Đúng ba giờ mười bảy phút sáng, chuông báo động của trạm cứu hoả reo lên inh ỏi, cả đội bật dậy mặc đồ trong chín mươi giây, và bảng điều khiển không chỉ ra địa chỉ nào, như mọi năm vào đúng đêm này.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, thị trấn, trạm cứu hoả và những người trong đó đều do mình đặt ra. Truyện có lời giải, mình hứa, nhưng lời giải ấy không lấy đi hết cái lạnh gáy.
Đêm trực đầu tiên
Nam là lính cứu hoả trẻ nhất đội, vừa về trạm ở một thị trấn miền núi được nửa năm. Trạm nhỏ, hai xe, mười hai người chia ca. Đêm trực, sáu người ngủ trên gác, đồ bảo hộ treo sẵn cạnh cầu trượt, ủng đặt sẵn, chỉ cần nhảy vào là đi.
Nam thích nghề. Anh thích tiếng chuông báo động, thích cảm giác tim đập dồn khi xe lao ra đường, thích cả những đêm trực yên tĩnh ngồi lau mũ, kiểm vòi. Anh nghĩ mình đã quen hết mọi thứ ở trạm.
Đêm cuối tháng chạp năm ấy, đội trưởng gọi anh lại, dặn: đêm nay ba giờ mười bảy chuông sẽ reo, cứ xuống mặc đồ như thường, nhưng đừng ra xe. Nam tưởng ông đùa.
Ba giờ mười bảy, chuông reo. Cả đội nhảy dậy, trượt xuống, mặc đồ, ủng, mũ, đứng thành hàng trước xe. Không ai lên xe. Đội trưởng nhìn bảng điều khiển, bảng không hiện địa chỉ nào. Chuông reo đúng một phút rồi tắt.
Chuông của năm nào
Mọi người cởi đồ, lên gác ngủ lại, như thể chuyện bình thường. Nam không ngủ được. Sáng ra anh hỏi đội trưởng. Ông pha ấm trà, kể.
Hơn hai mươi năm trước, đêm cuối tháng chạp, trạm nhận tin cháy một xưởng gỗ ở rìa thị trấn lúc ba giờ mười bảy. Đường xấu, xe cũ, trời rét đậm. Cả đội đến nơi, cứu được hết người trong xưởng. Nhưng một người lính cứu hoả trẻ bị thương nặng khi quay vào kéo người thợ cuối cùng ra.
Anh lính ấy được đưa đi chữa trị rất lâu, rồi phải giải ngũ, không làm nghề được nữa. Từ năm sau, đêm nào đúng ngày ấy, ba giờ mười bảy, chuông báo động lại reo, không địa chỉ, không đám cháy.
Đội trưởng bảo thợ đã kiểm mấy lần, thay cả hệ thống, chuông vẫn reo. Đội quen rồi, năm nào cũng xuống mặc đồ đứng nghiêm một phút. Ông bảo coi như chào một người anh em.
Nam đi tìm lời giải
Nam là người không tin ma. Anh học kỹ thuật điện trước khi vào nghề. Anh nghĩ phải có lý do. Mấy tháng sau đó, ngày nghỉ, anh lần mò hệ thống báo động của trạm, đọc sơ đồ, đi dọc từng đường dây.
Anh phát hiện một điều: hệ thống mới được nối chung với một bộ hẹn giờ cũ còn sót trong tủ điện, loại hẹn giờ cơ dùng để thử chuông định kỳ ngày xưa. Bộ hẹn giờ có một vòng quay năm, đặt sẵn một mốc. Không ai biết ai đã đặt, vì nó nằm khuất sau một tấm ván.
Anh mở bộ hẹn giờ ra. Mốc được đặt đúng đêm cuối tháng chạp, ba giờ mười bảy. Bên trong nắp hộp có một mảnh băng dính cũ, viết bút bi đã nhoè, chỉ đọc được hai chữ: nhớ nhé.
Nam thở phào. Vậy là không có ma, chỉ có một bộ hẹn giờ cũ do ai đó đặt để tưởng nhớ. Anh định tháo nó ra. Nhưng nghĩ lại, anh lắp nắp vào, để nguyên. Anh chỉ ghi vào sổ kỹ thuật: chuông ba giờ mười bảy cuối tháng chạp là do bộ hẹn giờ, không phải sự cố.
Người đặt hẹn giờ
Nam kể với đội trưởng. Ông nghe xong, ngồi im lâu. Rồi ông bảo anh đi cùng ông tới một nơi. Hai người chạy xe ra một xóm nhỏ ngoài thị trấn, dừng trước căn nhà gỗ có hàng rào hoa dâm bụt.
Ra mở cổng là một người đàn ông chừng năm mươi tuổi, đi tập tễnh, một bên tay co lại. Đó chính là người lính cứu hoả năm xưa. Ông mời hai người vào, rót nước, hỏi thăm trạm như hỏi thăm nhà mình.
Nam hỏi ông có biết bộ hẹn giờ trong tủ điện không. Người đàn ông ngơ ngác, lắc đầu. Ông bảo năm đó ông nằm viện cả năm, rồi về nhà, chưa từng quay lại trạm lần nào, vì nhìn thấy xe cứu hoả là ông không chịu nổi. Ông không biết gì về hẹn giờ.
Ra về, đội trưởng nói khẽ với Nam: người đặt hẹn giờ không phải ông ấy. Vậy là ai. Nam hỏi lại các đội viên cũ, hỏi cả thợ điện của thị trấn. Không ai từng đặt. Không ai biết bộ hẹn giờ ấy có từ bao giờ.
Một phút đứng nghiêm
Năm sau, đêm cuối tháng chạp, Nam không ngủ. Ba giờ mười lăm, anh ngồi trước tủ điện, mở nắp bộ hẹn giờ, nhìn kim đồng hồ cơ nhích dần. Anh muốn tận mắt thấy cơ chế ấy chạy.
Ba giờ mười sáu. Ba giờ mười bảy. Chuông reo. Nam nhìn vào bộ hẹn giờ. Kim vẫn chạy, nhưng tiếp điểm chưa chạm. Anh nhìn kỹ lại: mốc hẹn giờ cách tiếp điểm một khoảng rõ ràng, phải hai phút nữa mới chạm. Chuông đã reo trước khi bộ hẹn giờ kịp làm gì.
Anh đứng dậy, chạy ra sân. Cả đội đã mặc đồ, đứng thành hàng trước xe. Đội trưởng đứng đầu hàng. Và ở cuối hàng, cạnh xe số hai, có thêm một người. Một người lính trẻ, mặc bộ đồ bảo hộ kiểu cũ, mũ lệch, đứng nghiêm, mặt nhoè trong ánh đèn vàng.
Chuông tắt. Người lính cuối hàng giơ tay chào kiểu nhà binh, rồi không còn ở đó nữa. Ba giờ mười chín, trong tủ điện, bộ hẹn giờ cũ kêu tách một tiếng, tiếp điểm chạm, nhưng chuông không reo nữa. Từ đó Nam không mở nắp bộ hẹn giờ ấy ra lần nào. Anh chỉ ghi thêm vào sổ kỹ thuật một dòng: đừng tháo.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao chuông báo cháy đôi khi reo nhầm?
Báo động giả có thể do bụi, hơi nước, côn trùng lọt vào đầu báo, do dây điện cũ chập hay do thiết bị thử định kỳ còn hẹn giờ. Dù vậy, mọi tiếng chuông đều phải được kiểm tra nghiêm túc, không được mặc định là báo nhầm.
Lính cứu hoả trực đêm phải sẵn sàng như thế nào?
Đồ bảo hộ, ủng, mũ được đặt sẵn theo thứ tự để mặc nhanh nhất, xe luôn được kiểm tra và đổ đầy nước. Mục tiêu là xuất phát trong thời gian ngắn nhất khi có tin báo, vì mỗi phút đều quý.
Vì sao các đội làm nghề nguy hiểm hay có nghi thức tưởng nhớ?
Những nghề như cứu hoả, cứu hộ có những mất mát mà cả đội cùng chịu. Nghi thức tưởng nhớ giúp giữ ký ức về đồng đội, nhắc nhau về giá trị và rủi ro của nghề.
Người gặp sang chấn tâm lý sau tai nạn cần gì?
Người từng trải qua sự kiện nặng nề có thể sợ hãi khi gặp lại những thứ gợi nhớ, mất ngủ hay né tránh. Gặp chuyên gia tâm lý và có người thân nâng đỡ giúp họ dần ổn hơn, đây không phải chuyện tự vượt qua một mình.
Vì sao truyện ma có lời giải vẫn để lại một chi tiết không giải thích được?
Lời giải làm người nghe yên tâm, rồi một chi tiết lệch đi vài phút khiến cảm giác bất an quay lại mạnh hơn. Đây là kiểu kết hay dùng để câu chuyện đọng lại sau khi đã nghe xong.
