Lần thứ ba mươi mốt Toàn hạ kính xe mời người đàn ông đội nón lên xe, ông ấy vẫn lắc đầu như ba mươi lần trước, cười hiền, chỉ tay về phía trước, rồi bước tiếp trên lề quốc lộ tối om.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, con quốc lộ, người tài xế và người đi bộ đều do mình tưởng tượng. Đây là một truyện ma không có tiếng hét, chỉ có tiếng bước chân, và một con đường mà ai đó nhất định phải tự đi cho hết.
Người đàn ông bên lề đường
Toàn chạy xe tải chở hàng tuyến dài, ba đêm một chuyến đi về. Trên một đoạn quốc lộ thẳng tắp giữa hai cánh đồng, từ một cây cầu nhỏ tới một ngã ba có cây gạo, đêm nào anh cũng gặp một người đàn ông đi bộ.
Người ấy trạc năm mươi tuổi, đội nón lá, mặc áo sơ mi bạc màu, quần vải, đi dép cao su. Ông đi đều đặn, không nhanh không chậm, luôn theo cùng một hướng, về phía ngã ba cây gạo. Lần nào Toàn đi qua, ông cũng đang ở quãng giữa cầu và ngã ba.
Lần đầu, Toàn tưởng ông lỡ xe, nên dừng lại mời đi nhờ. Ông cúi xuống nhìn qua cửa kính, cười, lắc đầu, chỉ tay về phía trước, rồi đi tiếp. Toàn nghĩ ông ở gần đây, đi bộ quen rồi.
Nhưng đêm nào cũng vậy, kể cả đêm mưa. Có đêm mưa tầm tã, ông vẫn đi, nón lá ướt sũng, áo dính vào người. Toàn dừng xe, mở cửa, gọi to mời lên. Ông vẫn lắc đầu, vẫn cười, vẫn đi.
Những điều Toàn để ý
Sau vài tháng, Toàn bắt đầu để ý những chi tiết lạ. Người đàn ông không bao giờ có bóng dưới đèn pha, hay có lẽ bóng ông quá nhạt nên Toàn không thấy. Đôi dép cao su của ông không bao giờ dính bùn, kể cả những đêm mưa lề đường lầy lội.
Có lần Toàn đi chuyến muộn hơn hẳn hai tiếng, vậy mà ông vẫn đang ở đúng quãng ấy, như thể ông cứ đi mãi trên đoạn đường đó mà không bao giờ tới ngã ba. Có lần Toàn đi ngược chiều, vẫn thấy ông, vẫn đi về phía ngã ba cây gạo.
Toàn hỏi mấy người bán nước ở ngã ba. Một bà cụ nghe tả thì gật gù, bảo người làng quanh đây ai đi đêm cũng từng gặp ông ấy. Không ai biết ông là ai, chỉ biết ông chưa từng làm hại ai, chưa từng xin gì. Người ta gọi là ông đi bộ.
Bà cụ bảo, có người mời ông vào quán uống nước, ông cũng lắc đầu. Có người đi xe máy chạy chậm cạnh ông nói chuyện, ông chỉ cười. Không ai nghe ông nói một câu nào.
Đêm Toàn xuống xe
Một đêm cuối năm, Toàn chạy chuyến rỗng về, không vội. Gặp ông đi bộ ở quãng giữa, anh tấp xe vào lề, bật đèn khẩn cấp, tắt máy, rồi xuống xe. Anh không mời ông lên nữa. Anh chỉ bước tới, đi cạnh ông.
Ông đi bộ quay sang nhìn Toàn, có vẻ ngạc nhiên. Rồi ông cười, và lần đầu tiên, ông gật đầu. Hai người đi cạnh nhau trên lề quốc lộ. Đêm lạnh, đồng lúa hai bên thoang thoảng mùi bùn non. Không có xe nào đi qua.
Đi được một quãng, ông đi bộ cất tiếng. Giọng ông trầm, khàn, như lâu lắm rồi không nói. Ông kể ngày xưa ông có một người bạn thân, hai người làm cùng một xưởng, giận nhau vì một chuyện rất nhỏ. Một đêm, bạn ông đạp xe đi qua đoạn đường này, ông chạy xe máy ngang qua, thấy bạn mà không dừng lại chào, vì còn giận.
Đêm ấy bạn ông gặp chuyện trên đường, không qua khỏi. Ông không kịp nói một lời làm lành. Từ đó ông cứ đi bộ trên đoạn đường này, đi đúng con đường bạn ông đi đêm ấy, như để đi cùng bạn một lần. Ông đi mãi mà chưa đi hết, vì một mình thì con đường dài lắm.
Tới ngã ba cây gạo
Toàn không nói gì. Anh chỉ đi tiếp cạnh ông. Hai người đi qua những cột điện, những bụi tre, một chiếc miếu nhỏ ven đường có ngọn đèn dầu leo lét. Toàn kể cho ông nghe về mình, về chuyện anh cũng từng giận bố, mấy năm không về nhà, rồi một hôm về thì bố đã già đi nhiều quá.
Ông đi bộ nghe, gật gù. Lần đầu tiên sau bao nhiêu tháng gặp nhau, Toàn thấy con đường ngắn lại. Ngã ba cây gạo hiện ra phía trước, thân cây đen sẫm in lên nền trời bắt đầu hửng sáng.
Tới gốc cây gạo, ông đi bộ dừng lại. Ông cởi chiếc nón lá, đặt xuống gốc cây. Ông quay sang Toàn, cúi đầu một cái thật sâu, rồi bảo: cảm ơn cậu đã đi cùng. Một mình mãi thì không tới được. Có người đi cùng, mới tới.
Gió sớm thổi qua ngã ba. Toàn chớp mắt. Bên gốc cây gạo chỉ còn chiếc nón lá cũ. Không có ai đứng đó. Phía xa, xe tải của anh vẫn nhấp nháy đèn khẩn cấp, cách gần hai cây số.
Quãng đường không còn ai
Toàn đi bộ ngược về xe, trời sáng dần. Từ đêm đó, anh không gặp lại ông đi bộ nữa. Đoạn quốc lộ giữa cây cầu và ngã ba cây gạo vẫn thẳng tắp, vẫn đồng lúa hai bên, nhưng lề đường lúc nửa đêm giờ trống trơn.
Bà cụ bán nước ở ngã ba bảo mấy hôm nay không ai còn gặp ông đi bộ. Bà giữ chiếc nón lá Toàn mang tới, treo lên cành thấp của cây gạo. Người làng đi qua lâu lâu lại thắp một nén nhang ở đó.
Còn Toàn, chuyến về sau đó, anh không chạy thẳng về bến. Anh rẽ về quê, nơi bố anh đang sống một mình. Anh không nói gì nhiều, chỉ ngồi với bố một buổi chiều, uống ấm trà, nghe bố kể chuyện cũ.
Anh bảo, có những con đường mình phải tự đi, nhưng có những con đường, đi một mình mãi cũng không tới. Phải có người đi cùng, hoặc phải tự mình quay lại, trước khi quá muộn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao hình ảnh người đi bộ đêm trên quốc lộ hay xuất hiện trong truyện ma?
Một người đi bộ giữa đêm trên con đường vắng là hình ảnh lạc lõng, gợi nhiều câu hỏi về lý do họ ở đó. Sự bất thường ấy là chất liệu tự nhiên cho trí tưởng tượng của người đi đường.
Vì sao ta hay không nhìn thấy bóng của người trong đêm?
Ánh đèn pha chiếu thẳng từ phía sau hoặc trước người đi bộ khiến bóng đổ ra rất xa hoặc ngay dưới chân, khó nhận ra. Thêm mặt đường tối và mắt mỏi, ta rất dễ nghĩ người ấy không có bóng.
Vì sao những mâu thuẫn chưa làm lành để lại day dứt lâu?
Khi một mối quan hệ dừng lại giữa lúc giận nhau, người ở lại không còn cơ hội sửa chữa. Cảm giác hối tiếc ấy có thể kéo dài nhiều năm nếu không được nói ra hoặc chia sẻ với ai đó.
Đi bộ dọc quốc lộ ban đêm cần chú ý gì?
Nên đi sát lề, đi ngược chiều xe chạy để nhìn thấy xe tới, mặc áo sáng màu hoặc có dải phản quang, cầm đèn pin. Tốt nhất là hạn chế đi bộ trên quốc lộ vào ban đêm.
Vì sao truyện ma có nhân vật chỉ cần người đi cùng lại cảm động?
Nhân vật ấy không đòi hỏi gì ngoài sự đồng hành, điều mà ai cũng từng cần. Câu chuyện nhắc người nghe rằng đôi khi chỉ cần ở bên ai đó một quãng đường cũng là món quà lớn.
