Hệ thống hội chẩn từ xa của bệnh viện tỉnh có ba mươi hai điểm kết nối, và lúc hai giờ sáng hôm ấy, cuộc gọi đến từ điểm thứ ba mươi ba.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, bệnh viện tỉnh, trạm y tế xã và mọi người trong truyện đều do mình đặt ra. Câu chuyện bắt đầu bằng một màn hình sáng giữa đêm, và kết thúc bằng một người bệnh được cứu thật.
Ca trực hội chẩn từ xa và điểm kết nối thứ ba mươi ba
Bác sĩ Vy hai mươi tám tuổi, làm ở khoa cấp cứu bệnh viện tỉnh vùng núi phía Bắc. Mỗi tuần cô trực một đêm ở phòng hội chẩn từ xa, căn phòng nhỏ có màn hình lớn, tai nghe, máy tính nối với các trạm y tế xã và bệnh viện huyện. Khi tuyến dưới gặp ca khó, họ gọi lên, cô xem, hỏi, tư vấn, quyết định có chuyển lên hay không.
Đêm ấy yên ắng. Cô đọc tài liệu, uống nốt cốc cà phê nguội. Hai giờ sáng, màn hình báo có cuộc gọi. Tên điểm gọi hiện ra là một trạm y tế xã mang cái tên cô chưa nghe bao giờ. Cô cau mày. Danh sách ba mươi hai điểm cô thuộc làu, không có xã nào tên như vậy.
Cô vẫn bấm nhận. Màn hình chớp vài lần rồi hiện hình. Một căn phòng tường vôi vàng, chiếc tủ thuốc gỗ có cửa kính, một bóng đèn tròn treo trên dây. Một ông y sĩ già mặc áo blouse đã ngả màu ngồi sát camera, sau lưng ông là chiếc giường gỗ có người nằm đắp chăn.
Ông chào cô bằng giọng chậm, hơi khàn: chào bác sĩ, trạm có ca khó, nhờ bác sĩ xem giúp.
Ông y sĩ già và người bệnh trên giường gỗ
Ông kể người bệnh là một người đàn ông bốn mươi tuổi, đi rừng về thì đau bụng dữ dội, đau từ quanh rốn rồi dồn xuống bên phải, sốt, nôn. Ông mô tả rất kỹ, rất bài bản, theo đúng cách người ta học trong trường từ mấy chục năm trước.
Vy hỏi thêm vài câu. Ông trả lời rõ ràng. Cô nhờ ông xoay camera để xem người bệnh. Hình ảnh nhoè đi một lúc, rồi cô thấy gương mặt người đàn ông tái nhợt, mồ hôi ướt tóc, tay ôm bụng. Đó là gương mặt của một người đang đau thật.
Cô bảo đây là ca cần chuyển lên ngay, không chờ sáng. Ông y sĩ gật đầu, bảo trạm không có xe, đường lại sạt, nhưng ông sẽ nhờ dân bản khiêng ra quốc lộ, xe huyện sẽ đón. Ông hỏi cô cần dặn gì trên đường đi. Cô dặn, ông ghi chép cẩn thận bằng một cây bút máy.
Trước khi tắt máy, ông cúi đầu cảm ơn. Ông bảo lâu lắm rồi trạm mới gọi được lên tỉnh, máy cứ chập chờn. Rồi màn hình tắt, không còn ghi lại lịch sử cuộc gọi nào.
Trạm y tế xã không có trong danh sách
Vy ngồi im một lúc. Cô tìm trong hệ thống, không có điểm nào mang cái tên ấy. Cô gọi cho bộ phận kỹ thuật trực đêm, anh kỹ thuật viên ngái ngủ bảo hệ thống không ghi nhận cuộc gọi nào lúc hai giờ.
Cô mở bản đồ hành chính của tỉnh. Không có xã nào tên như thế. Cô hỏi một chị điều dưỡng lớn tuổi đang trực ở khoa cấp cứu. Chị nghĩ một lúc rồi bảo hình như ngày xưa có, là một xã nhỏ trên núi, sau sáp nhập với xã bên cạnh, trạm y tế cũ đóng cửa từ lâu lắm rồi.
Chị điều dưỡng còn nhớ ông y sĩ trạm ấy. Ông làm ở đó gần trọn đời, đi bộ khắp các bản, người ta bảo ông thuộc tên từng đứa trẻ trong xã. Ông mất đã nhiều năm, đúng vào mùa mưa, lúc đang đi khám cho một bản xa.
Vy nghe mà thấy lạnh hai bàn tay. Cô tự bảo mình mệt quá, ngủ gật trước màn hình rồi mơ. Cô ghi vào sổ trực một dòng ngắn: hai giờ, không có cuộc gọi.
Chiếc xe cấp cứu lúc bảy giờ sáng
Bảy giờ sáng, khi Vy chuẩn bị giao ca, xe cấp cứu của bệnh viện huyện đỗ trước khoa. Người ta chuyển xuống một người đàn ông bốn mươi tuổi, tái nhợt, mồ hôi ướt tóc, tay ôm bụng bên phải.
Vy đứng sững. Cô khám lại, chẩn đoán đúng như đêm qua cô đã nghĩ, cho chuyển ngay lên phòng mổ. Ca mổ diễn ra suôn sẻ. Bác sĩ phẫu thuật ra bảo chuyển lên kịp, muộn vài tiếng nữa là phức tạp.
Người nhà bệnh nhân kể đêm qua anh đi rừng về đau bụng, cả nhà định chờ sáng. Rồi khoảng hai giờ, có một ông già lạ mặt mặc áo trắng tới gõ cửa, bảo phải đưa đi ngay, đã báo lên tỉnh rồi. Ông dặn kỹ cách nằm, cách cho uống nước, rồi đi trước dẫn đường ra quốc lộ, tới chỗ có sóng điện thoại thì biến mất.
Họ đưa cho Vy một tờ giấy ông già để lại, gấp tư. Trên đó là những lời dặn cô đã nói qua màn hình đêm qua, chép lại bằng nét bút máy cẩn thận, đúng từng chữ.
Điểm kết nối được thêm vào danh sách
Vy giữ tờ giấy ấy. Cô không kể với ai ngoài chị điều dưỡng già. Chị nghe xong không nói gì, chỉ cầm tờ giấy lên, nhìn nét chữ một lúc lâu, rồi gật đầu, bảo đúng là chữ ông ấy, ngày xưa ông viết giấy chuyển viện cho bố chị cũng nét chữ này.
Mấy tháng sau, tỉnh mở thêm một điểm hội chẩn từ xa ở trạm y tế của xã đã sáp nhập, đặt đúng trong căn nhà cũ của trạm năm xưa được sửa lại. Vy xin đi cùng đoàn lắp đặt. Căn phòng vẫn tường vôi vàng, vẫn chiếc tủ thuốc gỗ có cửa kính.
Hôm kết nối thử, Vy ngồi ở phòng hội chẩn bệnh viện tỉnh, gọi xuống. Màn hình hiện lên căn phòng tường vàng, cô y sĩ trẻ của trạm vẫy tay chào. Phía sau cô y sĩ, trên chiếc tủ gỗ, có ai đó đã đặt một cây bút máy cũ.
Từ đó danh sách hội chẩn của tỉnh có ba mươi ba điểm. Thỉnh thoảng, vào những đêm mưa lớn, Vy nhận được một cuộc gọi lúc hai giờ sáng mà hệ thống không ghi lại. Cô luôn bấm nhận.
Câu hỏi thường gặp
Hội chẩn từ xa trong y tế là gì?
Đó là cách bác sĩ ở tuyến trên xem bệnh nhân và trao đổi với tuyến dưới qua hình ảnh, âm thanh truyền trực tuyến. Hình thức này giúp những nơi xa xôi có thêm ý kiến chuyên môn mà không cần di chuyển ngay.
Đau bụng dồn xuống bên phải có cần đi khám ngay không?
Đau bụng dữ dội kèm sốt, nôn là dấu hiệu cần được nhân viên y tế khám sớm, không nên tự chờ hay tự dùng thuốc. Chỉ bác sĩ mới xác định được nguyên nhân sau khi khám trực tiếp.
Vì sao truyện ma về người thầy thuốc đã khuất thường ấm áp?
Trong ký ức cộng đồng, người thầy thuốc tận tuỵ được nhớ bằng lòng biết ơn, nên truyện kể về họ thường mang màu sắc che chở. Truyện như vậy cũng là cách người ta bày tỏ sự trân trọng với nghề y ở vùng xa.
Vì sao những cuộc gọi lúc nửa đêm hay khiến người ta hoảng?
Theo thói quen, cuộc gọi giữa đêm thường mang tin khẩn hoặc tin xấu, nên chuông vừa reo cơ thể đã căng lên. Bóng tối và sự mệt mỏi khiến trí tưởng tượng chạy nhanh hơn.
Người làm ca đêm có hay bị ảo giác do mệt không?
Thiếu ngủ kéo dài có thể làm giảm tập trung, khiến người ta nghe nhầm, nhìn nhầm hoặc chợp mắt mà không biết. Vì thế các ca trực đêm cần được sắp xếp nghỉ ngơi hợp lý.
