Trong căn phòng chỉ có một mình Khoa, mùi nước hoa hoa nhài cứ thong thả đi từ bàn làm việc ra cửa sổ, dừng lại, rồi quay vào đứng ngay đầu giường, gần đến mức anh cảm được hơi ấm.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, chàng trai, lọ nước hoa và những người trong truyện đều do mình đặt ra. Truyện này thơm, theo đúng nghĩa đen, và cái kết của nó lại nằm ở một nơi người ta không hay nghĩ tới khi nói chuyện ma. Mình kể nhé.
Món quà mua ở tiệm đồ cổ
Khoa làm thiết kế đồ họa, thuê một căn phòng nhỏ trên tầng ba của một dãy nhà cũ. Sinh nhật mẹ sắp tới, anh muốn tặng mẹ một món gì đó khác những năm trước. Đi ngang một tiệm đồ cổ nhỏ, anh thấy trên kệ một lọ nước hoa thủy tinh cắt cạnh, nắp đồng, có quả bóp bằng cao su bọc lưới tơ, đúng kiểu lọ trong phim cũ.
Lọ còn non nửa nước hoa màu hổ phách. Chủ tiệm bảo mua lại từ một gia đình chuyển nhà, không rõ của ai. Khoa mở nắp ngửi thử. Mùi hoa nhài, dịu, ấm, có chút gì như phấn rôm trẻ con. Anh mua ngay.
Về nhà, anh đặt lọ nước hoa trên bàn làm việc, định cuối tuần mang về quê. Tối đó anh làm việc khuya, mùi hoa nhài thoang thoảng trong phòng, anh thấy dễ chịu, nghĩ chắc nắp lọ đậy chưa kín.
Anh vặn chặt nắp lại trước khi đi ngủ.
Mùi hương biết bước đi
Gần hai giờ sáng, Khoa tỉnh dậy vì mùi hoa nhài. Mùi rất đậm, không còn thoang thoảng nữa. Điều kỳ lạ là nó không đứng yên. Anh nằm im và cảm nhận rất rõ, mùi hương đậm ở chỗ bàn làm việc, rồi nhạt đi ở đó và đậm lên ở chỗ giá sách, rồi chuyển ra cửa sổ, như có một người xức nước hoa đang đi chậm quanh căn phòng.
Anh bật đèn. Căn phòng trống. Lọ nước hoa vẫn đậy kín trên bàn. Nhưng mùi hương đang đứng ngay cửa sổ, đậm đặc, và rồi chầm chậm đi về phía giường anh.
Khoa ngồi cứng đờ. Mùi hương dừng lại ở đầu giường, ngay bên cạnh anh. Nó không đáng sợ. Nó có cảm giác như một người đang đứng đó, lưỡng lự, như muốn hỏi đường.
Đêm sau, đêm sau nữa, chuyện lặp lại. Khoa bắt đầu để ý mùi hương luôn đi một vòng giống nhau: bàn làm việc, giá sách, cửa sổ, đầu giường, rồi dừng lại rất lâu ở cửa sổ, nơi nhìn ra phía con phố có bệnh viện tỉnh ở cuối đường.
Đi tìm người chủ lọ nước hoa
Khoa quay lại tiệm đồ cổ. Anh nài mãi, chủ tiệm mới tìm lại tờ giấy ghi địa chỉ gia đình đã bán lọ. Đó là một căn nhà trong con hẻm cách chỗ anh thuê không xa. Người ra mở cửa là một cô gái trạc tuổi anh, mắt thâm quầng vì thiếu ngủ.
Cô gái nhìn lọ nước hoa, rồi òa khóc. Cô kể đó là lọ nước hoa của mẹ cô, mẹ cô dùng nó từ hồi trẻ, mỗi năm chỉ xức vào vài dịp đặc biệt. Ba tháng trước mẹ cô bị tai biến, hôn mê, nằm ở bệnh viện tỉnh cuối con đường ấy cho tới giờ. Nhà cần tiền chữa bệnh nên dọn bớt đồ, người cậu lỡ tay bán cả lọ nước hoa trong một thùng đồ cũ.
Khoa hỏi một câu mà chính anh cũng thấy kỳ cục: mẹ cô có hay đi lòng vòng quanh phòng trước khi ngủ không. Cô gái ngẩn người, gật đầu. Mẹ cô có thói quen đó, đi một vòng xem cửa nẻo, xem bàn học của con, đứng ở cửa sổ nhìn ra đường một lúc rồi mới đi ngủ.
Khoa không nói gì nữa. Anh chỉ xin cô gái cho anh cùng mang lọ nước hoa vào bệnh viện.
Mùi hoa nhài trong phòng bệnh
Phòng bệnh có bốn giường. Mẹ cô gái nằm ở giường sát cửa sổ, gầy và xanh, đôi mắt nhắm, máy theo dõi kêu những tiếng đều đều. Cô gái mở nắp lọ nước hoa, bóp nhẹ quả bóp một lần lên cổ tay mẹ, rồi một lần lên chiếc gối.
Mùi hoa nhài lan ra khắp phòng, cái mùi ấm áp có chút phấn rôm ấy. Khoa đứng ở cửa, bỗng có cảm giác rất rõ là mùi hương mà mấy đêm qua đi quanh phòng anh vừa bước vào đây, đi qua anh, dừng lại ở đầu giường bệnh, rồi lặng lẽ nằm xuống.
Không có gì xảy ra ngay. Cô gái ngồi cầm tay mẹ, Khoa đứng thêm một lúc rồi chào ra về. Đêm ấy, về đến phòng, anh thấy không khí trong phòng chỉ còn mùi giấy và mùi cà phê. Mùi hoa nhài đã đi rồi.
Anh nằm trằn trọc đến gần sáng, không biết mình vừa làm một việc tử tế hay một việc ngớ ngẩn.
Tin nhắn lúc sáng sớm
Ba hôm sau, Khoa nhận được tin nhắn của cô gái. Mẹ cô đã tỉnh. Bác sĩ bảo đó là dấu hiệu rất tốt, dù còn phải tập phục hồi lâu dài. Cô gái nhắn thêm một điều mà cô bảo là không biết kể với ai ngoài anh.
Lúc vừa nói được vài câu, mẹ cô kể rằng mấy tháng qua bà như ở trong một giấc mơ dài. Trong mơ, bà cứ đi tìm nhà mình mà đi lạc vào một căn phòng nhỏ trên tầng ba, có một cậu thanh niên ngồi làm việc khuya. Bà đi một vòng xem cửa nẻo, đứng ở cửa sổ nhìn ra đường mà không biết đường về. Rồi một hôm có mùi hoa nhài dẫn bà về đúng giường mình.
Khoa đọc tin nhắn trong lúc đứng ở cửa sổ phòng mình, nhìn xuống con phố có bệnh viện ở cuối đường. Anh đứng đó lâu lắm.
Sinh nhật mẹ năm ấy, Khoa tặng mẹ một lọ nước hoa mới mua ở cửa hàng. Mẹ anh hỏi sao lại là hoa nhài, anh bảo vì nó dẫn người ta về nhà. Mẹ cười, bảo con trai mẹ dạo này nói chuyện như thơ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao mùi hương gợi ký ức mạnh như vậy?
Khứu giác có đường dẫn khá trực tiếp tới những vùng não liên quan đến cảm xúc và trí nhớ. Vì vậy một mùi hương quen có thể đánh thức ký ức và cảm xúc rất nhanh, rõ hơn nhiều so với hình ảnh hay âm thanh.
Lọ nước hoa có quả bóp là kiểu gì?
Đó là bình xịt kiểu cũ, dùng quả bóp bằng cao su để đẩy không khí qua ống nhỏ, làm nước hoa phun thành sương. Kiểu bình này từng phổ biến trên bàn trang điểm nhiều thập kỷ trước và nay hay được sưu tầm.
Vì sao trong phòng kín ta vẫn cảm thấy mùi hương di chuyển?
Luồng không khí trong phòng luôn chuyển động nhẹ do chênh lệch nhiệt độ, quạt, khe cửa. Các phân tử mùi trôi theo luồng khí nên lúc đậm lúc nhạt ở các góc khác nhau, khiến ta có cảm giác mùi đang đi.
Người hôn mê có cảm nhận được mùi hay giọng nói không?
Đây là vấn đề y khoa phức tạp và tùy từng trường hợp. Gia đình có người thân hôn mê nên hỏi trực tiếp bác sĩ điều trị về việc trò chuyện, cho nghe nhạc hay các hoạt động chăm sóc phù hợp.
Truyện về hồn người sống đi lạc có trong dân gian không?
Có, nhiều nền văn hóa có những câu chuyện về hồn người đang ốm nặng hay ngủ say rời khỏi thân xác và đi lạc, hay được gọi về bằng giọng nói hay mùi quen. Đó là truyện kể và niềm tin dân gian, không phải kiến thức y khoa.
