Ông Tám gửi đi bốn mươi lá thư mời theo những địa chỉ trong cuốn sổ khách ố vàng, nhiều địa chỉ đã đổi, nhiều người đã đi xa, vậy mà đêm cuối cùng của nhà nghỉ, cả hai mươi phòng đều sáng đèn.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, nhà nghỉ, con đường và những người trong truyện đều do mình đặt ra. Truyện này không có cảnh nào làm bạn giật mình, chỉ có một đêm rất đông người, và một sáng rất vắng.
Nhà nghỉ bên quốc lộ
Nhà nghỉ của ông Tám mở từ thời con đường còn là đường đất đỏ, xe khách chạy cả ngày mới tới. Hai tầng, hai mươi phòng, sân rộng cho xe tải đỗ, quán cơm nhỏ ở tầng trệt. Mấy chục năm, nó là chỗ dừng chân của tài xế, người buôn chuyến, sinh viên về quê, những đôi vợ chồng trẻ đi làm ăn xa.
Giờ con đường được làm cao tốc chạy vòng qua, nhà nghỉ nằm trong diện giải toả. Ông Tám đã ngoài tám mươi, con cái ở thành phố, chỉ có thằng cháu ngoại tên Duy về phụ ông dọn dẹp mấy tháng cuối.
Một buổi tối, ông lấy ra cuốn sổ khách cũ dày cộp, giấy vàng, bìa sờn. Ông bảo Duy chép giúp ông những địa chỉ trong sổ, ông muốn gửi thư mời khách cũ về ở đêm cuối trước khi nhà nghỉ đóng cửa, không lấy tiền.
Duy cười, bảo ông ơi, nhiều người này từ mấy chục năm trước, địa chỉ chắc đổi hết rồi, gửi thư ai nhận. Ông Tám chỉ bảo cứ gửi, ai nhận thì nhận.
Khách lần lượt về
Đêm cuối, chiều chưa tắt nắng khách đã bắt đầu tới. Một ông tài xế xe tải về hưu, chống gậy, ôm ông Tám mà khóc, kể ngày xưa ông chạy chuyến đêm, ngủ phòng mười hai không biết bao nhiêu lần. Một đôi vợ chồng già dắt theo cháu nội, kể họ từng ở đây đêm tân hôn vì lỡ chuyến xe về quê.
Một bà bán vải, một anh kỹ sư làm cầu, ba người bạn từng là sinh viên đi xe đạp xuyên Việt. Mỗi người một câu chuyện, ai cũng nhớ một chi tiết nhỏ: bát canh chua ông nấu, cái quạt trần phòng bảy kêu như máy bay, con mèo mướp ngày xưa nằm trên quầy.
Duy chạy tới chạy lui đưa chìa khoá, pha trà, ngạc nhiên vì người tới đông tới thế. Nhiều người cậu không thấy trong danh sách thư đã gửi. Ông Tám thì nhớ hết, gọi đúng tên từng người, như thể họ mới đi hôm qua.
Tối ấy, quán cơm tầng trệt chật kín. Ông Tám đứng bếp như ngày xưa, nấu canh chua, kho cá. Mọi người ăn, cười, kể chuyện. Nhà nghỉ cũ sáng đèn khắp các ô cửa, như những năm đông khách nhất.
Những người khách lạ
Gần khuya, Duy ra sân kiểm tra xe. Cậu để ý thấy có những chiếc xe rất lạ: một chiếc xe khách đời cũ sơn xanh trắng, mấy chiếc xe đạp khung ngang, một chiếc xe máy biển số kiểu từ thời bố mẹ cậu còn trẻ, mới tinh như vừa ra hãng.
Cậu quay vào, nhìn kỹ hơn những người khách. Có một người đàn ông trẻ mặc áo lính cũ, ngồi lặng lẽ ở góc quán, ăn bát cơm ông Tám đưa. Có một cô gái mặc áo dài trắng học sinh, kiểu áo đã rất lâu không ai mặc. Có một bà cụ ngồi quạt cho đứa trẻ ngủ gục trên bàn.
Duy lấy cuốn sổ khách, lật ngược về những trang đầu. Cậu tìm thấy tên người lính, ở phòng năm, một đêm của rất nhiều năm trước, dòng ghi chú bên cạnh, nét chữ ông Tám thời trẻ: đi ra mặt trận, chưa trả tiền phòng, không cần trả.
Cậu tìm thấy tên cô học sinh, tên bà cụ, tên đứa trẻ. Những dòng ấy đều rất cũ. Có những dòng bên cạnh, ông Tám ghi bằng mực đỏ, rất nhỏ, một chữ duy nhất: đã đi.
Ông Tám và cậu cháu
Duy ra hiên tìm ông. Ông Tám ngồi trên chiếc ghế gỗ, nhìn ra sân xe đông đúc, mặt rạng rỡ. Cậu ngồi xuống cạnh ông, không biết nói gì. Cuối cùng cậu hỏi: ông có biết có những người không thể tới không.
Ông Tám gật đầu. Ông bảo ông biết. Ông gửi thư theo sổ, nhưng ông cũng thắp nhang mời theo sổ, mời hết, ai về được thì về. Người làm nhà nghỉ cả đời, ông chỉ có một mong ước: đêm cuối, không phòng nào trống.
Duy hỏi ông có sợ không. Ông cười, vỗ vai cậu, bảo sợ gì, khách cả mà. Khách đến thì mình nấu cơm, khách đi thì mình tiễn. Có người ra đi lúc còn trẻ quá, chưa kịp ăn bữa cơm tử tế, ông nấu cho họ một bữa, vậy thôi.
Hai ông cháu ngồi đó tới khuya. Duy nghe tiếng cười trong quán, tiếng ai đó hát một bài hát rất cũ, tiếng muỗng va bát, và lần đầu tiên cậu hiểu vì sao ông không chịu lên thành phố ở với con cái.
Sáng hôm sau
Sáng ra, Duy thức dậy trong căn phòng nhỏ sau quầy. Nhà nghỉ im ắng lạ thường. Cậu đi một vòng. Sân xe chỉ còn vài chiếc xe máy của những người khách cậu đã thấy trong danh sách thư gửi. Họ đang ăn sáng, chuẩn bị về.
Những phòng khác trống trơn, giường gấp gọn, chăn xếp vuông vức, như chưa ai từng nằm. Nhưng trên bàn mỗi phòng có một vật nhỏ để lại: một chiếc mũ cối cũ, một chiếc nơ cài áo dài, một cây quạt nan, một chiếc kẹp tóc trẻ con.
Ông Tám ngồi ở quầy, cuốn sổ khách mở trước mặt. Ông vừa viết dòng cuối cùng, mực xanh, nét chữ run: đêm cuối, đủ hai mươi phòng, cảm ơn quý khách.
Một tháng sau, nhà nghỉ bị phá dỡ. Ông Tám lên thành phố ở với con. Ông mang theo cuốn sổ và một chiếc hộp gỗ đựng những vật khách để lại. Thỉnh thoảng, Duy thấy ông ngồi lật sổ, mỉm cười, khẽ gọi tên từng người như điểm danh, và cậu biết ông đang chờ một chuyến khách cuối cùng, chuyến khách mà lần này ông sẽ là người tới.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người ta hay luyến tiếc những nơi chốn cũ như nhà nghỉ, quán ăn ven đường?
Những nơi dừng chân gắn với các giai đoạn quan trọng của đời người, như chuyến đi đầu tiên, đêm tân hôn, những năm đi làm xa. Khi nơi ấy mất đi, người ta tiếc cả một phần ký ức của mình.
Vì sao truyện ma Việt Nam hay có chi tiết mời người đã khuất về ăn cơm?
Trong văn hoá Việt, cúng cơm, thắp nhang mời ông bà, người đã khuất về dịp giỗ, Tết là phong tục phổ biến, thể hiện lòng tưởng nhớ. Truyện mượn nếp ấy để kể một đêm đoàn tụ.
Sổ đăng ký khách ở nhà nghỉ ngày xưa có vai trò gì?
Sổ khách ghi tên, giấy tờ, ngày ở của khách, vừa phục vụ quản lý vừa là nơi lưu lại dấu vết của biết bao người qua đường. Với những người chủ lâu năm, nó như một cuốn nhật ký của nghề.
Vì sao truyện ma kết ấm lại có sức hút?
Truyện ma kết ấm cho người nghe cảm giác sợ hãi được chuyển hoá thành thương cảm. Những hồn ma trong đó không hại ai, họ chỉ muốn được nhớ, được tiễn đưa tử tế.
Truyện có thật không?
Không. Đây là truyện hư cấu, nhà nghỉ, ông Tám, cậu Duy và những vị khách đều do người viết đặt ra.
