Có những căn phòng rẻ vì ẩm, vì chật, vì xa chợ, còn căn phòng Thư thuê được rẻ vì một lý do mà bà chủ trọ chỉ nói gọn trong một câu: tối nào con cũng nhớ để cửa sổ hé một chút.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện mình viết, xóm trọ và con người trong đó đều do mình đặt ra, không có thật ngoài đời. Truyện không làm bạn mất ngủ đâu, chỉ có một mùa ôn thi, một ô cửa sổ và một người không chịu rời bàn học.
Xóm trọ ven đô và cái giá rẻ đến khó tin
Thư lên thành phố vào cuối tháng tám, xách theo một chiếc va li vải và một túi gạo mẹ gửi. Tiền nhà gửi lên mỗi tháng chỉ vừa đủ ăn, nên cô đi hết một vòng xóm trọ ven đô để tìm chỗ rẻ nhất.
Xóm trọ nằm sau một con mương đã lấp, những dãy nhà cấp bốn xếp hàng, mái tôn đỏ, cửa sắt sơn xanh. Phòng nào cũng một giá, trừ căn cuối dãy, giá chỉ bằng một nửa. Bà dẫn cô vào xem: phòng sạch, tường quét vôi trắng, có một chiếc bàn gỗ cũ kê sát cửa sổ nhìn ra rặng chuối.
Thư hỏi sao rẻ thế. Bà bảo người thuê trước là một ông giáo đã nghỉ hưu, ở đây mười mấy năm, chiều nào cũng có học trò nghèo tới học kèm, ông không lấy tiền ai. Ông đi rồi, bà không nỡ lấy giá cao cho căn phòng ấy. Chỉ có một điều bà dặn: tối nào cũng để cửa sổ hé ra một chút, đừng đóng chặt.
Cô không hỏi thêm. Với một đứa sinh viên năm nhất, giá rẻ là một thứ không cần giải thích. Tối hôm đó cô lau lại chiếc bàn, xếp sách vở lên, mở cửa sổ ra một khe bằng bàn tay.
Những trang sách tự mở lúc sáng sớm
Tuần đầu tiên không có gì lạ. Thư đi học, đi làm thêm ở quán cơm, tối về học tới mười hai giờ rồi gục xuống ngủ. Sang tuần thứ hai, môn giải tích bắt đầu làm cô hụt hơi.
Sáng hôm sau cô dậy thì cuốn giáo trình đã mở ra trên bàn. Không phải trang cô gập lại tối qua, mà là một trang ở phía sau, chương phụ lục.
Cô tự nhủ mình mệt quá, đêm qua lật sách mà không nhớ. Nhưng chuyện ấy lặp lại. Môn hoá cơ bản, sách mở ra ở bảng tổng kết. Có buổi sáng, trong vở nháp của cô có thêm một dòng chữ bút chì, nét nghiêng, cẩn thận kiểu người đã quen viết bảng: đọc lại ví dụ ba, rồi mới làm bài tập.
Thư ngồi nhìn dòng chữ ấy rất lâu. Cửa phòng khoá trái. Chỉ có ô cửa sổ là hé, một khe bằng bàn tay, không ai chui lọt.
Đêm thức trắng để biết ai ngồi bàn mình
Đến tuần thi giữa kỳ, Thư quyết định thức để xem. Cô tắt đèn lúc mười một giờ, nằm nghiêng quay mặt về phía bàn học, chăn kéo lên tận mũi.
Khoảng hai giờ sáng, cô nghe tiếng ghế gỗ khẽ kêu. Không phải tiếng ghế bị kéo, mà là tiếng ghế chịu sức nặng của một người vừa ngồi xuống. Rồi tiếng giấy sột soạt, chậm rãi, đều đặn, tiếng của một người lật sách không vội.
Thư không dám thở mạnh. Trong vệt sáng hẹp ấy, cô không thấy ai cả. Chỉ thấy trang sách tự lật, từng trang một, rồi dừng lại. Cây bút chì nhích lên khỏi mặt bàn chừng một đốt ngón tay, chậm như có người đang cầm, rồi đặt xuống song song với mép sách. Mùi dầu gió thoang thoảng, lẫn với mùi phấn bảng mà cô tưởng đã quên từ hồi cấp ba.
Lạ là cô không thấy sợ. Cô chỉ thấy một cảm giác giống như hồi nhỏ được bố ngồi cạnh kèm bài, cái cảm giác có người lớn đang canh cho mình.
Bức ảnh cũ trong ngăn kéo bà chủ trọ
Thi xong, Thư mang một túi cam sang biếu bà chủ trọ. Bà chủ im một lúc, rồi mở ngăn kéo tủ lấy ra một tấm ảnh cũ: một ông cụ gầy, đeo kính gọng đen, áo sơ mi trắng cài kín cổ, ngồi giữa một đám học trò áo quần lôi thôi, đứa nào cũng cười toe.
Bà kể ông không có con cháu. Cả đời ông dạy ở một trường huyện, về hưu thì lên đây ở trọ, dạy kèm cho con nhà nghèo trong xóm. Đứa nào thi đỗ, ông mua cho một cây bút máy. Ông đi vào một mùa thi, đi nhẹ, trong lúc ngủ trưa. Từ đó tới giờ, người thuê sau ai cũng than sách vở bị xáo trộn, rồi dọn đi.
Bà chủ nhìn Thư, hỏi nhỏ: con có thấy gì không. Thư gật đầu. Bà thở ra một hơi dài, không phải hơi thở sợ hãi, mà là hơi thở của người vừa đặt được một gánh nặng xuống. Bà bảo: ông chịu kèm con, tức là ông thấy con chịu học.
Đêm đó về phòng, Thư không chỉ mở cửa sổ. Cô kê thêm một chiếc ghế nhựa bên cạnh ghế mình, đặt một cốc trà nóng ở góc bàn. Sáng ra, cốc trà đã nguội, vơi đi chừng một ngụm, và trong vở có thêm một dòng bút chì: chữ con viết ẩu quá, sửa đi.
Mùa thi cuối và ô cửa sổ cho người đến sau
Bốn năm trôi qua trong căn phòng cuối dãy. Đêm trước ngày bảo vệ, cô ngồi ôn tới gần sáng. Cô nghe rõ tiếng ghế bên cạnh khẽ kêu, tiếng hắng giọng quen thuộc, và lần này có thêm một tiếng gõ nhẹ lên mặt bàn, hai lần.
Hôm cô dọn đi, bà chủ trọ ra đứng ở cửa. Thư lau lại chiếc bàn một lần cuối, xếp ngay ngắn hai chiếc ghế. Cô để lại trên bàn cây bút máy đầu tiên mua bằng tiền học bổng.
Trước khi khoá cửa, cô đẩy ô cửa sổ ra một khe bằng bàn tay. Gió từ rặng chuối lùa vào, lật nhẹ trang đầu cuốn vở trắng cô cố tình để lại trên bàn.
Mấy năm sau, Thư nhận được tin nhắn của bà chủ trọ. Bà kể người thuê mới là một cậu trai quê, học hành chật vật lắm. Tuần trước cậu chạy sang hỏi bà, mặt tái mét, rằng sao trong vở cậu tự dưng có một dòng chữ, mà lạ cái, chữ nét nghiêng rất đẹp, lại viết bằng mực tím của bút máy.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao phòng trọ cũ hay có tiếng động lạ về đêm?
Nhà cấp bốn mái tôn co lại khi trời về khuya lạnh hơn, khung gỗ, cửa sắt và mái tôn đều phát ra tiếng tách hay tiếng kẽo kẹt. Chuột, thằn lằn và gió lùa qua khe cửa cũng góp thêm những âm thanh rất giống tiếng người cử động.
Vì sao học khuya một mình dễ có cảm giác có người bên cạnh?
Khi mệt và thiếu ngủ, não dễ lấp chỗ trống bằng những hình ảnh và cảm giác quen thuộc. Cảm giác có người ngồi cạnh thường gặp ở người đang căng thẳng, cô đơn hoặc kiệt sức, và nó thường mang hình dáng của người mình mong có mặt.
Gió lùa có làm trang sách tự lật được không?
Có. Một luồng gió nhẹ đi qua khe cửa sổ đủ làm giấy mỏng lật từng trang, nhất là sách đã mở nhiều lần nên gáy mềm. Trang sách thường dừng ở chỗ gáy bị gập nhiều nhất, tức là chỗ mình hay đọc lại.
Vì sao truyện ma về thầy cô giáo thường mang màu ấm áp?
Hình ảnh người thầy gắn với sự chăm sóc và kỷ luật dịu dàng, nên khi được đặt vào truyện ma, nó gợi cảm giác được che chở nhiều hơn là đe doạ. Nhiều truyện học đường ở châu Á cũng có kiểu hồn ma chỉ giúp người chăm chỉ.
Ngủ không đủ trong mùa thi ảnh hưởng thế nào đến trí nhớ?
Giấc ngủ là lúc não sắp xếp lại những gì đã học trong ngày, nên thức trắng thường làm bài học nhớ kém hơn. Nếu căng thẳng kéo dài, mất ngủ nhiều ngày, bạn nên nói chuyện với bác sĩ hoặc phòng tư vấn của trường.
