Nhạc valse vừa vang lên, Quyên xỏ chân vào đôi giày đỏ, bước một bước, và phòng tập gương sáng choang biến mất, thay bằng một vũ trường mờ khói, đèn chùm vàng, những cặp đôi mặc đồ của nửa thế kỷ trước.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, cô giáo dạy nhảy, đôi giày và vũ trường năm xưa đều do mình đặt ra. Đây là một truyện ma có nhạc, có hoa, và hơi buồn một chút, hợp nghe khi bạn đang muốn lắc lư theo điệu valse. Mình kể nhé.
Đôi giày trong tiệm đồ cũ
Quyên dạy khiêu vũ thể thao ở một câu lạc bộ trong thành phố, học trò đủ cả già trẻ, từ những cặp vợ chồng ngoài sáu mươi đến mấy cô sinh viên. Cô có thói quen sưu tầm giày nhảy cũ, những đôi giày da mềm, đế da lộn, gót vừa phải, dấu vết của bao nhiêu đêm nhảy.
Đôi giày đỏ cô tìm thấy trong một tiệm đồ cũ ở khu phố cổ. Da thuộc màu đỏ rượu vang, quai chéo, khóa đồng nhỏ, gót đã mòn một bên như người chủ cũ hay xoay về một hướng. Bên trong lót da, ai đó đã khâu một bông hoa bằng chỉ trắng.
Giày vừa khít chân Quyên, như may đo. Cô bỏ nó vào túi, định treo lên tường phòng tập làm vật trang trí.
Tối hôm ấy, lớp về hết, cô bật một bản valse cũ, xỏ chân vào đôi giày đỏ, định nhảy thử vài vòng một mình.
Vũ trường mờ khói
Bước đầu tiên, sàn gỗ dưới chân cô đổi tiếng. Bước thứ hai, ánh đèn trắng của phòng tập ngả vàng. Bước thứ ba, Quyên thấy mình đứng giữa một vũ trường rộng, trần cao, đèn chùm pha lê, sàn gỗ bóng loáng. Một ban nhạc sống chơi đúng bản valse cô vừa mở. Quanh cô, những cặp đôi xoay tròn, đàn ông mặc com lê ve rộng, phụ nữ mặc áo dài tay bồng, tóc búi cao.
Không ai nhìn cô lạ lẫm. Một người đàn ông trẻ, tóc chải mượt, mắt cười, bước đến cúi chào, chìa tay mời. Quyên như bị cuốn đi, đặt tay vào tay anh. Họ nhảy. Anh dẫn rất khéo, nhẹ như không. Anh bảo cô: em đến muộn, anh chờ mãi.
Bản nhạc kết thúc. Quyên chớp mắt. Cô đang đứng một mình giữa phòng tập, đèn trắng, gương sáng, chiếc loa kêu rè rè hết bài.
Cô ngồi phịch xuống sàn, tháo vội đôi giày ra. Chân cô còn ấm như vừa nhảy hết một bài thật.
Những lần trở lại
Quyên sợ, nhưng tò mò thắng sợ. Tối thứ bảy, cô lại xỏ giày, lại bật valse. Lại vũ trường. Lại người đàn ông ấy. Lần này anh kể tên mình là Lâm, làm thợ ảnh, bảo cô là người duy nhất nhảy được với anh mà không giẫm chân anh.
Mỗi lần trở lại, Quyên để ý thêm một điều. Vũ trường có những tấm áp phích quảng cáo bằng tiếng Pháp và tiếng Việt kiểu cũ, chữ mờ, cô không đọc rõ. Mọi người gọi cô bằng một cái tên khác, tên Hương. Và lần nào Lâm cũng cài lên tóc cô một bông hoa ngọc lan, rồi nói một câu giống nhau: tối nay nhảy xong, anh có chuyện muốn nói.
Nhưng lần nào bản nhạc cũng kết thúc trước khi anh kịp nói.
Quyên mang đôi giày quay lại tiệm đồ cũ hỏi. Chủ tiệm bảo mua lại từ một gia đình trong phố cổ, đồ của một bà cụ đã mất, ngày trẻ là người mẫu ảnh có tiếng, tên Hương.
Người thợ ảnh không kịp nói
Quyên tìm đến gia đình ấy. Người cháu gái của bà Hương kể, bà cả đời không lấy chồng. Thời trẻ, bà là gương mặt quen của mấy tiệm ảnh, và yêu một anh thợ ảnh. Hai người hẹn nhau một tối ở vũ trường, anh định cầu hôn. Đêm ấy bà bị cảm sốt, không đến được.
Sáng hôm sau, anh thợ ảnh theo gia đình đi xa vì chiến tranh và thời cuộc, đi vội vã, không kịp gặp lại. Họ mất liên lạc từ đấy. Bà giữ đôi giày đỏ định đi tối hôm ấy, chưa xỏ chân vào lần nào, cả đời.
Người cháu nói thêm, lúc cuối đời bà hay bảo, giá mà tối ấy bà đến, chỉ để nghe anh ấy nói hết câu.
Quyên về nhà, ngồi nhìn đôi giày rất lâu. Cô hiểu ra mình đang nhảy thay một người đã không đến được.
Bản valse cuối cùng
Tối hôm ấy, Quyên mặc một chiếc váy dài, xỏ đôi giày đỏ, bật bản valse lần cuối. Vũ trường hiện ra, đèn vàng, khói mờ. Lâm đứng chờ ở mép sàn. Lần này Quyên không để anh mời. Cô bước đến trước, và bảo anh: nói luôn đi, đừng chờ nhảy xong.
Lâm ngẩn ra một chút, rồi cười. Anh cài bông ngọc lan lên tóc cô, nói câu anh đã chờ để nói suốt mấy chục năm. Quyên thay một người khác nói đồng ý. Rồi họ nhảy, hết bài, lần đầu tiên cô nghe trọn đến nốt cuối cùng trong vũ trường ấy.
Khi đèn phòng tập trắng trở lại, Quyên thấy mình đang đứng giữa sàn, đôi giày đỏ đã tự tuột quai khỏi chân. Trên sàn gỗ, ngay chỗ cô đứng, có một cánh hoa ngọc lan trắng, còn thơm, như vừa rụng từ trên tóc.
Quyên mang đôi giày và cánh hoa ép khô trả về cho gia đình bà Hương, đặt trên bàn thờ bà. Từ đó cô không còn bước sang được vũ trường năm xưa nữa, dù có bật bao nhiêu bản valse. Nhưng mỗi khi dạy học trò điệu valse, cô luôn dặn một câu mà học trò không hiểu lắm: có gì muốn nói thì nói trước khi nhạc tắt nhé.
Câu hỏi thường gặp
Điệu valse có nguồn gốc từ đâu?
Valse, hay waltz, là điệu nhảy ba nhịp xoay tròn, phổ biến ở châu Âu từ khoảng thế kỷ mười tám, mười chín, rồi lan ra khắp thế giới. Ở nước ta, valse là một trong những điệu nhảy quen thuộc của khiêu vũ thể thao và khiêu vũ xã hội.
Giày khiêu vũ khác giày thường thế nào?
Giày khiêu vũ thường có đế da lộn để trượt và xoay vừa đủ trên sàn gỗ, thân mềm để bàn chân uốn được, quai giữ chắc cổ chân. Chiều cao gót và kiểu dáng tùy loại điệu nhảy.
Vì sao âm nhạc cũ gợi nhớ mạnh đến một thời đã qua?
Những bản nhạc ta nghe ở một giai đoạn đáng nhớ thường gắn chặt với cảm xúc và hình ảnh của giai đoạn ấy. Khi nghe lại, não dễ gợi lại cả không khí, mùi vị, cảm giác của thời điểm đó.
Hoa ngọc lan có đặc điểm gì?
Hoa ngọc lan trắng có hương thơm nồng, hay nở vào mùa hè, cây thường trồng ở sân vườn, đình chùa. Nhiều người xưa cài hoa ngọc lan lên tóc hoặc để trong túi áo cho thơm.
Vì sao truyện ma lệch thời gian hay có kết buồn đẹp?
Truyện lệch thời gian thường để nhân vật chạm vào quá khứ mà không sửa được hoàn toàn. Cái kết vì vậy hay nhẹ nhàng, vừa an ủi vừa tiếc nuối, nhắc người nghe trân trọng hiện tại.
