Cái đốm đen ấy đi chậm rãi trên bức tường vôi trắng, dừng lại, rồi khi ông Thạc quay đầu, nó cũng quay theo, như một người bạn cứ lẽo đẽo đi cạnh.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, ông cụ và gia đình trong truyện đều do mình tưởng tượng. Đây là một truyện ma có lời giải, kể về một hiện tượng ở mắt mà rất nhiều người gặp, nhưng ít ai biết tên. Thông tin y khoa trong truyện chỉ để tham khảo, có vấn đề về mắt thì bạn nên đi khám bác sĩ.
Ca mổ và một thế giới rõ nét
Ông Thạc bảy mươi tuổi, thầy giáo về hưu, sống với vợ ở thị xã. Mấy năm nay mắt ông mờ dần như nhìn qua lớp kính đục. Bác sĩ khám bảo ông bị đục thuỷ tinh thể, cần mổ thay thuỷ tinh thể nhân tạo. Ông sợ mãi, cuối cùng mới chịu.
Ca mổ nhanh hơn ông tưởng. Hôm sau tháo băng, ông ngồi bên cửa sổ bệnh viện, nhìn ra sân, suýt bật khóc. Lá cây xanh rõ từng chiếc. Mặt vợ ông có những nếp nhăn ông đã không thấy mấy năm nay. Màu áo của cô điều dưỡng trắng tinh chứ không ngà ngà như ông vẫn nghĩ.
Về nhà, ông như đứa trẻ được quà. Ông đọc sách không cần kính lúp, ngắm chậu cây cảnh hàng giờ. Nhưng cũng từ hôm ấy, ông bắt đầu thấy một thứ lạ.
Đó là một đốm đen nhỏ, mờ mờ như sợi tóc cuộn lại, lơ lửng trước mặt ông. Ông nhìn sang trái, nó trôi sang trái. Ông nhìn lên trần, nó bay lên trần. Ông dừng mắt, nó trôi thêm một chút rồi dừng lại, như một người đi theo vừa kịp phanh.
Ông bạn cũ về thăm
Ông Thạc không kể với ai ngay. Ông ngồi ngoài hiên nhìn bức tường vôi trắng, nơi cái đốm đen hiện rõ nhất, và nghĩ ngợi. Ông nhớ tới ông Bường, bạn thân của ông, cùng dạy một trường suốt ba mươi năm, mất cách đây hai tháng. Hai ông có hẹn chờ ông Thạc mổ mắt xong sẽ đi câu cá.
Ông Thạc bắt đầu tin cái đốm đen là ông Bường. Ông nói chuyện với nó. Ông bảo ông Bường ơi, mắt mình sáng rồi đây, mà ông lại không ở đây để đi câu với mình.
Bà vợ ông thấy chồng ngồi nói chuyện với bức tường thì lo. Bà gọi điện cho con trai trên thành phố. Cậu con trai về, nghe bố kể chuyện đốm đen biết đi, không cười, chỉ bảo bố đi tái khám đi, nhân tiện hỏi bác sĩ.
Ông Thạc ậm ừ. Ông không muốn bác sĩ lấy mất người bạn cũ. Nhưng ông là người có học, ông biết ông cần một câu trả lời.
Bác sĩ nói về ruồi bay
Bác sĩ nhãn khoa là một chị trẻ, nói năng nhỏ nhẹ. Chị khám mắt ông rất kỹ, soi đèn, nhỏ thuốc giãn đồng tử, rồi mới giải thích. Chị bảo cái ông thấy, dân gian hay gọi là ruồi bay, còn trong sách gọi là vẩn đục dịch kính.
Chị bảo trong nhãn cầu có một khối chất trong như thạch, gọi là dịch kính. Theo tuổi tác, khối thạch ấy thay đổi, có những sợi và cụm nhỏ vón lại, trôi nổi bên trong. Khi ánh sáng đi vào mắt, những cụm ấy đổ bóng lên võng mạc, và ta thấy chúng như những đốm, những sợi, những vòng tròn nhỏ trôi trước mắt.
Vì chúng nằm trong mắt, nên mắt đảo tới đâu chúng đi theo tới đó, dừng mắt thì chúng còn trôi thêm một chút theo quán tính. Nhìn lên nền sáng như tường trắng, trời xanh thì thấy rõ nhất. Chị bảo nhiều người sau mổ đục thuỷ tinh thể bỗng thấy chúng nhiều hơn, không phải vì chúng mới xuất hiện, mà vì thuỷ tinh thể mới quá trong, nên giờ ông mới thấy rõ những thứ có sẵn từ trước.
Ông Thạc nghe, gật gù. Ông hỏi có nguy hiểm không. Chị bác sĩ bảo thường thì vô hại, lâu dần não sẽ quen và ông ít để ý tới nó hơn. Nhưng chị dặn kỹ một điều.
Lời dặn quan trọng
Chị bác sĩ bảo nếu một ngày ông thấy ruồi bay tăng lên đột ngột, rất nhiều, như một đám bụi đen, hoặc thấy chớp sáng loé lên ở góc mắt, hoặc thấy như có tấm màn đen kéo che một phần tầm nhìn, thì phải đi khám ngay, đừng chờ. Đó có thể là dấu hiệu võng mạc có vấn đề, cần xử trí sớm.
Chị dặn thêm ông nên tái khám đúng hẹn sau mổ, nhỏ thuốc theo đơn, tránh dụi mắt. Rồi chị cười, bảo còn cái đốm đen của ông, nó là một người bạn ngoan, ông cứ để nó đi theo.
Ông Thạc ra về, lòng nhẹ nhõm mà cũng hơi buồn. Thì ra ông Bường không về thăm. Thì ra chỉ là một cụm thạch nhỏ trong mắt ông, có từ lâu, chờ mắt ông sáng ra mới lộ diện.
Tối ấy, ông kể với vợ. Bà cười, bảo vậy là ông Bường không về, ông yên tâm mà đi câu một mình. Ông Thạc cũng cười, nhưng ông nghĩ: chưa chắc.
Buổi câu cá đầu tiên
Cuối tuần, ông Thạc vác cần câu ra cái ao ở cuối làng, chỗ hai ông bạn vẫn ngồi mấy chục năm. Trời xanh trong. Ông ngồi trên bờ, thả câu, nhìn mặt nước lấp lánh.
Cái đốm đen lại hiện ra trên nền trời. Nó trôi lững lờ, rồi khi ông nhìn xuống phao câu, nó trôi theo, dừng ngay cạnh cái phao, như người bạn ghé đầu vào xem cá có cắn không. Ông Thạc bật cười. Ông biết đó chỉ là vẩn đục dịch kính. Nhưng ông vẫn nói: ông xem đi, hôm nay mình câu được con nào thì phần ông một nửa.
Chiều hôm ấy ông câu được hai con cá rô. Ông mang một con thả lại xuống ao, đúng chỗ ông Bường hay ngồi. Ông bảo phần ông đấy, ông câu không được thì mình câu hộ.
Từ đó, ông Thạc vẫn thấy cái đốm đen, lâu dần ít để ý tới nó như bác sĩ nói. Ông vẫn đi tái khám đúng hẹn, mắt vẫn sáng. Ông hiểu rõ nó là gì. Ông chỉ chọn gọi nó bằng một cái tên dễ thương hơn, vì như ông bảo với đứa cháu nội, hiểu khoa học không có nghĩa là phải thôi nhớ bạn.
Câu hỏi thường gặp
Ruồi bay trước mắt là gì?
Đó là những đốm, sợi hay vòng nhỏ trôi trong tầm nhìn, do các cụm vón trong dịch kính đổ bóng lên võng mạc. Chúng thường gặp khi tuổi tác tăng và phần lớn là vô hại.
Vì sao sau mổ đục thuỷ tinh thể có người thấy ruồi bay nhiều hơn?
Khi thuỷ tinh thể đục được thay bằng thuỷ tinh thể nhân tạo trong suốt, ánh sáng đi vào mắt rõ hơn, nên những vẩn đục có sẵn trở nên dễ nhận thấy hơn. Nếu lo lắng, hãy hỏi bác sĩ khi tái khám.
Khi nào ruồi bay là dấu hiệu cần đi khám gấp?
Khi ruồi bay tăng đột ngột, kèm chớp sáng hoặc cảm giác như có màn che một phần tầm nhìn, cần đi khám mắt ngay. Đây có thể là dấu hiệu bong hoặc rách võng mạc cần xử trí sớm.
Đục thuỷ tinh thể là gì?
Đó là tình trạng thuỷ tinh thể trong mắt bị mờ đục dần, thường do tuổi tác, khiến nhìn mờ như qua lớp kính đục. Phẫu thuật thay thuỷ tinh thể nhân tạo là phương pháp điều trị phổ biến, cần được bác sĩ chỉ định.
Vì sao người ta hay gán hiện tượng lạ cho người thân đã khuất?
Khi đang nhớ thương ai đó, não dễ tìm ý nghĩa trong những điều bất thường quanh mình. Đó là cách cảm xúc tìm chỗ bám, và hiểu nguyên nhân khoa học không làm nỗi nhớ ấy kém đẹp đi.
