗ chạp, rất quen thuộc. Truyện kiểu này thường mang màu ấm áp, nói về nỗi nhớ và lời hứa còn dang dở.
Làm sao để giữ liên lạc với những người từng tốt với mình?
Một tin nhắn hỏi thăm, một lần ghé qua chỗ cũ, hay đơn giản là nhớ ngày giỗ, ngày lễ của họ đã đủ ý nghĩa. Đừng để dịp nào rảnh, vì nhiều khi không có dịp đó.
