Chiếc bộ đàm trên xe cấp cứu kêu rè rè suốt mười phút, rồi một giọng đàn bà vang lên rõ mồn một, đọc một địa chỉ mà ông Hưng không nghe thấy đã bốn mươi năm: căn nhà nơi ông lớn lên.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu do mình viết, thị xã ven biển miền Trung trong truyện cũng là tưởng tượng. Đây là một truyện về thời gian, về một đêm bão, và về câu hỏi mà một đứa bé mười tuổi đã mang theo suốt cả đời.
Đêm bão và chiếc bộ đàm cũ
Ông Hưng năm mươi tuổi, lái xe cấp cứu cho bệnh viện thị xã đã hai mươi lăm năm. Xe bây giờ có điện thoại, có định vị, nhưng ông vẫn giữ trên táp lô chiếc bộ đàm cũ của đội xe, thứ đã thôi dùng từ lâu. Ông bảo để làm kỷ niệm, cũng là để nghe tiếng mưa trong sóng rè.
Đêm ấy bão vào. Gió quật hàng dương ven biển nghiêng ngả, mưa trắng xoá cả đường. Ông ngồi trong xe ở sân bệnh viện chờ lệnh, nghe đài báo bão. Mười một giờ, chiếc bộ đàm cũ bỗng kêu rè rè, rồi một giọng nữ cất lên, giọng trong, nói nhanh, kiểu giọng điều phối viên ngày xưa.
Xe số một, xe số một, có ca khó thở nặng ở xóm Đầm, nhà thứ ba sau cây bàng, đi ngay. Ông Hưng sững người. Xe số một là tên gọi của chiếc xe đầu tiên bệnh viện có, đã thanh lý từ khi ông còn bé. Còn giọng ấy là giọng cô Nhàn, điều phối viên đã nghỉ hưu ba mươi năm trước.
Và cái nhà thứ ba sau cây bàng ở xóm Đầm là nhà ông. Căn nhà mẹ con ông ở cho tới năm ông mười tuổi, trước khi cả xóm giải toả làm khu du lịch.
Con đường ra xóm Đầm
Ông không hiểu vì sao mình nổ máy. Có lẽ vì cái tên xóm Đầm. Có lẽ vì giọng cô Nhàn. Ông bật còi, cho xe lăn bánh ra cổng, rẽ về hướng biển.
Đường ven đầm bây giờ là đường nhựa bốn làn, hai bên khách sạn. Nhưng xe đi được một đoạn thì đèn đường tắt hết. Mặt đường dưới bánh xe chuyển sang đá dăm lổn nhổn. Hàng khách sạn biến mất, chỉ còn hàng dương và những mái nhà tranh lúp xúp sau rặng phi lao.
Ông nhận ra từng thứ. Cái cống nước ông hay ngồi câu cá bống. Cái miếu nhỏ đầu xóm. Cây bàng già nghiêng về phía đầm. Nhà thứ ba sau cây bàng, mái ngói, ô cửa sổ có ánh đèn dầu leo lét.
Ông dừng xe. Cửa nhà bật mở. Một thằng bé chừng mười tuổi, áo may ô, chân đất, đứng giữa mưa vẫy rối rít, mặt mũi tái mét. Ông Hưng nhìn thằng bé, và thằng bé nhìn ông. Ông biết nó. Ông đã nhìn khuôn mặt ấy trong gương suốt cả tuổi thơ.
Người mẹ trên giường tre
Thằng bé kéo tay ông vào nhà, nói không ra hơi: chú ơi, mẹ cháu không thở được. Trên giường tre, một người đàn bà trẻ ngồi gập người, hai tay chống xuống chiếu, thở rít từng hơi. Đó là mẹ ông năm ba mươi tuổi, tóc dài chưa bạc sợi nào.
Ông Hưng không nghĩ được gì nữa. Hai mươi lăm năm lái xe cấp cứu, tay ông tự biết phải làm gì. Ông đỡ bà ngồi cho thẳng, nới cổ áo, nói chậm, bảo bà thở theo nhịp đếm của ông. Rồi ông bế bà ra xe, đặt nằm nửa ngồi, thằng bé leo lên ngồi cạnh nắm tay mẹ.
Trên đường về, ông nhìn qua gương chiếu hậu. Thằng bé nhìn chằm chằm vào bàn tay ông đang cầm vô lăng, vào vết sẹo dài trên mu bàn tay trái. Ông nhớ ra. Suốt bốn mươi năm, điều duy nhất ông nhớ về người tài xế đêm ấy là vết sẹo trên mu bàn tay trái.
Vết sẹo ấy ông có năm hai mươi tuổi, khi đi làm phụ hồ bị tấm tôn cứa vào. Ông chưa bao giờ nghĩ tới chuyện hai vết sẹo là một.
Bệnh viện thị xã năm ấy
Xe dừng ở cổng bệnh viện. Không phải toà nhà sáu tầng bây giờ, mà dãy nhà cấp bốn quét vôi vàng, bóng đèn tròn treo trước cửa phòng cấp cứu. Hai người áo trắng chạy ra đỡ mẹ ông vào. Thằng bé chạy theo.
Ông Hưng đứng ở cửa, không dám bước vào. Ông nghe tiếng bác sĩ hỏi han, tiếng dụng cụ lách cách. Rồi tiếng thở của mẹ ông dịu dần, đều dần. Có ai đó nói: may đưa tới kịp.
Thằng bé chạy ra cửa, ngẩng lên nhìn ông, mắt đỏ hoe. Nó hỏi: chú tên gì, để mẹ cháu cảm ơn. Ông mở miệng, rồi ngậm lại. Ông nhớ năm ấy người tài xế không nói tên. Ông xoa đầu nó, bảo cháu vào với mẹ đi, rồi quay ra xe.
Ông ngồi sau vô lăng, nhìn bộ đàm. Nó im lặng. Ông nổ máy, quay đầu xe. Đèn đường bật sáng từng ngọn một phía trước, mặt đường dưới bánh xe trơn lại thành nhựa.
Buổi sáng sau cơn bão
Sáng ra bão tan. Ông Hưng giao ca rồi chạy xe máy về nhà mẹ. Bà đã ngoài bảy mươi, sống với vợ chồng ông ở khu tái định cư, sáng nào cũng ra ngõ quét lá.
Bà đang ngồi ở hiên, tay cầm cốc trà. Thấy ông về, bà bảo đêm qua bão to quá, bà mơ lại cái đêm năm nào ở xóm Đầm, cái đêm bà lên cơn suyễn suýt chết. Bà kể lần nào mơ cũng thấy người tài xế ấy, chỉ thấy cái lưng áo mưa và bàn tay có sẹo. Đêm qua lần đầu bà thấy mặt.
Ông Hưng hỏi mặt người ấy thế nào. Bà nhìn ông một lúc lâu, rồi cười, bảo già rồi lẩm cẩm, sao trong mơ lại thấy giống y thằng Hưng nhà mình.
Ông không nói gì. Ông ngồi xuống cạnh mẹ, đặt bàn tay có sẹo lên tay bà. Chiếc bộ đàm cũ, ông tháo khỏi xe từ sáng hôm ấy, mang về đặt trên bàn thờ, cạnh tấm ảnh cô Nhàn mà ông xin được từ đội xe. Thỉnh thoảng vào đêm mưa, nó vẫn kêu rè rè. Ông chưa bao giờ tắt.
Câu hỏi thường gặp
Nghịch lý gặp lại chính mình trong quá khứ là gì?
Đây là một mô típ quen thuộc của truyện khoa học viễn tưởng và truyện kỳ ảo, khi nhân vật trở về quá khứ và chính hành động của mình tạo ra điều mình từng trải qua. Nó gợi câu hỏi về nhân quả mà không có lời giải dứt khoát.
Cơn khó thở về đêm có cần gọi cấp cứu không?
Khó thở dữ dội, thở rít, môi tím hay không nói được thành câu là những dấu hiệu cần gọi cấp cứu ngay. Người bị bệnh hô hấp mạn tính nên hỏi bác sĩ về kế hoạch xử trí khi lên cơn.
Vì sao ký ức tuổi thơ thường chỉ còn vài chi tiết?
Trẻ nhỏ trong lúc hoảng sợ thường tập trung vào một chi tiết nổi bật như bàn tay, giọng nói hay màu áo. Những chi tiết đó được nhớ rất lâu, trong khi phần còn lại của khung cảnh mờ đi.
Vì sao bộ đàm cũ hay bắt được tiếng lạ?
Bộ đàm có thể bắt nhầm sóng của thiết bị khác, nhất là khi thời tiết xấu làm sóng vô tuyến truyền đi xa bất thường. Tiếng rè rè dễ khiến não ghép thành giọng nói quen.
Vì sao truyện ma về người cứu mình thường gây xúc động?
Những truyện này chạm vào lòng biết ơn với người lạ từng giúp ta trong lúc nguy nan. Cái kết vòng tròn còn gợi ý rằng điều tốt ta làm có thể quay về với chính mình.
