Hai giờ sáng, chuông cửa reo, điện thoại hiện thông báo: phát hiện người quen ở cửa trước, Bố. Bố mình mất đã gần hai năm.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, mình kể bằng giọng một người con trai do mình tưởng tượng ra. Truyện này buồn nhiều hơn sợ, nên nếu bạn đang nhớ ai đó, cứ nghe chậm thôi.
Căn nhà mua bằng tiền dành dụm
Năm ba mươi hai tuổi, mình mua được một căn nhà nhỏ trong hẻm ở ngoại ô, sau mười năm đi làm dành dụm. Bố mình không kịp thấy. Ông mất hai năm trước, sau một cơn bạo bệnh, ra đi trong lúc mình đang chạy đi chạy lại giữa bệnh viện và công ty.
Bố là thợ điện. Ông mê đồ điện tử, thứ gì mới cũng mày mò. Hồi mình còn nhỏ, ông tự ráp một cái chuông cửa có loa, khách bấm là phát ra một đoạn nhạc ông tự thu, cả xóm ai cũng biết. Ông hay nói sau này con có nhà, bố lắp cho con cái chuông xịn nhất.
Dọn về nhà mới, việc đầu tiên mình làm là mua một chiếc chuông cửa có hình. Loại có camera, có nhận diện khuôn mặt, ai bấm chuông là điện thoại báo ngay, người quen thì hiện tên. Mình ngồi cài đặt cả buổi tối, nghĩ tới bố mà cay mắt.
Để thử tính năng nhận diện, mình lục trong điện thoại tải lên vài tấm ảnh người nhà. Mẹ. Chị gái. Thằng cháu. Và một tấm ảnh bố, chụp ở quê năm ngoái trước khi ông mất, ông cười tươi, đội cái mũ lưỡi trai bạc màu. Mình đặt tên là Bố, rồi quên mất.
Thông báo lúc hai giờ sáng
Một tuần sau, hai giờ sáng, điện thoại mình rung bần bật. Chuông cửa reo. Mình giật mình tỉnh giấc, mở ứng dụng ra xem. Màn hình camera trước cổng chỉ có con hẻm vắng tanh, ngọn đèn đường vàng, chậu cây kiểng bên bậc thềm.
Nhưng thông báo thì ghi rõ: phát hiện người quen ở cửa trước, Bố. Kèm theo là một ảnh chụp nhanh, khung hình trống trơn.
Mình nằm im rất lâu, tim đập thình thịch. Mình tự giải thích rằng phần mềm nhận diện nhầm, có khi một bóng cây, một con mèo, ánh đèn hắt vào làm nó tưởng là mặt người. Phần mềm rẻ tiền thì nhầm là chuyện thường. Mình tắt thông báo, cố ngủ lại.
Đêm sau, hai giờ, chuông lại reo. Phát hiện người quen, Bố. Đêm sau nữa cũng vậy. Mình xoá tấm ảnh của bố khỏi danh sách người quen. Đêm ấy, hai giờ, chuông reo, và thông báo vẫn ghi: Bố.
Đoạn phim mười giây
Đêm thứ năm, mình không ngủ. Mình ngồi ở phòng khách, đèn tắt, nhìn ra cổng qua ô cửa kính. Hai giờ. Chuông cửa reo, tiếng nhạc chuông vang khắp nhà. Ngoài cổng không có ai. Mình thấy rõ, không có ai cả.
Mình mở đoạn phim mười giây chuông cửa vừa ghi lại. Con hẻm vắng, đèn đường vàng. Rồi trong khung hình, chậu cây kiểng bên bậc thềm khẽ xoay đi một chút, như có ai đó cúi xuống chỉnh lại cho ngay ngắn. Cái chậu mình đặt lệch từ hôm dọn nhà, lười không chỉnh.
Rồi micro của chuông cửa ghi lại một âm thanh rất nhỏ. Mình mở to hết cỡ, áp điện thoại vào tai. Tiếng tằng hắng. Rồi một tiếng gõ nhẹ lên vỏ nhựa của chiếc chuông, cộc cộc, như một người thợ gõ gõ kiểm tra món đồ vừa lắp.
Bố mình có thói quen ấy. Lắp xong thứ gì, ông cũng gõ hai cái lên vỏ, như để chào nó, rồi tằng hắng một tiếng hài lòng.
Chiếc chuông lắp lệch
Sáng hôm sau, mình ra cổng xem kỹ chiếc chuông. Mình lắp nó vội, tự khoan tự bắt vít, nghĩ là ổn. Khi nhìn gần, mình mới thấy dây nguồn bị kẹp dưới tấm vỏ, lớp cách điện đã bị cứa gần đứt, chỉ còn trơ lõi đồng, ngay chỗ mưa hắt vào mỗi chiều.
Mình là dân văn phòng, không rành điện. Nhưng mình nhớ đủ những lần bố càu nhàu khi thấy người ta đi dây ẩu, bảo mưa xuống là chập, nhẹ thì cháy cầu chì, nặng thì cháy nhà. Mình gọi một người thợ tới sửa. Anh thợ xem xong thì lắc đầu, bảo may mà phát hiện sớm, mùa mưa tới là nguy.
Mình đứng ở cổng rất lâu, nhìn chiếc chuông. Mình nghĩ tới ông thợ điện già, cả đời đi sửa điện cho người khác, đến khi con có nhà thì không kịp tới lắp giùm cái chuông như lời hứa. Vậy mà ông vẫn tới. Đêm nào cũng tới, lúc hai giờ, giờ mà xưa kia ông hay dậy đi tuần quanh nhà kiểm tra cầu dao.
Đêm ấy mình đặt lại tấm ảnh của bố vào danh sách người quen. Mình đặt tên là Bố, như cũ.
Lần cuối chuông reo
Từ khi sửa xong dây điện, chuông cửa không reo lúc hai giờ nữa. Một tuần, hai tuần, một tháng. Mình vừa nhẹ nhõm, vừa thấy hụt hẫng lạ lùng, đêm nào cũng tỉnh giấc lúc hai giờ, nằm chờ.
Đúng ngày giỗ thứ hai của bố, mình về quê. Tối đó mình nhận được thông báo từ căn nhà ở thành phố, lúc mười giờ tối, chứ không phải hai giờ sáng. Phát hiện người quen ở cửa trước, Bố.
Lần này, ảnh chụp nhanh không trống. Ở góc khung hình, mờ nhoè vì ánh đèn đường, có một chiếc mũ lưỡi trai bạc màu, chỉ có chiếc mũ, lơ lửng ở độ cao của một người đàn ông đứng hơi khom, như đang ngắm nghía cái chuông lần cuối.
Mình không kể chuyện này với mẹ. Mình chỉ đặt lên bàn thờ bố một chiếc tua vít nhỏ, loại ông hay giắt túi áo. Và mỗi lần ai bấm chuông nhà mình, điện thoại hiện tên người quen, mình lại thầm cảm ơn một người thợ điện đã đi một quãng rất xa để lắp giùm con trai cái chuông xịn nhất.
Câu hỏi thường gặp
Chuông cửa thông minh nhận diện khuôn mặt như thế nào?
Chuông dùng camera chụp gương mặt người đứng trước cửa rồi so với những ảnh người dùng đã lưu để gắn tên. Ánh sáng yếu, góc chụp lệch hoặc vật có hình dạng giống mặt người có thể khiến hệ thống nhận diện nhầm.
Vì sao chuông cửa có thể tự reo khi không có ai?
Nút bấm bị ẩm, côn trùng bò qua cảm biến, lỗi phần mềm hoặc nhiễu sóng đều có thể khiến chuông tự kích hoạt. Chuông lắp ngoài trời nên chọn loại có khả năng chống nước và kiểm tra dây nguồn định kỳ.
Dây điện ngoài trời bị hở nguy hiểm thế nào?
Dây hở lõi khi gặp nước mưa có thể gây chập điện, cháy hoặc giật điện cho người chạm vào. Việc lắp đặt và sửa chữa điện nên để thợ có chuyên môn làm và luôn ngắt nguồn trước khi kiểm tra.
Vì sao người thân đã khuất hay xuất hiện trong truyện ma với vai người bảo vệ?
Văn hoá thờ cúng tổ tiên của người Việt tin rằng ông bà cha mẹ đã khuất vẫn dõi theo, che chở cho con cháu. Truyện ma mang hình ảnh này thường gợi cảm giác được thương yêu hơn là sợ hãi.
Vì sao những thói quen nhỏ của người thân lại khiến ta nhớ nhất?
Thói quen nhỏ như một tiếng tằng hắng hay một cử chỉ lặp lại hằng ngày gắn chặt với hình ảnh người ấy trong trí nhớ. Khi bắt gặp lại, dù chỉ thoáng qua, ký ức và cảm xúc ùa về rất mạnh.
