Sáng nay, trên trục chiếc máy đánh chữ cũ, có sẵn một trang giấy kín chữ mà đêm qua mình không hề gõ, và đó là trang hay nhất của cuốn tiểu thuyết mình đang viết dở.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, mình kể dưới dạng những trang nhật ký của một nhà văn do mình đặt ra. Truyện không có máu, chỉ có tiếng gõ phím lách cách lúc nửa đêm. Bạn nghe thật kỹ đoạn cuối nhé, vì nó là chỗ làm mình lạnh gáy nhất khi viết.
Ngày đầu tiên: chiếc máy của ông nhà báo già
Đã bốn tháng mình không viết nổi một chương. Cuốn tiểu thuyết dừng ở chương mười một, nhân vật chính đứng trước một cánh cửa và mình không biết cho anh ta mở hay không. Bà nhà xuất bản gọi điện hỏi thăm, giọng lịch sự đến mức mình thấy có lỗi.
Hôm nay mình mua được một chiếc máy đánh chữ cơ, vỏ xanh rêu, phím tròn viền kim loại, của gia đình một ông nhà báo già vừa mất. Con trai ông bảo bố gõ trên máy này cả đời, không chịu dùng máy tính. Mình mua vì nghĩ tiếng lách cách có khi làm đầu óc tỉnh ra.
Mình gõ thử vài dòng. Phím nặng, đầu chữ đập vào giấy chát chúa, ruy băng mực còn đậm. Cảm giác như đang đánh thức một con vật già. Mình kẹp một tờ giấy trắng vào trục, để đó, đi ngủ.
Không viết thêm được chữ nào cho chương mười hai.
Ngày thứ hai đến ngày thứ năm: những trang không phải của mình
Ngày thứ hai. Sáng nay tờ giấy trên trục kín chữ. Chương mười hai. Nhân vật chính mở cánh cửa. Văn gọn, lạnh, câu ngắn, đúng là văn của mình, nhưng hay hơn mình. Mình ngồi đọc ba lần, không hiểu sao tay lại run. Mình sống một mình. Cửa khóa trong.
Ngày thứ ba. Lại một chương. Mình đã thử thức canh. Hai giờ sáng mình ngủ gục trên ghế, bốn giờ tỉnh dậy vì tiếng lách cách, nhanh và đều như mưa đá trên mái tôn. Mình bật đèn. Máy im. Trang giấy đã kín được nửa, chữ cuối cùng gõ dở mới được hai ký tự.
Ngày thứ tư. Mình gửi hai chương cho bà nhà xuất bản. Bà gọi lại ngay, bảo đây là đoạn hay nhất cuốn sách, hỏi mình vượt qua cơn bí thế nào. Mình nói là nhờ đổi máy. Cũng không hẳn là nói dối.
Ngày thứ năm. Mình bắt đầu mong đêm xuống. Mình biết như thế là không bình thường, nhưng một người viết bị bí bốn tháng thì cái gì không bình thường cũng dễ tha thứ.
Ngày thứ tám: truyện rẽ sang một căn phòng có mưa
Ngày thứ tám. Truyện bắt đầu rẽ hướng. Nhân vật chính của mình bỏ thành phố, thuê một căn phòng nhỏ có cửa sổ trông ra con hẻm, ngày nào cũng mưa. Mình không định viết thế. Nhưng câu văn hay quá, mình không nỡ sửa.
Ngày thứ chín. Chương mới tả căn phòng của nhân vật kỹ đến từng thứ: chiếc bàn gỗ kê sát cửa sổ, cốc cà phê để nguội, cây bút chì cùn cắm trong lọ thủy tinh, một vết nứt trên kính hình chữ ích ngoằn ngoèo. Mình ngẩng lên khỏi trang giấy. Cửa sổ phòng mình có một vết nứt hình chữ ích ngoằn ngoèo.
Ngày thứ mười. Nhân vật trong truyện mua một chiếc máy đánh chữ cũ, vỏ xanh rêu.
Mình đã định cất máy đi. Mình bê nó vào tủ, khóa lại. Sáng ra, máy vẫn nằm trên bàn, trang giấy vẫn kín chữ, và chiếc chìa khóa tủ vẫn nằm trong túi áo mình.
Ngày thứ mười hai: chương cuối được gõ ngay trước mắt
Ngày thứ mười hai. Đêm qua mình không ngủ, không tắt đèn, ngồi ngay trước máy. Gần ba giờ, mình thấy phím chữ đầu tiên lún xuống. Không có ngón tay nào. Phím lún xuống, cần chữ bật lên, đập vào giấy. Rồi phím thứ hai. Rồi cả bàn phím chuyển động như mặt nước gợn gió.
Mình đọc từng chữ khi nó hiện ra. Đó là chương cuối. Nhân vật chính ngồi trong căn phòng có mưa, trước chiếc máy đánh chữ, đọc những dòng chữ tự hiện ra trên giấy. Anh ta nhận ra những trang nhật ký mình viết mấy hôm nay cũng được gõ bằng một kiểu chữ giống hệt.
Mình đứng bật dậy, lục xấp nhật ký trên giá. Mình vẫn tưởng mình viết tay. Nhưng không. Tất cả là giấy đánh máy, kiểu chữ của chiếc máy này, ruy băng mực đậm, chữ a hơi lệch xuống dưới như mọi chữ a nó gõ ra. Mình không nhớ đã gõ trang nào.
Mình ngồi xuống lại, vì không biết làm gì khác.
Ngày thứ mười ba, nếu đây đúng là ngày thứ mười ba
Mình viết những dòng này để thử xem tay mình còn là của mình không. Mình đặt hai tay lên đùi. Mình nghĩ một câu, rất rõ: hôm nay trời tạnh mưa.
Trên trang giấy hiện ra: hôm nay trời vẫn mưa. Ngoài cửa sổ, mưa đang rơi trên con hẻm, đều và chậm, như đã rơi từ chương mười ba của một cuốn sách nào đó.
Mình nghĩ đến ông nhà báo già, gõ trên chiếc máy này cả đời, không chịu đổi sang máy tính. Mình tự hỏi ông ấy có viết nhật ký không, và những trang nhật ký ấy, ai đã gõ chúng.
Tiếng lách cách vẫn vang lên trong phòng, đều đặn, kiên nhẫn, trong khi hai bàn tay mình vẫn nằm yên trên đùi. Trang giấy đã gần kín. Mình đọc được dòng cuối cùng vừa hiện ra, và mình hiểu rằng đó là câu mà bạn, người đang nghe, vừa nghe xong.
Câu hỏi thường gặp
Máy đánh chữ cơ hoạt động thế nào?
Mỗi phím của máy đánh chữ cơ nối với một cần chữ bằng kim loại. Khi bấm phím, cần chữ bật lên đập qua một dải ruy băng tẩm mực vào tờ giấy kẹp trên trục, sau đó trục tự dịch sang một nấc để chuẩn bị cho chữ tiếp theo.
Viết tự động là gì?
Viết tự động là cách viết mà người viết khẳng định mình không chủ ý điều khiển tay. Nó từng phổ biến trong các buổi gọi hồn ở phương Tây thời trước. Các nhà tâm lý giải thích bằng hiệu ứng vận động ý niệm, khi cơ bắp cử động theo suy nghĩ mà người ta không ý thức được.
Vì sao người viết hay bị bí ý tưởng?
Bí ý tưởng thường đến từ áp lực phải viết hay, sợ bị đánh giá, mệt mỏi kéo dài hoặc chưa rõ câu chuyện muốn đi đâu. Nhiều người viết vượt qua bằng cách đổi môi trường, đổi công cụ, viết nháp thật tệ trước rồi mới sửa.
Vì sao truyện ma dạng nhật ký lại dễ gây sợ?
Nhật ký đặt người nghe vào đầu nhân vật, ngày qua ngày, không có người kể đứng ngoài trấn an. Khi các trang nhật ký dần trở nên kỳ lạ, ta cảm nhận nỗi sợ lớn dần đúng theo nhịp của nhân vật.
Ruy băng mực của máy đánh chữ có còn dùng được sau nhiều năm không?
Ruy băng để lâu thường khô mực, chữ gõ ra nhạt dần. Người chơi máy đánh chữ cũ hay thay ruy băng mới hoặc tẩm lại mực, còn máy thì cần lau dầu, chỉnh lại các cần chữ bị kẹt.
