Đêm mưa nào cũng vậy, dưới mái hiên của cửa hàng đã đóng cửa bên cạnh tiệm bánh, có một chàng trai mặc sơ mi trắng đứng trú mưa, tay ôm một gói giấy, mắt nhìn ra màn mưa như đợi ai.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện hôm nay là hư cấu, tiệm bánh, mái hiên và hai con người đều do mình nghĩ ra. Nếu ngoài cửa sổ nhà bạn đang mưa, thì thật hợp, cứ để tiếng mưa làm nhạc nền nhé.
Tiệm bánh nhỏ mở tới khuya
Mai Anh có một tiệm bánh nhỏ trên một con phố cũ. Ban ngày cô bán bánh ngọt, tối thì nhận làm bánh sinh nhật theo đơn, nên thường ở lại tiệm tới một giờ sáng mới đóng cửa. Tiệm chỉ rộng ba mét, tủ kính sáng đèn vàng, mùi bơ và quế bay ra tận vỉa hè.
Sát vách tiệm cô là một cửa hàng đóng cửa đã lâu, cửa cuốn sắt gỉ, phía trên có một mái hiên tôn rộng. Không ai biết trước kia nó bán gì, biển hiệu đã bị gỡ, chỉ còn mấy lỗ đinh trên tường.
Đêm ấy mưa như trút. Mai Anh dọn dẹp xong, đứng trước cửa tiệm chờ mưa ngớt. Cô thấy dưới mái hiên bên cạnh có một chàng trai đang trú mưa. Sơ mi trắng bỏ trong quần, quần vải ống rộng, tóc chải bóng, tay ôm một gói giấy nâu như sợ ướt.
Trông anh lạc lõng giữa phố đêm, như bước ra từ một bộ phim cũ. Mai Anh có hai chiếc ô. Cô cầm một chiếc bước sang, bảo anh cầm lấy mà về, mưa này còn lâu mới tạnh.
Chiếc ô trả lại kèm cành hoa sứ
Chàng trai nhìn cô, ngạc nhiên, rồi cười, nụ cười hiền và ngượng. Anh nhận ô, cúi đầu cảm ơn, bảo anh sẽ trả. Anh bung ô, bước ra mưa. Mai Anh quay vào khoá cửa. Khi cô ngoái lại, ngoài phố chỉ có mưa trắng xoá.
Đêm mưa sau đó, gần một tháng sau, cô đóng cửa tiệm thì thấy chiếc ô treo trên tay nắm cửa. Khô ráo, gấp gọn gàng, như chưa từng bị mưa. Cài vào nếp ô có một cành hoa sứ đã khô, màu trắng ngà, cánh mỏng như giấy, vẫn còn thoang thoảng mùi thơm.
Cô nhìn sang mái hiên bên cạnh. Chàng trai đứng đó, đúng chỗ cũ, ôm gói giấy nâu. Anh khẽ gật đầu chào cô. Ngoài trời đang mưa, nhưng áo anh không ướt một chút nào.
Mai Anh không biết tại sao, nhưng cô không sợ. Cô bước sang, đứng cạnh anh dưới mái hiên, hỏi anh đợi ai.
Những đêm mưa trò chuyện
Anh bảo anh đợi một người. Người ấy hay ghé cửa hàng này mua sách, một hôm trời mưa, anh cho cô ấy mượn ô, cô ấy hẹn đêm mưa sau sẽ mang trả. Anh đợi mãi.
Từ đó, đêm nào mưa, Mai Anh cũng gặp anh. Cô mang sang một chiếc bánh còn ấm. Anh không ăn, chỉ cầm, bảo bánh thơm quá. Anh kể về những cuốn sách, những cuốn thơ in giấy đen, những cuốn tiểu thuyết dịch bìa cứng. Anh nói về sách như người ta nói về bạn thân.
Có đêm anh mở gói giấy nâu ra cho cô xem. Trong đó là một cuốn sách nhỏ, bìa vải xanh, gáy mạ chữ vàng đã mờ. Anh bảo đây là cuốn người ấy đặt mua mà chưa kịp lấy, anh giữ cho cô ấy.
Mai Anh hỏi anh tên gì. Anh chỉ cười, bảo hỏi tên làm gì, đêm mưa thì người ta gặp nhau, tạnh mưa thì người ta đi. Mưa ngớt. Cô quay vào lấy áo khoác. Khi trở ra, mái hiên bên cạnh trống trơn.
Tấm biển hiệu dưới lớp sơn
Mấy tháng sau, có người thuê lại cửa hàng bên cạnh. Thợ tới cạo lớp sơn cũ trên tường mặt tiền. Dưới mấy lớp sơn hiện ra những chữ cái kẻ tay, nét chữ uốn lượn kiểu xưa. Đó là một tiệm sách.
Bà cụ bán nước đầu phố bảo hồi trước tiệm sách ấy của một gia đình, cậu con trai trông tiệm, hiền lắm, đẹp trai lắm, hay cho khách mượn ô những hôm mưa. Rồi gia đình ấy đi xa, tiệm đóng cửa, chẳng ai còn nhớ cậu ấy đi đâu.
Mai Anh nghe xong thì im lặng. Đêm mưa sau, cô sang mái hiên, nhưng không thấy anh. Đêm mưa sau nữa cũng không. Chỉ có dưới chân tường, nơi anh hay đứng, một cành hoa sứ khô.
Cô nhặt cành hoa sứ lên, cài vào chiếc lọ nhỏ đặt trên tủ kính tiệm bánh.
Người khách mua sách cuối cùng
Một chiều mưa lất phất, có một bà cụ chống gậy vào tiệm bánh. Bà mua một chiếc bánh, rồi đứng nhìn rất lâu cành hoa sứ khô trên tủ kính. Bà hỏi Mai Anh cành hoa ở đâu ra.
Mai Anh kể. Bà cụ nghe tới đâu, tay run tới đó. Bà bảo hồi con gái, bà hay mua sách ở tiệm bên cạnh. Có một hôm mưa, cậu trông tiệm cho bà mượn ô. Bà hẹn đêm mưa sau mang trả, mang kèm cành hoa sứ hái ở nhà. Nhưng rồi nhà bà chuyển đi gấp, bà không kịp trả, không kịp nói một lời. Chiếc ô ấy bà giữ cả đời.
Bà mở túi xách, lấy ra một chiếc ô cũ, cán gỗ đã bóng, vải ô bạc màu. Bà bảo nay bà về thăm phố cũ, định mang trả, dù biết chẳng còn ai để trả.
Mai Anh dẫn bà sang mái hiên bên cạnh. Bà cụ đặt chiếc ô dưới chân tường, cạnh đó là một gói giấy nâu nhỏ mà Mai Anh không nhớ là có từ lúc nào. Bà mở ra. Một cuốn sách bìa vải xanh, gáy mạ chữ vàng. Ngoài trời, mưa bỗng tạnh hẳn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao mưa đêm hay gợi nhiều cảm xúc?
Tiếng mưa đều đều làm không gian yên lại, ánh đèn phản chiếu trên mặt đường ướt tạo khung cảnh mờ ảo, và con người có xu hướng hồi tưởng khi ở trong nhà nhìn ra mưa. Vì thế mưa đêm rất hay xuất hiện trong thơ, nhạc và truyện.
Hoa sứ có ý nghĩa gì trong văn hoá Việt Nam?
Hoa sứ, còn gọi là hoa đại, thường được trồng ở sân chùa, đình, sân nhà, có hương thơm dịu và cánh dày. Với nhiều người, hoa sứ gắn với sự thanh tịnh và ký ức về những khoảng sân cũ.
Tiệm sách cũ ngày xưa có gì đặc biệt?
Nhiều tiệm sách nhỏ ở phố cũ là nơi người đọc gặp gỡ, trò chuyện, đặt mua sách hiếm. Người trông tiệm thường thuộc tính khách, biết ai thích đọc gì, nên tiệm sách trở thành một phần đời sống của khu phố.
Vì sao truyện ma lãng mạn thường gắn với lời hẹn dang dở?
Lời hẹn chưa thành tạo ra một khoảng trống cảm xúc mà người nghe muốn thấy được lấp đầy. Truyện ma cho phép lời hẹn ấy hoàn thành dù đã qua nhiều năm, nên kết truyện vừa buồn vừa ấm.
Đi lại trong mưa lớn ban đêm cần chú ý gì?
Nên tránh những đoạn đường ngập sâu, cột điện, dây điện và cây lớn. Nếu mưa quá to, hãy trú ở nơi an toàn có mái che chắc chắn và đợi mưa ngớt.
