Hai giờ sáng, có tiếng gõ cửa rất khẽ, và một giọng bà cụ thì thào qua khe cửa: cháu ơi, cho bà mượn cái kéo, mai bà trả.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là hư cấu, toà chung cư, cô gái và bà hàng xóm đều do mình nghĩ ra. Bạn đã bao giờ làm mất một món đồ hồi bé mà tới giờ vẫn còn tiếc chưa. Nếu có, thì truyện này dành cho bạn đấy.
Căn hộ mới và người hàng xóm đối diện
Vy làm ở ngân hàng, ba mươi tuổi, vừa mua được căn hộ nhỏ ở tầng bảy một toà chung cư cũ. Hành lang hẹp, mỗi tầng tám căn, cửa đối diện nhau như hai hàm răng. Căn đối diện nhà Vy treo một tấm rèm hạt cườm ở cửa, trước cửa có một đôi dép nhựa nhỏ.
Vy chưa gặp người ở căn ấy. Cô đi làm sớm về muộn, cuối tuần thì về quê. Chỉ có buổi tối, cô thỉnh thoảng nghe tiếng radio rè rè vọng qua hành lang, những bài hát rất cũ, và ngửi thấy mùi dầu gió.
Một đêm, Vy thức muộn làm báo cáo. Hai giờ sáng, có tiếng gõ cửa. Ba tiếng rất khẽ. Cô nhìn qua mắt thần, thấy một bà cụ thấp bé, tóc búi, mặc bộ đồ bà ba màu nâu, đứng ngay trước cửa, tay chắp trước bụng.
Vy hé cửa, giữ dây xích. Bà cụ cười, móm mém, bảo bà ở căn đối diện, bà cần mượn cái kéo, mai bà trả. Vy ngần ngừ một chút rồi đưa. Bà cụ cảm ơn, quay đi, tấm rèm hạt cườm khẽ lách cách.
Chiếc kẹp tóc hình con bướm
Sáng hôm sau, Vy mở cửa đi làm. Trên thảm chùi chân là cái kéo, đặt ngay ngắn. Bên cạnh cái kéo có một chiếc kẹp tóc nhỏ bằng nhựa, hình con bướm màu hồng, cánh đã phai, một bên râu bị gãy.
Vy đứng sững. Cô biết chiếc kẹp ấy. Năm lên tám, mẹ mua cho cô chiếc kẹp con bướm trong một phiên chợ Tết. Cô cài nó đi học được đúng ba ngày thì làm rơi ở đâu đó trên đường về, khóc suốt một buổi chiều. Chiếc râu bị gãy là do thằng bạn cùng bàn giật.
Cô cầm chiếc kẹp lên, lật đi lật lại. Không thể nào. Ba mươi năm rồi, ở một thành phố khác, cách đây mấy trăm cây số. Cô nghĩ chắc là một chiếc kẹp giống thế, đồ trẻ con ngày xưa giống nhau cả. Nhưng cái râu gãy đúng ở bên trái. Đúng như cô nhớ.
Cô gõ cửa căn đối diện để hỏi. Không ai mở. Tấm rèm hạt cườm đứng im, đôi dép nhựa vẫn ở đó.
Mỗi đêm một món đồ mượn, mỗi sáng một món đồ trả
Đêm sau, hai giờ, bà cụ lại gõ cửa. Lần này bà mượn cái kim khâu. Sáng ra, cái kim nằm trên thảm, cạnh đó là một chiếc bút máy màu xanh, ngòi đã toè. Chiếc bút Vy làm mất năm lớp năm, cái bút cô được tặng vì viết chữ đẹp nhất lớp.
Đêm sau nữa, bà mượn cái thìa. Sáng ra, cạnh cái thìa là một chiếc khuyên tai bạc nhỏ, chiếc khuyên Vy đánh rơi ở sân trường đại học năm thứ nhất, chiếc mà bà ngoại cho trước khi mất.
Vy không còn sợ. Cô thấy ngực mình thắt lại. Những món đồ ấy, cô đã quên gần hết, quên cả cảm giác tiếc nuối. Giờ chúng trở về, từng món một, cùng với những buổi chiều cũ, những người cũ.
Cô hỏi bác bảo vệ về bà cụ căn đối diện. Bác bảo căn ấy của một bà cụ ở một mình, hiền lắm, nhưng bà ít ra ngoài, bác cũng ít gặp. Vy hỏi bà tên gì. Bác gãi đầu, bảo cả toà gọi là bà Nhặt, vì ngày xưa bà đi nhặt đồng nát, rồi cười, bảo bà có cái tật nhặt được cái gì của ai là đi trả tận tay.
Bà Nhặt của khu phố ngày xưa
Cái tên ấy làm Vy chết lặng. Hồi bé, ở khu phố cũ của cô, cũng có một bà đồng nát mà lũ trẻ gọi là bà Nhặt. Bà đội nón lá, gánh đôi quang gánh, ngày nào cũng đi khắp các ngõ. Đứa trẻ nào làm rơi đồ, sớm muộn gì bà cũng mang tới trả, đặt lên bậc cửa, không cần ai cảm ơn.
Lũ trẻ, trong đó có Vy, hay trêu bà. Chạy theo sau gánh đồng nát mà hát những câu vô duyên. Bà chỉ cười móm mém, bảo đồ của ai, trả về người nấy. Vy nhớ rõ cái câu ấy. Cô cũng nhớ rõ mình chưa bao giờ cảm ơn bà một lần nào.
Rồi nhà Vy chuyển đi khi cô mười tuổi. Căn nhà cũ bán lại, rồi bị phá để xây khác. Cô không bao giờ quay về khu phố ấy nữa.
Đêm ấy, Vy không ngủ. Cô ngồi trên ghế cạnh cửa, chờ tới hai giờ.
Món đồ cuối cùng
Hai giờ. Ba tiếng gõ khẽ. Vy mở cửa, tháo luôn dây xích. Bà cụ đứng đó, bộ bà ba nâu, tóc búi, cười móm mém. Lần này bà không mượn gì. Bà chìa tay ra, trong lòng bàn tay nhăn nheo là một chiếc chìa khoá đồng nhỏ, đã xỉn màu, buộc một sợi dây len đỏ.
Vy nhận ra ngay. Chìa khoá cổng căn nhà cũ của tuổi thơ. Hồi bé cô đeo nó ở cổ, sợi len đỏ do mẹ đan, và cô làm mất nó đúng hôm cả nhà dọn đi. Cô đã khóc vì không được mở cổng lần cuối.
Bà cụ đặt chiếc chìa vào tay Vy, nắm tay cô lại, bảo: đồ của ai, trả về người nấy. Hết rồi đấy cháu. Vy nghẹn ngào, nói câu cô nợ bà ba mươi năm: cháu cảm ơn bà. Bà cụ gật đầu, quay đi, tấm rèm hạt cườm lách cách lần cuối.
Sáng hôm sau, căn đối diện có người tới dọn đồ. Một người đàn ông trung niên, con trai bà cụ, bảo mẹ anh mất ở quê tuần trước, anh lên dọn nhà. Vy không hỏi thêm. Cô chỉ xin một thứ, đôi dép nhựa nhỏ trước cửa. Anh ngạc nhiên, nhưng cho. Giờ đôi dép ấy nằm trên kệ giày nhà cô, cạnh chiếc chìa khoá đồng buộc sợi len đỏ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao mình hay nhớ mãi những món đồ đánh mất hồi bé?
Đồ vật tuổi thơ gắn với cảm xúc mạnh như niềm vui được tặng hay nỗi buồn khi mất, nên ký ức về chúng in rất sâu. Khi nhìn thấy một món tương tự, cả một khoảng thời gian cũ có thể ùa về.
Nghề đồng nát ngày xưa làm những gì?
Người làm nghề đồng nát đi khắp ngõ phố thu mua giấy vụn, chai lọ, sắt thép cũ để bán lại cho cơ sở tái chế. Hình ảnh người đồng nát với đôi quang gánh và tiếng rao đã gắn với ký ức của nhiều khu phố.
Có nên mở cửa cho người gõ cửa lúc nửa đêm không?
Nên thận trọng, nhìn qua mắt thần, hỏi rõ là ai và cần gì, có thể giữ dây xích cửa. Nếu nghi ngờ, hãy gọi bảo vệ hoặc ban quản lý thay vì mở cửa.
Vì sao truyện ma hay có chi tiết trả lại đồ vật?
Trả lại đồ là hành động khép lại một câu chuyện dở dang. Trong truyện ma, người đã khuất trả đồ thường là để nói một điều chưa kịp nói, hay để nhận một lời cảm ơn còn nợ.
Làm sao để ít làm mất đồ hơn?
Nên để đồ nhỏ quan trọng ở một chỗ cố định, kiểm tra túi trước khi rời một nơi, và gắn đồ dễ rơi như chìa khoá vào một vật lớn hơn. Thói quen nhỏ này giúp giảm hẳn việc thất lạc.
