Trang đầu tiên của cuốn sổ đặt trên tủ đầu giường chỉ có một dòng: ai ngủ chiếc giường này mà mơ thấy vườn hoa nhài, xin ghi lại, và bên dưới là hơn trăm trang chữ của những người lạ, kể cùng một giấc mơ.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, nhà khách, phố núi và những người trong truyện đều do mình đặt ra. Truyện này nhẹ nhàng, có mùi hoa, nhưng cũng có một chút buốt lạnh lúc cuối.
Căn phòng có chiếc giường cũ
Đông là một nhà nghiên cứu giấc ngủ, ba mươi lăm tuổi, đến một phố núi nghỉ phép sau nhiều tháng làm việc. Anh thuê phòng ở một nhà khách nhỏ hai tầng của một gia đình, phòng duy nhất còn trống là phòng có chiếc giường gỗ chạm hoa.
Chiếc giường to, gỗ màu nâu sẫm, đầu giường chạm những chùm hoa nhỏ năm cánh, nước gỗ bóng lên vì thời gian. Bà chủ nhà khách bảo đây là đồ cũ mua lại từ một ngôi nhà bị phá dỡ trong phố, bà thích nên giữ.
Trên tủ đầu giường có cuốn sổ bìa vải. Đông lật ra, trang đầu là dòng chữ dặn dò. Những trang sau là chữ của khách, nhiều thứ tiếng, nhiều nét chữ, ghi lại giấc mơ.
Anh đọc lướt. Một khu vườn nhỏ sau nhà, hoa nhài trắng nở dày, buổi chiều, ánh nắng vàng nhạt. Một người phụ nữ ngồi trên bậc thềm khâu một chiếc áo trẻ con. Người đó ngẩng lên, cười, nói một câu mà không ai nghe rõ. Rồi tỉnh dậy, trong phòng thơm mùi hoa nhài.
Lời giải thích của nhà nghiên cứu
Đông bật cười. Là người làm khoa học, anh đoán ngay cơ chế. Khách đọc sổ trước khi ngủ, trí não ghi nhớ hình ảnh, rồi mơ đúng điều đã đọc. Người ta gọi đó là sức gợi ý. Có lẽ bà chủ còn đặt hoa nhài đâu đó trong phòng, mùi hương đi vào giấc mơ.
Anh lục khắp phòng tìm hoa nhài. Không có. Anh hỏi bà chủ, bà bảo nhà không trồng nhài, bà dị ứng phấn hoa. Anh hỏi có xịt nước thơm không, bà lắc đầu.
Đông quyết định làm một thí nghiệm nhỏ. Anh không đọc kỹ cuốn sổ nữa, cất nó vào ngăn kéo, đi ngủ với tâm trí tập trung vào một hình ảnh khác hẳn, một con thuyền trên biển, để xem giấc mơ nghe theo ai.
Đêm ấy, anh mơ thấy mình đứng trong một khu vườn nhỏ. Hoa nhài trắng nở dày. Một người phụ nữ ngồi trên bậc thềm khâu chiếc áo trẻ con.
Giấc mơ nhìn gần hơn
Trong giấc mơ, Đông nhớ rằng mình đang mơ, một trạng thái anh từng nghiên cứu nhưng ít khi trải qua. Anh tiến lại gần người phụ nữ. Bà ngoài ba mươi tuổi, tóc búi, mặc áo bà ba màu chàm, ngón tay đeo chiếc đê khâu bằng đồng.
Chiếc áo bà đang khâu là áo trẻ sơ sinh, vải trắng, viền chỉ đỏ. Bà khâu rất chậm, như sợ khâu xong. Đông hỏi bà khâu áo cho ai. Bà ngẩng lên, cười, và lần đầu tiên anh nghe rõ câu bà nói: cho đứa con nhà này sắp chào đời, nhờ anh đưa giúp.
Đông tỉnh dậy. Căn phòng thơm nức mùi hoa nhài, đậm tới mức anh hắt hơi. Ngoài cửa sổ, trời mới hửng sáng. Anh nhìn quanh. Không có hoa, không có cửa sổ nào mở.
Anh mở ngăn kéo lấy cuốn sổ, lật tới những trang cuối. Ba người khách gần nhất đều ghi rằng họ nghe thấy câu nói của người phụ nữ, nhưng mỗi người nghe một câu hơi khác: cho đứa con nhà này, nhờ anh đưa giúp, sắp chào đời. Như những mảnh ghép của cùng một câu.
Ngôi nhà bị phá dỡ
Đông hỏi bà chủ về nguồn gốc chiếc giường. Bà kể ngôi nhà cũ ấy là của một gia đình thợ may trong phố, xây từ rất lâu, có khu vườn sau nhà trồng nhài. Người vợ khâu áo rất khéo. Bà nghe người ta kể chị mong con lắm, nhưng mãi không có, rồi chị đi xa, không trở lại phố núi nữa. Ngôi nhà đổi chủ mấy lần, cuối cùng bị phá để xây khách sạn.
Đông hỏi trong nhà bà chủ có ai sắp sinh con không. Bà chủ ngạc nhiên, rồi cười, bảo con dâu bà đang mang bầu tháng thứ chín, sắp sinh, đang ở nhà ngoại dưới xuôi. Chuyện này khách không ai biết.
Đông kể lại giấc mơ. Bà chủ nghe xong thì đứng lặng. Rồi bà dẫn anh xuống kho, lục trong một chiếc rương gỗ đi kèm chiếc giường khi mua về, bà chưa bao giờ mở vì chìa khoá đã mất. Đông giúp bà nạy khoá.
Trong rương là một chiếc áo sơ sinh vải trắng, viền chỉ đỏ, đã khâu xong, gấp ngay ngắn, bọc trong giấy dầu. Bên cạnh là một chiếc đê khâu bằng đồng. Và một nắm hoa nhài khô, mùi thơm vẫn còn phảng phất.
Dòng cuối cùng trong sổ
Một tuần sau, con dâu bà chủ sinh một bé trai khoẻ mạnh. Bà chủ mang chiếc áo sơ sinh xuống xuôi, mặc cho cháu trong ngày đầy tháng. Bà nhắn tin cho Đông kèm một tấm ảnh, đứa bé ngủ ngon trong chiếc áo trắng viền đỏ.
Đông là người làm khoa học, và anh vẫn tin phần lớn những giấc mơ chung có thể giải thích bằng sức gợi ý, bằng mùi hương, bằng câu chuyện ta nghe trước khi ngủ. Nhưng anh không giải thích được chiếc rương khoá kín, và cũng không cố.
Trước khi trả phòng, anh viết vào cuốn sổ một dòng, nét chữ cẩn thận: chiếc áo đã được trao rồi, cảm ơn bà.
Năm sau, anh quay lại phố núi, ở đúng căn phòng ấy. Đêm đầu tiên, anh mơ thấy khu vườn, hoa nhài vẫn nở, nhưng bậc thềm trống không. Trên bậc thềm chỉ có một chiếc đê khâu bằng đồng, đặt ngay ngắn, như ai đó đã khâu xong việc cuối cùng và yên lòng đi nghỉ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhiều người có thể mơ những giấc mơ giống nhau?
Những gì ta đọc, nghe hoặc nghĩ trước khi ngủ dễ đi vào giấc mơ. Khi nhiều người cùng đọc một câu chuyện, ngủ trong một không gian giống nhau, họ có thể mơ những hình ảnh tương tự. Đó là cách giải thích hợp lý cho phần lớn trường hợp.
Mùi hương có ảnh hưởng tới giấc mơ không?
Một số nghiên cứu cho thấy mùi hương trong lúc ngủ có thể ảnh hưởng tới cảm xúc của giấc mơ, mùi dễ chịu thường gắn với giấc mơ dễ chịu hơn. Tuy vậy, mức độ ảnh hưởng còn được tiếp tục tìm hiểu.
Biết mình đang mơ trong khi mơ là hiện tượng gì?
Đó là giấc mơ sáng suốt, khi người mơ nhận ra mình đang mơ và đôi khi điều khiển được giấc mơ. Hiện tượng này có thật và đã được nghiên cứu nhiều.
Vì sao đồ gỗ cổ hay gắn với truyện ma?
Đồ gỗ cổ đã qua tay nhiều thế hệ, mang dấu vết của những đời người ta không biết. Một chiếc giường càng gắn với giấc ngủ, sinh nở, ốm đau, nên rất dễ thành nơi trí tưởng tượng gửi gắm câu chuyện.
Truyện có thật không?
Không. Đây là truyện hư cấu, phố núi, nhà khách, chiếc giường và các nhân vật đều do người viết đặt ra.
