Hành lang khoa nội đêm nào cũng kín chiếu, người nằm sát người, vậy mà có một khoảng dưới khung cửa sổ cuối dãy luôn để trống, và đêm đầu tiên Thảo trải chiếu ngay cạnh khoảng ấy.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện mình viết, bệnh viện thành phố và mọi người trong đó đều là hư cấu. Ai từng nuôi người nhà nằm viện chắc sẽ nhận ra cái hành lang này: mùi dầu gió, tiếng dép, những chiếc chiếu trải sát nhau và những người lạ thành người quen chỉ sau một đêm.
Đêm đầu tiên ở hành lang khoa nội
Bố Thảo nhập viện vì yếu nửa người sau một lần ngã trong nhà tắm. Thảo ba mươi tuổi, làm kế toán, chưa từng nuôi ai nằm viện. Phòng bệnh chật, người nhà không được ngủ trong phòng, cô theo mọi người mua một chiếc chiếu cói ở cổng viện, ra hành lang tìm chỗ.
Hành lang dài, đèn để mờ, chiếu trải kín hai bên tường. Người ta nằm co, gối đầu lên túi quần áo, cạnh phích nước và hộp cơm. Thảo đi tới cuối dãy mới thấy một khoảng trống, ngay dưới khung cửa sổ có gió thổi vào mát rượi.
Cô định trải chiếu vào đó thì một chị ở chiếu gần nhất kéo tay, lắc đầu. Chị bảo chỗ ấy không ai nằm, em nằm sát vào đây. Thảo không hỏi vì sao, chỉ trải chiếu cạnh khoảng trống ấy, nằm xuống, mắt mở thao láo nhìn trần nhà.
Cô không biết phải làm gì cho bố. Không biết lúc nào thì gọi điều dưỡng, không biết cho ăn thế nào, không biết lật người ra sao. Gần nửa đêm, cô ngồi dậy khóc, khóc không thành tiếng.
Bà cụ dưới khung cửa sổ
Có ai đó vỗ nhẹ vào vai cô. Thảo quay sang. Trên khoảng trống dưới cửa sổ, lúc nào không biết, đã có một chiếc chiếu nhỏ, một cái gối mây, và một bà cụ tóc búi, mặc áo bà ba màu nâu, ngồi xếp bằng.
Bà cụ đưa cho cô một chiếc khăn, bảo con lau mặt đi, khóc nhiều sáng mai mệt lấy sức đâu chăm bố. Giọng bà nhỏ, ấm, có mùi dầu gió và mùi trầu.
Rồi bà hỏi bố con bị sao. Thảo kể. Bà nghe, gật gù, rồi bảo mai con hỏi điều dưỡng cách lật người cho bố, cứ vài tiếng một lần, nhớ kê gối dưới lưng. Lúc bón cháo thì nâng đầu giường lên, bón chậm, đừng vội. Ban đêm ông tỉnh thì nói chuyện với ông, người ốm nằm một chỗ sợ nhất là im lặng.
Thảo nghe như nghe mẹ dặn. Mẹ cô mất đã lâu. Cô nằm xuống, bà cụ quạt cho cô bằng chiếc quạt nan, và cô ngủ một giấc sâu lần đầu tiên từ khi bố ngã.
Những mẹo chăm người ốm
Sáng ra, chiếc chiếu dưới cửa sổ không còn. Khoảng trống vẫn trống. Thảo hỏi chị nằm bên cạnh bà cụ đi đâu. Chị nhìn cô, bảo đêm qua chị thấy em ngồi nói chuyện một mình, chị tưởng em gọi điện thoại.
Thảo không hiểu. Nhưng cô không có thời gian để hiểu. Cô làm đúng như bà dặn. Hỏi điều dưỡng cách lật người, kê gối, nâng đầu giường, bón cháo chậm. Điều dưỡng khen cô học nhanh. Bố cô ăn được hơn, ít ho sặc hơn.
Đêm nào bà cụ cũng tới. Bà không nói nhiều. Bà chỉ hỏi hôm nay bố con thế nào, rồi dặn thêm một điều. Con nhớ xoa lưng cho bố, nhớ cắt móng tay cho bố, nhớ mở cửa sổ cho bố nhìn trời. Con cũng nhớ ăn đi, đừng nhịn.
Có đêm Thảo hỏi bà nuôi ai trong viện. Bà cười, chỉ vào cánh cửa phòng bệnh cuối dãy, bảo bà nuôi ông nhà bà, nằm phòng ấy lâu lắm rồi. Thảo nhìn theo. Phòng cuối dãy là phòng kho, cửa khoá, bên trong chất đầy giường hỏng.
Câu chuyện về chỗ chiếu bỏ trống
Một tuần sau, Thảo hỏi chị điều dưỡng trưởng khoa về khoảng trống dưới cửa sổ. Chị đang ghi sổ, dừng bút một lúc, rồi kể.
Hơn mười năm trước, phòng cuối dãy còn là phòng bệnh. Có một ông cụ nằm đó gần hai năm, bà vợ nuôi ông, đêm nào cũng trải chiếu đúng chỗ dưới cửa sổ ấy. Bà chăm ông khéo tới mức điều dưỡng mới vào khoa đều được gửi sang học bà. Người nhà mới tới lóng ngóng, bà chỉ bảo từng li.
Ông cụ khỏi bệnh, về nhà. Bà cụ thì mệt quá, về được ít lâu thì ra đi, nhẹ nhàng trong giấc ngủ. Từ đó khoảng dưới cửa sổ không ai trải chiếu, không phải vì sợ, chị điều dưỡng nói, mà vì người ta để phần.
Chị bảo thỉnh thoảng có người nhà mới tới, đêm đầu khóc lóc, sáng ra thì bình tĩnh lạ thường, làm gì cũng đúng. Hỏi ai chỉ, họ bảo có một bà cụ áo nâu. Chị nói xong thì cười, bảo em thấy chưa, khoa này có người dạy nghề không cần lương.
Ngày bố xuất viện
Bố Thảo nằm viện hơn một tháng. Ngày ông xuất viện, ông đã tự đứng dậy được, chống gậy đi được vài bước. Bác sĩ dặn về tập tiếp, chăm như ở viện là được.
Đêm cuối cùng, Thảo nằm trên chiếu chờ. Bà cụ không tới. Cô đợi tới gần sáng. Khoảng trống dưới cửa sổ vẫn trống, gió thổi vào mát rượi, mang theo mùi hoa ngọc lan từ cây ngoài sân.
Sáng ra, lúc gấp chiếu, Thảo thấy bên dưới chiếu mình có một chiếc quạt nan, đúng chiếc bà cụ vẫn quạt cho cô mỗi đêm. Cô cầm quạt, nhìn khoảng trống dưới cửa sổ một lúc lâu, rồi cúi đầu chào.
Cô để chiếc chiếu cói của mình lại, gấp gọn, đặt sát chân tường cạnh khoảng trống, cho người tới sau. Chiều hôm ấy có một cậu thanh niên từ tỉnh xa tới nuôi mẹ, lóng ngóng ôm túi quần áo đứng giữa hành lang. Thảo chỉ cậu chiếc chiếu, rồi dặn đúng một câu: tối nay em có khóc thì cứ khóc, sẽ có người chỉ cho em.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người nhà bệnh nhân thường phải nằm hành lang?
Ở nhiều bệnh viện đông người bệnh, phòng không đủ chỗ cho người chăm sóc ngủ lại, nên hành lang trở thành nơi nghỉ tạm. Đây là cảnh quen thuộc gắn với những bệnh viện tuyến trên quá tải.
Chăm người bệnh nằm lâu một chỗ nên hỏi nhân viên y tế những gì?
Nên hỏi cách xoay trở người bệnh, cách cho ăn an toàn, cách vệ sinh và những dấu hiệu cần báo ngay. Mỗi người bệnh có tình trạng khác nhau nên lời hướng dẫn của nhân viên y tế là quan trọng nhất.
Vì sao người chăm bệnh hay có cảm giác được ai đó giúp?
Trong lúc căng thẳng, kiệt sức và cô đơn, con người rất dễ nhớ lại lời dặn của người thân hay tưởng tượng ra một người đồng hành. Cảm giác ấy giúp tinh thần vững hơn.
Vì sao truyện ma về người chăm bệnh hay gắn với mùi dầu gió?
Dầu gió là vật dụng quen thuộc của người già và người nuôi bệnh ở Việt Nam, mùi của nó gắn chặt với ký ức bệnh viện và gia đình. Trong truyện, một mùi quen là cách báo hiệu một người quen đang tới.
Vì sao cộng đồng hay để trống chỗ của người đã khuất?
Để trống một chỗ ngồi hay chỗ nằm là cách tưởng nhớ và bày tỏ sự kính trọng. Thói quen nhỏ ấy giữ cho câu chuyện về người đi trước tiếp tục được kể.
