Lúc điểm danh cuối buổi diễn tập, mười khoa đã báo đủ quân số qua bộ đàm, rồi một giọng thứ mười một vang lên báo cáo, rõ ràng, nghiêm chỉnh, từ một khoa không có thật.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, bệnh viện tỉnh và buổi diễn tập trong truyện đều do mình tưởng tượng. Truyện có nhắc tới vài điều cơ bản về thoát hiểm khi có cháy, còn phần ma thì chỉ để bạn rùng mình một chút trước khi ngủ.
Buổi diễn tập lúc mười giờ đêm
Lực ba mươi lăm tuổi, cán bộ phụ trách phòng cháy chữa cháy của một bệnh viện tỉnh. Năm ấy bệnh viện tổ chức diễn tập thoát hiểm vào ban đêm, lần đầu tiên, vì ban đêm là lúc ít người trực nhất, nguy hiểm nhất nếu có sự cố.
Toà nhà chính bảy tầng, có mười khoa. Mỗi khoa cử một người làm chỉ huy, cầm bộ đàm. Kịch bản là đám cháy giả ở tầng ba, khói giả được thả vào hành lang, các khoa phải đưa người ra điểm tập kết ở sân trước, rồi điểm danh qua bộ đàm.
Lực đã chuẩn bị cả tháng. Anh vẽ lại sơ đồ thoát hiểm, in ra, phát cho từng khoa. Bản gốc là bản vẽ từ ngày xây toà nhà, lưu ở phòng quản trị, anh chỉ chép lại các lối thoát. Anh không để ý lắm tới tên các khoa trên bản gốc.
Mười giờ đêm, còi báo cháy giả rú lên. Khói trắng mờ tràn vào hành lang tầng ba. Lực đeo mũ bảo hộ, cầm đèn pin, cầm bộ đàm, đứng ở đầu cầu thang tầng ba hướng dẫn mọi người đi xuống.
Một lối rẽ không có trong trí nhớ
Cuộc diễn tập diễn ra trôi chảy. Người nhà bệnh nhân được dặn trước, bệnh nhân nặng không phải di chuyển, chỉ nhân viên và người khoẻ tham gia. Lực đi cuối, kiểm tra từng phòng xem còn ai không.
Tới cuối hành lang tầng ba, trong làn khói giả mờ mờ, anh thấy một lối rẽ sang trái. Anh khựng lại. Làm ở đây mười năm, anh chưa bao giờ thấy lối rẽ này. Cuối hành lang tầng ba xưa nay là một bức tường có cửa sổ.
Anh rút tờ sơ đồ bản gốc trong túi áo ra soi đèn pin. Trên sơ đồ, đúng chỗ ấy, có một hành lang nhỏ rẽ trái, dẫn vào một khu ghi là khoa số mười một. Anh dụi mắt. Toà nhà chỉ có mười khoa, anh thuộc lòng.
Từ lối rẽ ấy, trong làn khói, anh nghe tiếng bánh xe lăn lạch cạch, tiếng ai đó nói to: đi lối này, giữ khoảng cách, cúi thấp xuống. Giọng nghiêm chỉnh, rõ ràng, đúng như câu anh đã tập cho các chỉ huy khoa.
Đoàn người trong khói
Lực đứng ở đầu lối rẽ, bấm đèn pin soi vào. Khói giả dày đặc, ánh đèn chỉ xuyên được vài mét. Anh thấy một đoàn người đi ra, xếp hàng một, cúi thấp người, tay đặt lên vai người phía trước, đúng kỹ thuật thoát hiểm.
Họ mặc áo trắng kiểu cũ, mũ vải, có người đẩy xe lăn bằng sắt, có người dìu người bệnh áo kẻ sọc. Họ đi ngang qua Lực, không nhìn anh, rẽ về phía cầu thang, đi xuống trong trật tự hoàn hảo, nhanh và lặng lẽ.
Người đi cuối cùng là một ông bác sĩ đứng tuổi, đeo kính, tay cầm một chiếc đèn bão. Ông dừng lại trước mặt Lực, gật đầu, như hai người chỉ huy chào nhau. Rồi ông nói: khoa mười một đã ra hết, cậu đóng cửa giúp. Ông quay đi, xuống cầu thang theo đoàn người.
Lực đứng như trời trồng. Khi anh quay lại nhìn lối rẽ, chỉ còn bức tường có cửa sổ, khói giả đang bay ra ngoài qua khe cửa. Không có hành lang nào cả.
Điểm danh ở sân trước
Lực chạy xuống sân. Mười khoa đã tập kết đủ. Anh cầm bộ đàm, bắt đầu điểm danh. Khoa nội báo đủ. Khoa ngoại báo đủ. Lần lượt từng khoa báo cáo, rõ ràng, vui vẻ vì cuộc diễn tập thành công.
Khi khoa thứ mười báo đủ, Lực định chốt lại, thì bộ đàm rè lên một tiếng. Một giọng đàn ông đứng tuổi vang lên, rành rọt: khoa mười một, đủ quân số, không ai ở lại. Cả sân im phăng phắc. Các chỉ huy khoa nhìn nhau, nhìn Lực.
Có người cười, bảo chắc ai đó đùa. Lực hỏi qua bộ đàm ai vừa báo cáo. Không ai trả lời. Anh kiểm tra danh sách bộ đàm, chỉ có mười một chiếc, mười chiếc ở mười khoa, một chiếc trong tay anh.
Ông giám đốc bệnh viện, người đứng quan sát cuộc diễn tập, im lặng rất lâu. Rồi ông bảo mọi người giải tán, về nghỉ, và gọi riêng Lực vào phòng.
Khoa đã không còn tên
Ông giám đốc mở tủ, lấy ra một tập hồ sơ cũ. Ông kể, ngày toà nhà mới xây, tầng ba có một khoa nhỏ chữa bệnh lao, cách ly ở cuối hành lang. Một đêm cháy thật, do chập điện. Ông bác sĩ trưởng khoa ấy chỉ huy đưa toàn bộ bệnh nhân và nhân viên ra ngoài an toàn, ông là người cuối cùng ra, và không kịp ra.
Sau vụ cháy, khu ấy bị bịt lại, xây tường, khoa được gộp vào khoa khác. Bệnh viện từ đó chỉ còn mười khoa. Tên khoa mười một chỉ còn trên bản vẽ gốc mà không ai sửa. Ông giám đốc bảo, ông nghe các cụ kể, nhưng chưa bao giờ nghĩ có ngày nghe chính giọng ông ấy qua bộ đàm.
Lực đề nghị làm một tấm biển nhỏ tưởng niệm ở cuối hành lang tầng ba. Bệnh viện đồng ý. Tấm biển đặt cạnh bức tường có cửa sổ, ghi tên ông bác sĩ, và một dòng cảm ơn.
Từ đó, bệnh viện diễn tập thoát hiểm mỗi năm, Lực vẫn là người chỉ huy. Anh thêm một chiếc bộ đàm vào danh sách, chiếc thứ mười hai, để trên bệ cửa sổ cuối hành lang tầng ba. Năm nào cũng vậy, khi mười khoa báo đủ, chiếc bộ đàm ấy lại rè lên. Và năm nào Lực cũng trả lời, nghiêm chỉnh như với một đồng nghiệp: khoa mười một, đã nhận, cảm ơn anh. Có điều năm nay, lần đầu tiên, giọng báo cáo không nói đủ quân số. Nó chỉ nói: còn thiếu một người, cậu đóng cửa giúp.
Câu hỏi thường gặp
Khi có cháy trong toà nhà, thoát hiểm thế nào cho an toàn?
Giữ bình tĩnh, báo động cho người xung quanh, đi theo biển chỉ dẫn lối thoát, dùng cầu thang bộ, không dùng thang máy. Khi có khói nên cúi thấp người, che mũi miệng bằng khăn và di chuyển nhanh ra ngoài.
Vì sao bệnh viện cần diễn tập thoát hiểm ban đêm?
Ban đêm ít nhân viên, nhiều người đang ngủ và có những người bệnh không tự đi lại được. Diễn tập giúp mọi người thuộc lối thoát, biết vai trò của mình và phản ứng nhanh hơn khi có sự cố thật.
Vì sao không được dùng thang máy khi có cháy?
Thang máy có thể mất điện, kẹt giữa chừng hoặc mở cửa đúng tầng đang cháy, và giếng thang có thể thành đường dẫn khói. Vì thế lối thoát an toàn là cầu thang bộ.
Vì sao những bản vẽ cũ hay là chất liệu cho truyện ma?
Bản vẽ ghi lại những không gian từng tồn tại mà nay đã bị xoá, như một ký ức của toà nhà. Phát hiện một căn phòng không còn trên thực tế gợi cảm giác có điều gì bị chôn giấu.
Vì sao âm thanh qua bộ đàm hay bị kể thành tiếng ma?
Bộ đàm có thể bắt nhầm tín hiệu từ thiết bị khác cùng tần số, hoặc phát tiếng rè do nhiễu. Trong lúc căng thẳng, một giọng nói lạc sóng dễ bị nghe thành lời nhắn bí ẩn.
