Đêm nào cũng vậy, đúng lúc xóm tắt đèn đi ngủ, trên ngọn cây nhãn đầu ngõ lại hiện ra một gương mặt trắng bệch, rồi một tiếng rít dài như ai xé vải.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện ma vui do mình viết, xóm làng và nhân vật đều hư cấu. Ở rất nhiều làng quê, có một loài chim mang tiếng oan là chim ma. Truyện này kể về một lần nó được rửa oan.
Con ma trên cây nhãn
Xóm Đông ở một làng ven đê vùng Bắc Bộ có cây nhãn cổ thụ đầu ngõ, già tới mức không ai nhớ ai trồng. Mùa hè năm ấy, xóm bắt đầu đồn có ma.
Người thấy đầu tiên là bác Lành đi xem bóng đá về khuya. Bác kể, ngước lên thấy một gương mặt trắng bệch, tròn như cái đĩa, không có miệng, hai mắt đen sì, nhìn chằm chằm xuống. Rồi nó rít lên một tiếng, bác vứt cả xe đạp chạy về.
Sau bác Lành là cô Thắm, rồi tới mấy thanh niên đi chơi đêm. Ai cũng thấy gương mặt trắng, ai cũng nghe tiếng rít. Có người bảo thấy nó bay, đôi tay trắng dang rộng, lướt qua đầu không một tiếng động.
Chẳng mấy chốc, cả xóm không ai dám đi qua đầu ngõ sau chín giờ tối. Người ta rủ nhau đi đường vòng qua bờ ao, xa gấp ba. Có bà còn đòi chặt cây nhãn.
Cô giáo về quê
Đúng lúc ấy, Liên về quê nghỉ hè. Liên dạy sinh học ở một trường cấp ba trên tỉnh, từ nhỏ đã mê quan sát chim. Nghe mẹ kể chuyện ma cây nhãn, cô không sợ mà lại hỏi dồn: mặt nó có hình trái tim không mẹ, tiếng kêu khàn hay trong, bay có tiếng vỗ cánh không.
Mẹ cô ngẩn người, bảo ai mà để ý được kỹ thế, thấy là chạy rồi. Liên cười. Cô đã đoán được tám phần, nhưng muốn xem tận mắt.
Tối ấy, cô mượn cái đèn pin to của bố, khoác áo len, ra đầu ngõ ngồi chờ. Mẹ cô đứng sau cổng, tay cầm chổi, như sẵn sàng đánh ma.
Mấy nhà hàng xóm nghe tin con gái bà Hiền đi bắt ma thì tò mò kéo ra, đứng sau hàng rào dâm bụt, nhìn qua kẽ lá.
Gương mặt hình trái tim
Gần mười giờ, gió thổi nhẹ qua tán nhãn. Rồi trên cành cao vang lên tiếng rít, khàn và dài. Sau hàng rào có tiếng ai đó niệm phật rối rít.
Liên bật đèn pin, rọi thẳng lên. Giữa đám lá, một gương mặt trắng hiện ra, đúng là tròn như cái đĩa, viền nâu nhạt, hình trái tim, hai con mắt đen láy. Nó chớp mắt chậm rãi, nghiêng đầu nhìn cô, rồi xoay cổ gần như ngược ra sau.
Cả xóm sau hàng rào nín thở. Liên thì reo lên rất to: cú lợn đây mà. Cô quay lại, giải thích cho mọi người. Đây là cú lợn lưng xám, mặt trắng hình trái tim, lông bụng trắng, bay êm vì lông cánh có rìa mềm như răng lược, kêu rít chứ không hú.
Đúng lúc ấy, con cú dang cánh bay xuống, lướt sát mặt đất, không một tiếng động, quặp lấy cái gì đó trong bụi chuối, rồi bay lên lại. Liên rọi đèn theo. Trong móng nó là một con chuột to tướng.
Kẻ trộm lúa bị bắt
Bác Lành nhìn thấy con chuột thì kêu lên một tiếng. Năm nay chuột phá ruộng nhà bác dữ lắm. Liên giải thích, một đôi cú lợn mỗi năm bắt rất nhiều chuột, người làm ruộng ở nhiều nơi còn dựng tổ cho cú về ở để đỡ chuột.
Cô rọi đèn vào hốc cây nhãn, trong ấy có ba con cú non lông trắng xù như cục bông, đang há mỏ chờ mẹ. Thì ra đôi cú về làm tổ trong hốc nhãn từ đầu mùa, tiếng rít mỗi đêm là tiếng cú bố mẹ gọi nhau đi săn.
Cả xóm đứng im một lúc. Rồi bà đòi chặt cây là người đầu tiên bật cười, cười tới mức phải vịn hàng rào. Bà bảo, thế mà mình suýt chặt cả nhà người ta đi.
Bác Lành thì gãi đầu. Bác bảo, vậy là mấy tháng nay cả xóm đi đường vòng tránh con chim đang bắt chuột giúp mình.
Hộ khẩu mới của xóm
Hôm sau, cả xóm họp ở nhà văn hoá, lần này không bàn chuyện ma mà bàn chuyện cú. Ai cũng đồng ý không chặt cây nhãn, không ai được trèo lên quấy tổ. Bác Lành còn xung phong đóng một cái hộp gỗ treo trên cây gạo ngoài đồng, để năm sau có thêm một đôi cú về ở.
Liên được mời nói chuyện với lũ trẻ trong xóm về loài cú. Lũ trẻ nghe xong, đứa nào cũng đòi đi xem cú ban đêm. Đêm nào trời đẹp, đầu ngõ lại có một nhóm nhỏ ngồi im, ngước nhìn lên cây nhãn, chờ gương mặt trắng hiện ra để reo khe khẽ.
Còn chuyện ma cây nhãn thì đổi khác. Giờ người ta kể với khách: xóm này có ma mặt trắng, chuyên bắt chuột, không thu tiền. Khách nghe xong thì ngơ ngác, cả xóm thì cười.
Cuối hè, ba con cú non đã biết bay. Đêm Liên lên tỉnh, cô ra đầu ngõ chào. Trên cành nhãn, năm gương mặt trắng hình trái tim xếp thành hàng, nghiêng đầu nhìn cô, rồi cùng rít lên một tiếng thật dài. Lần này cả xóm nghe thấy, và không ai bỏ chạy nữa.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cú lợn bị gọi là chim ma?
Cú lợn có mặt trắng, bay rất êm vào ban đêm, tiếng kêu rít khàn, thường ở nơi vắng, gác chuông, hốc cây, nên nhiều nơi gắn nó với chuyện ma và điềm xấu. Thật ra đây là loài chim săn chuột có ích.
Vì sao cú bay không có tiếng động?
Lông cánh của cú có rìa mềm như răng lược và bề mặt nhung, giúp làm tan dòng khí xoáy và giảm tiếng gió khi vỗ cánh, nhờ đó cú tiếp cận con mồi rất êm.
Cú lợn có ích cho nhà nông thế nào?
Cú lợn ăn nhiều chuột, giúp giảm thiệt hại mùa màng. Ở một số địa phương, người ta dựng chòi, đặt tổ nhân tạo để thu hút cú về sinh sống trên cánh đồng.
Gặp cú ngoài tự nhiên nên làm gì?
Nên quan sát từ xa, không trèo lên quấy tổ, không bắt nuôi, không chiếu đèn quá lâu vào mắt chim. Nhiều loài cú được pháp luật bảo vệ.
Truyện có thật không?
Không. Đây là truyện ma vui hư cấu, xóm Đông và các nhân vật đều do người viết tưởng tượng, còn đặc điểm loài cú lợn được kể theo hiểu biết phổ thông.
