Trong căn nhà gỗ cũ của bà, đêm nào cũng có một tiếng tích tắc đều đều phát ra từ cây cột cái, dù trong nhà chẳng có chiếc đồng hồ nào ở gần đó.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Tập này là tập giải mã. Ở nước Anh xưa, có một tiếng gõ trong gỗ được gọi bằng cái tên rợn người là đồng hồ tử thần, vì người ta tin nó đếm giờ cho người sắp mất. Hôm nay mình sẽ giới thiệu bạn với những người thợ gõ nhỏ xíu đang thật sự sống trong gỗ.
Đồng hồ tử thần trong truyền thuyết châu Âu
Ngày xưa ở nước Anh, những người ngồi canh bên giường người ốm suốt đêm thường nghe một tiếng gõ nhỏ, đều đặn từ xà nhà hay từ chiếc tủ gỗ cũ. Trong căn phòng im lặng chỉ có tiếng thở nặng nhọc của người bệnh, tiếng gõ ấy nghe rõ mồn một.
Người ta gọi nó là đồng hồ tử thần, và lời truyền miệng cho rằng nó báo hiệu có người trong nhà sắp qua đời. Đó là một truyền thuyết dân gian, gắn với những đêm canh người ốm lặng lẽ.
Thực ra, tiếng gõ ấy đến từ một loài bọ cánh cứng nhỏ sống trong gỗ cũ, về sau được đặt tên tiếng Anh theo chính truyền thuyết ấy, tạm dịch là mọt đồng hồ tử thần. Con trưởng thành đập đầu vào thành đường hầm trong gỗ để gọi bạn tình.
Lý do người ta nghe thấy nó bên giường người bệnh rất đơn giản: đó là lúc duy nhất có người thức trắng trong im lặng hoàn toàn, đủ để nghe một âm thanh nhỏ như vậy.
Mọt gỗ sống và làm việc thế nào
Mọt là cách gọi chung cho ấu trùng của nhiều loài bọ cánh cứng sống trong gỗ. Con mẹ đẻ trứng vào khe nứt của gỗ, ấu trùng nở ra đục đường hầm, ăn gỗ, lớn lên trong đó có khi nhiều năm.
Khi ấu trùng gặm, nó có thể tạo ra tiếng lạo xạo, lách tách rất khẽ. Khi hoá thành con trưởng thành, nó đục một lỗ tròn nhỏ để chui ra, để lại đống bột gỗ mịn bên dưới. Những lỗ tròn li ti và bột gỗ ấy là dấu hiệu dễ nhận ra nhất.
Một số loài mọt dùng tiếng gõ để liên lạc với nhau, như loài đã sinh ra truyền thuyết đồng hồ tử thần. Tiếng gõ ấy thường đến theo từng chuỗi ngắn, có nhịp, nghe giống tiếng đồng hồ quả lắc hay tiếng gõ móng tay lên mặt bàn.
Mọt ưa gỗ ẩm, gỗ cũ, gỗ chưa được xử lý. Những ngôi nhà gỗ lâu năm, kèo cột ở vùng ẩm thấp, đồ gỗ cất trong kho kín là nơi chúng thích nhất.
Con mối và tiếng đập đầu báo động
Mối là thủ phạm quen thuộc hơn ở nhà người Việt, nhất là vùng nóng ẩm. Mối sống thành tổ đông đúc, ăn gỗ từ bên trong, có khi rỗng ruột cả khung cửa mà bên ngoài vẫn nguyên lớp sơn.
Điều ít người biết là mối cũng có thể tạo ra âm thanh. Khi tổ bị quấy động, những con mối lính đập đầu liên tục vào thành đường hầm để báo động cho cả tổ. Nhiều con cùng đập tạo ra những tiếng lách tách, rì rào mà ở nơi yên tĩnh tai người có thể nghe thấy.
Mối thợ khi gặm gỗ cũng gây tiếng sột soạt khẽ. Áp tai vào cánh cửa, khung gỗ bị mối ăn, đôi khi bạn sẽ nghe như có tiếng xì xào từ bên trong.
Thế nên một khung cửa phát ra tiếng lạ giữa đêm có thể không có gì bí ẩn, mà là cả một thành phố nhỏ đang ăn dần ngôi nhà của bạn. Và đó mới là chuyện đáng lo thật sự.
Dấu hiệu đồ gỗ đang có khách
Lỗ tròn nhỏ trên bề mặt gỗ kèm bột gỗ mịn rơi bên dưới là dấu hiệu của mọt. Bột càng mới, càng mịn, mọt càng đang hoạt động.
Đường đất nhỏ chạy dọc tường, dọc chân cửa, gỗ gõ vào nghe bộp bộp rỗng ruột, cánh mối rụng thành đống quanh đèn sau một cơn mưa đầu mùa là dấu hiệu của mối.
Tiếng gõ, tiếng lách tách đều đặn trong đồ gỗ vào ban đêm, khi nhà yên tĩnh, là một tín hiệu đáng để bạn lấy đèn pin soi kỹ khu vực ấy vào sáng hôm sau.
Cửa tự nhiên khó đóng, sàn gỗ võng xuống, kệ gỗ nứt bất thường cũng có thể liên quan tới mối mọt, nhất là ở nhà cũ.
Chăm sóc đồ gỗ để nhà yên tĩnh
Giữ đồ gỗ khô ráo và thông thoáng là cách phòng tốt nhất. Kê đồ gỗ cách tường một chút, tránh để sát nơi ẩm thấp, lau sạch bụi bẩn định kỳ.
Nếu phát hiện mối mọt, nên nhờ dịch vụ phòng chống mối có chuyên môn kiểm tra và xử lý. Tự ý dùng hoá chất mạnh trong nhà có thể ảnh hưởng tới sức khoẻ cả gia đình.
Với đồ gỗ quý, đồ gỗ cổ, nên hỏi người làm nghề phục chế để có cách xử lý phù hợp mà không làm hỏng gỗ.
Còn truyền thuyết đồng hồ tử thần, bạn có thể giữ lại như một câu chuyện hay về những đêm canh người ốm thuở trước. Tiếng gõ ấy chưa bao giờ đếm giờ cho ai, nó chỉ là tiếng một con bọ nhỏ đang gọi bạn đời trong bóng tối của thớ gỗ.
Câu hỏi thường gặp
Truyền thuyết đồng hồ tử thần là gì?
Đó là một tin đồn dân gian ở châu Âu cho rằng tiếng gõ trong gỗ cũ báo hiệu có người sắp mất. Tiếng gõ thật ra do một loài bọ cánh cứng sống trong gỗ đập đầu để gọi bạn tình.
Mối có kêu thành tiếng không?
Có. Khi tổ bị quấy động, mối lính đập đầu vào thành đường hầm để báo động, tạo ra tiếng lách tách nhỏ. Ở nơi yên tĩnh, áp tai vào gỗ có thể nghe thấy.
Làm sao biết đồ gỗ bị mọt?
Dấu hiệu rõ nhất là những lỗ tròn nhỏ trên bề mặt gỗ và bột gỗ mịn rơi bên dưới. Bột càng mới chứng tỏ mọt càng đang hoạt động.
Vì sao tiếng gõ trong gỗ chỉ nghe thấy ban đêm?
Tiếng gõ của mọt và mối rất nhỏ, ban ngày bị tiếng ồn sinh hoạt lấn át. Ban đêm im lặng nên tai mới bắt được.
Có nên tự xử lý mối mọt bằng hoá chất không?
Không nên tự ý dùng hoá chất mạnh trong nhà vì có thể ảnh hưởng sức khoẻ. Nên nhờ dịch vụ phòng chống mối có chuyên môn kiểm tra và xử lý an toàn.
