Hai giờ sáng, từ trên trần vọng xuống tiếng bước chân, chậm rãi, đều đều, đi từ góc này sang góc kia, rồi dừng ngay phía trên giường bạn.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Tập hôm nay là tập giải mã. Trong nhà ống, nhà phố, căn hộ có trần thạch cao, tiếng động trên trần là một trong những chuyện được kể nhiều nhất trong các nhóm hỏi đáp về nhà cửa. Mình sẽ cùng bạn điểm mặt những vị khách thật sự đang đi lại phía trên đầu mình.
Trần nhà là một chiếc trống lớn
Trần thạch cao hay trần nhựa thường được treo cách sàn bê tông hay mái nhà một khoảng rỗng. Khoảng rỗng ấy giống như thùng đàn hay mặt trống: một tiếng động nhỏ ở trên sẽ được tấm trần mỏng rung theo và khuếch đại xuống phòng.
Vì vậy, bước chân của một con vật nhỏ chỉ nặng bằng nắm tay có thể vang xuống như tiếng người bước. Một con chuột chạy qua nghe như ai đó đi nhanh, một con chim nhảy trên mái tôn nghe như có người gõ.
Âm thanh trong khoảng rỗng còn bị dội qua lại, khiến bạn khó xác định chính xác nó ở đâu. Bạn tưởng nó ngay trên giường, thật ra nó có thể ở cách đó cả mét.
Hiểu điều này rồi, bạn sẽ thấy cái câu có người đi trên trần không còn đáng sợ bằng câu có con gì đang sống trên trần, và câu sau thì thường đúng hơn.
Những vị khách quen trên trần
Chuột là thủ phạm hàng đầu. Chúng hoạt động mạnh về đêm, chạy dọc theo xà, theo ống dây điện, gặm nhấm, tha đồ về tổ. Tiếng chuột thường là những tràng chạy nhanh, dừng, rồi chạy tiếp, kèm tiếng cào, tiếng gặm lục cục.
Thạch sùng và tắc kè cũng hay sống trên trần, nhất là nhà ở vùng nóng ẩm. Chúng nhẹ, ít gây tiếng bước, nhưng tiếng kêu của chúng vang trong khoảng rỗng nghe khá lạ tai.
Chim sẻ, chim bồ câu làm tổ trên mái hay trong khe hở ở đầu hồi thường gây tiếng sột soạt, tiếng nhảy vào sáng sớm và chiều tối. Ở một số vùng, sóc hay chồn cũng có thể chui vào mái nhà.
Côn trùng như gián, mối ít gây tiếng bước nhưng đôi khi tạo tiếng lách tách nhỏ. Khi nghe tiếng động thường xuyên, bạn nên nghĩ tới chuyện kiểm tra, vì động vật trên trần có thể cắn dây điện và mang theo mầm bệnh.
Tiếng lăn bi lúc nửa đêm
Ở chung cư, rất nhiều người kể nghe tiếng lăn bi, tiếng vật nhỏ rơi xuống rồi nảy lên vào lúc khuya. Đây là chủ đề nổi tiếng đến mức được bàn tán trên mạng ở nhiều nước, kèm đủ loại giả thuyết rùng rợn.
Lời giải thường được nhắc tới đến từ chính kết cấu toà nhà. Đường ống nước trong sàn co giãn khi nước nóng lạnh chảy qua, phát ra tiếng tách. Sàn bê tông và kết cấu thép co lại khi nhiệt độ giảm về đêm cũng tạo ra những tiếng động nhỏ, sắc, nghe như vật rơi.
Âm thanh trong toà nhà truyền rất xa qua bê tông và ống nước. Tiếng một món đồ chơi rơi ở tầng trên cách hai tầng, tiếng ghế kéo ở căn hộ bên cạnh, có thể truyền tới phòng bạn và nghe như ngay phía trên đầu.
Thế nên tiếng lăn bi không nhất thiết là của nhà ngay trên đầu bạn, và gần như chắc chắn không phải của ai vô hình. Nó là cách toà nhà truyền âm thanh theo những con đường mà mình không nhìn thấy.
Nghe để đoán ai đang ở trên đó
Bạn có thể đoán khá chính xác thủ phạm bằng cách để ý nhịp và thời gian. Tiếng chạy nhanh, ngắt quãng, kèm tiếng gặm, tập trung vào đêm khuya, thường là chuột.
Tiếng sột soạt, nhảy nhót vào lúc bình minh và hoàng hôn thường là chim. Tiếng tách đơn lẻ vào lúc trời chuyển lạnh, không di chuyển, thường là vật liệu co giãn.
Tiếng kéo lê đồ đạc, bước chân nặng nề có nhịp như người đi, vào giờ sinh hoạt bình thường, nếu bạn ở chung cư, rất có thể là hàng xóm tầng trên.
Một mẹo đơn giản là đặt điện thoại ghi âm trong vài đêm, rồi nghe lại vào ban ngày. Khi nghe lúc trời sáng, đầu óc tỉnh táo, bạn sẽ dễ nhận ra tiếng chân chuột hơn là lúc đang nằm trong bóng tối.
Mời khách không mời ra khỏi trần
Nếu nghi có chuột hay chim, hãy nhờ thợ mở ô thăm trần kiểm tra. Dấu vết như phân, giấy vụn, dây điện bị gặm, lông chim là bằng chứng rõ ràng. Bịt các khe hở ở mái, ở đầu hồi, ở chỗ ống dây đi vào nhà là cách lâu dài.
Giữ bếp gọn gàng, không để thức ăn thừa qua đêm, đậy kín thùng rác cũng làm chuột bớt lý do ghé thăm. Nếu cần diệt chuột, nên nhờ dịch vụ có chuyên môn và cẩn thận với nhà có trẻ nhỏ và vật nuôi.
Dây điện bị chuột cắn là nguy cơ cháy thật sự. Đó là lý do tiếng động trên trần đáng để kiểm tra, không phải vì ma mà vì an toàn.
Và khi trần nhà đã sạch bóng khách lạ, có lẽ bạn sẽ hơi nhớ tiếng bước chân ấy một chút. Nhưng chắc chắn là sẽ ngủ ngon hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tiếng chuột trên trần nghe như tiếng người?
Trần thạch cao treo cách sàn hoặc mái một khoảng rỗng, hoạt động như mặt trống khuếch đại âm thanh. Bước chân nhỏ của chuột được tấm trần rung theo và vang xuống to hơn nhiều.
Tiếng lăn bi ở chung cư ban đêm do đâu?
Thường do ống nước và kết cấu sàn co giãn khi nhiệt độ thay đổi, hoặc tiếng đồ rơi ở căn hộ khác truyền qua bê tông. Âm thanh trong toà nhà truyền rất xa nên khó đoán đúng nguồn.
Làm sao biết trên trần có chuột?
Để ý tiếng chạy nhanh ngắt quãng và tiếng gặm vào ban đêm, tìm phân chuột, giấy vụn, dây điện bị cắn khi mở ô thăm trần. Thợ có chuyên môn sẽ kiểm tra chính xác hơn.
Động vật trên trần có nguy hiểm không?
Có. Chuột có thể cắn dây điện gây chập cháy và mang mầm bệnh. Chim làm tổ có thể làm tắc máng nước, mang theo ve rận. Nên xử lý sớm thay vì để lâu.
Vì sao khó đoán tiếng động trên trần ở chỗ nào?
Âm thanh trong khoảng rỗng của trần bị dội qua lại và truyền theo khung đỡ, nên tai khó xác định hướng. Tiếng ở góc phòng có thể nghe như ngay trên đầu.
