Lần thứ ba trong một tháng, chiếc xe tải mua lại tự rẽ vào một con đường mà Thắng không hề định đi, và lần thứ ba, cuối con đường ấy là một ngôi nhà đã được vẽ sẵn bằng bút chì trên tấm bản đồ cũ trong hộc xe.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, chiếc xe, tấm bản đồ và những người trong đó đều do mình tưởng tượng. Đây là một truyện ma đi đường dài, kể về những lời chưa kịp nói và một người lạ nhận nói thay.
Chiếc xe mua lại
Thắng gom góp nhiều năm mới đủ tiền mua một chiếc xe tải cũ để tự chạy hàng. Người bán là con trai của chủ xe trước, một bác tài tên Đông vừa mất vì bệnh. Anh con trai làm văn phòng, không biết lái xe tải, chỉ muốn bán nhanh cho xong.
Chiếc xe đã mười mấy năm tuổi nhưng được giữ gìn rất kỹ. Ghế bọc vải sạch, táp lô không một hạt bụi, dụng cụ xếp ngăn nắp. Thắng dọn hộc đựng đồ phía trên ghế phụ, thấy một tấm giấy gấp làm tám, mép đã sờn.
Mở ra, đó là một tấm bản đồ vẽ tay, vẽ bằng bút chì, nét chậm rãi của người lớn tuổi. Không có tên đường, chỉ có những con đường uốn lượn, những dòng sông, những ngọn núi, và rải rác khắp tấm giấy là những hình vẽ nhỏ: một ngôi nhà có cây cau, một cây cầu tre, một quán nước có ba cái ghế, một ngôi trường.
Bên cạnh mỗi hình vẽ có một dấu chấm nhỏ. Có hình đã được gạch chéo, có hình còn để trống. Thắng đếm được chín hình chưa gạch. Anh không hiểu tấm bản đồ để làm gì, nhưng thấy nó đẹp nên gấp lại cất vào chỗ cũ.
Con đường tự rẽ
Tháng đầu tiên chạy xe, Thắng nhận một chuyến hàng lên vùng trung du. Gần tối, ở một ngã ba anh định đi thẳng, nhưng tay lái tự nhiên nặng trịch, xe trượt sang phải như có ai kéo. Anh cố giữ, nhưng chiếc xe vẫn ngoan cố rẽ vào một con đường đất nhỏ.
Đi chừng hai cây số, đường cụt trước một ngôi nhà có cây cau trước cổng. Máy xe tự tắt. Thắng xuống xe, bối rối. Một bà cụ từ trong nhà bước ra, nhìn chiếc xe, rồi òa khóc. Bà bảo xe này là xe của ông Đông, sao giờ mới tới.
Bà kể, ngày trước bà bán quán nước ven quốc lộ, ông Đông hay ghé. Có lần xe ông lùi không cẩn thận, làm đổ cả gian hàng của bà, ông hứa sẽ quay lại đền, rồi bận chạy hàng, quên mất. Nhiều năm sau, ông nhắn người hỏi thăm, bà chuyển nhà, ông không tìm được.
Thắng lục ví, đưa bà một ít tiền, nói là bác Đông gửi. Bà cụ cầm tiền, cười trong nước mắt, bảo bà không cần tiền, chỉ cần biết ông còn nhớ. Lên xe, Thắng mở tấm bản đồ. Hình ngôi nhà có cây cau vẫn còn đó, và giờ có một dấu gạch chéo mờ mờ như vừa mới được kẻ.
Những lời chưa kịp nói
Từ đó, cứ vài tuần, chiếc xe lại tự rẽ một lần. Có lần nó đưa Thắng tới một cây cầu tre, nơi một ông lão đánh cá ngồi chờ. Ông lão kể ngày xưa ông Đông chở nhờ con trai ông lên thành phố học, hứa sẽ đưa về, nhưng sau đó bận, để cậu bé tự bắt xe, bị lạc mất một ngày. Ông Đông áy náy mãi.
Có lần nó đưa anh tới một ngôi trường làng, nơi một cô giáo về hưu kể ông Đông từng chở một xe sách vở quyên góp cho trường, nhưng đến nơi thì xe hỏng, sách ướt hết vì mưa, ông xấu hổ bỏ đi không dám vào. Cô vẫn mong gặp lại để cảm ơn.
Mỗi nơi, Thắng nói thay bác Đông một lời. Lời xin lỗi, lời cảm ơn, lời hỏi thăm. Mỗi lần như vậy, trên tấm bản đồ, một hình vẽ lại được gạch chéo, nét gạch mới tinh như vừa vẽ.
Thắng bắt đầu chờ những lần xe tự rẽ. Anh nhận ra bác Đông là một người cẩn thận, tử tế, nhưng cả đời chạy xe vội vã, có quá nhiều chỗ bác đã định quay lại mà không kịp. Tấm bản đồ là danh sách những món nợ không phải tiền.
Hình vẽ cuối cùng
Sau gần một năm, chỉ còn một hình chưa gạch. Đó là một ngôi nhà nhỏ có giàn hoa giấy, nằm ở góc dưới cùng tấm bản đồ, nét vẽ kỹ hơn tất cả những hình khác. Lần này, Thắng không chờ xe tự rẽ. Anh đoán được.
Anh gọi cho người con trai đã bán xe cho mình, hỏi nhà bác Đông có giàn hoa giấy không. Anh con trai lặng đi rồi bảo có, ở quê, nhưng anh đã lên thành phố ở từ lâu, nhà cũ đóng cửa. Thắng hỏi anh có muốn về quê một chuyến không, anh sẽ chở.
Hai người về ngôi nhà có giàn hoa giấy. Trong nhà, trên bàn thờ, có ảnh bác Đông. Thắng đặt tấm bản đồ lên bàn thờ. Anh con trai đứng nhìn nó rất lâu, rồi kể, bố anh cả đời chạy xe, ít khi ở nhà, hai bố con ít nói chuyện. Lần cuối gặp nhau, hai người cãi nhau vì chuyện nhỏ, anh bỏ về thành phố, không gọi lại.
Thắng không nói gì. Anh chỉ chỉ vào hình ngôi nhà có giàn hoa giấy. Dưới nét vẽ ngôi nhà, rất nhỏ, có hai hình người đứng cạnh nhau, một cao một thấp, nét bút chì run run.
Chuyến xe không còn rẽ
Anh con trai ở lại ngôi nhà ấy một đêm. Sáng hôm sau, anh bảo sẽ sửa lại nhà, Tết về ở. Trước khi đi, Thắng nhìn lại tấm bản đồ trên bàn thờ. Hình ngôi nhà có giàn hoa giấy đã được gạch chéo, nét gạch nhẹ như một cái vuốt tay.
Từ đó, chiếc xe tải của Thắng không tự rẽ nữa. Tay lái trở lại bình thường, đi đâu theo ý anh. Anh để tấm bản đồ lại cho người con trai, vì nó là của nhà ấy, không phải của anh.
Nhưng Thắng giữ một thói quen. Trong hộc xe, anh để một tấm giấy trắng và một cây bút chì. Mỗi khi anh hứa với ai điều gì trên đường, anh vẽ một hình nhỏ. Làm xong, anh gạch đi.
Anh bảo, người chạy xe đường dài, gặp nhiều người, hứa nhiều điều, dễ quên lắm. Mình không muốn sau này phải nhờ ai đi trả hộ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao những đồ vật vẽ tay lại gợi cảm giác có hồn?
Nét vẽ tay mang dấu vết của người làm ra nó, từ độ đậm nhạt tới những chỗ run run. Người cầm đồ vật ấy dễ cảm nhận được sự hiện diện của chủ cũ, và từ đó nảy sinh trí tưởng tượng.
Hiện tượng tay lái bị kéo lệch ngoài đời có thể do đâu?
Tay lái lệch có thể do áp suất lốp không đều, hệ thống lái hoặc cân chỉnh bánh xe có vấn đề, hay mặt đường nghiêng. Xe bị lệch lái nên được đưa đi kiểm tra sớm vì ảnh hưởng tới an toàn.
Vì sao những lời chưa kịp nói lại nặng lòng?
Lời xin lỗi hay cảm ơn chưa nói khiến một mối quan hệ dở dang. Tâm lý học gọi cảm giác ấy là việc chưa hoàn tất, nó dễ quay lại trong tâm trí ta hơn những việc đã xong.
Vì sao truyện ma hay dùng hình ảnh tấm bản đồ?
Bản đồ là lời mời bước vào một hành trình, nó hứa hẹn có điều gì đó ở cuối đường. Trong truyện ma, bản đồ thường dẫn tới bí mật hay một mối nợ chưa trả, tạo nhịp tò mò cho người nghe.
Người lái xe đường dài nên chuẩn bị gì trước khi ra đi?
Nên kiểm tra phanh, lốp, đèn, dầu nhớt, mang theo dụng cụ sửa chữa cơ bản, nước uống, đồ ăn nhẹ. Quan trọng nhất là ngủ đủ giấc trước chuyến đi và nghỉ định kỳ trên đường.
