Có những lá thư phải đợi năm mươi năm mới tới tay người nhận, và có những lá thư tới tay người nhận trước cả khi người nhận ra đời.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, kể qua những lá thư để trong hộc một cây cổ thụ giữa rừng. Cung đường, cái cây và hai người viết thư đều do mình đặt ra. Mình đọc thư cho bạn nghe nhé.
Mẩu giấy đầu tiên
Lan đi bộ đường dài một mình, theo một cung đường xuyên rừng cũ nối hai thung lũng. Giữa cung đường có một cây cổ thụ khổng lồ, thân rỗng một hộc to vừa một người chui, dân đi bộ hay dừng lại chụp ảnh. Lan ngồi nghỉ dưới gốc, ăn trưa, rồi cao hứng xé một trang sổ, viết vài dòng.
Cô viết: gửi người nào đọc được mẩu giấy này, hôm nay trời đẹp lắm, rừng có mùi lá ẩm và có tiếng chim gõ kiến. Mình là Lan, mình đi một mình, mình hơi sợ nhưng mà vui. Chúc bạn đi đường bình an. Cô gấp tư tờ giấy, nhét vào một kẽ nhỏ sâu trong hộc cây, rồi đi tiếp.
Ba tuần sau, Lan quay lại cung đường ấy, đi theo chiều ngược lại. Cô nhớ ra mẩu giấy, tò mò thò tay vào hộc cây. Mẩu giấy của cô không còn. Thay vào đó là một phong bì giấy ngả vàng, dán bằng cơm nguội, mép phong bì đã giòn.
Ngoài phong bì viết bằng mực tím, nét chữ nghiêng đều đặn của người học chữ đẹp ngày xưa: gửi cô Lan, người đi một mình.
Lá thư của anh Minh
Cô ngồi bệt xuống rễ cây, mở thư. Thư viết: cô Lan thân mến. Mình là Minh, mình làm nghề đưa thư, tuần nào cũng đi bộ qua con đường này để mang thư từ thung lũng bên này sang thung lũng bên kia. Mình vẫn hay nghỉ dưới gốc cây đa này. Hôm nay mình thò tay vào hộc cây tìm chỗ để gói xôi thì thấy mẩu giấy của cô.
Thư viết tiếp: giấy của cô lạ lắm, trắng tinh, mỏng mà dai, mực viết không nhòe dù trời ẩm. Cô viết chữ cũng lạ, nhiều chữ mình đọc mãi mới hiểu. Nhưng mình đọc thấy vui. Đi đường một mình buồn lắm, cô nói đúng, rừng có tiếng chim gõ kiến. Mình chúc cô đi đường bình an.
Cuối thư ghi ngày tháng. Lan đọc đi đọc lại. Đó là một ngày của mùa thu, cách năm cô đang sống đúng năm mươi năm.
Cô nghĩ là ai đó đùa. Nhưng tờ giấy giòn tới mức sợ bẻ mạnh là vỡ, mực tím đã phai, mùi giấy cũ ngai ngái. Không ai đùa công phu tới vậy. Cô ngồi đó lâu tới mức nắng đã ngả sang chiều.
Những lá thư qua lại
Lan viết trả lời. Cô kể cho anh Minh về con đường bây giờ, rằng người ta không đi bộ đưa thư nữa, rằng thư giờ gửi bằng điện thoại trong một giây. Cô để thư vào hộc cây. Hai tuần sau quay lại, có thư mới, phong bì vàng, mực tím.
Anh Minh viết rằng anh không hiểu điện thoại là gì, nhưng anh tin cô. Anh kể về thung lũng bên kia, về bà cụ tuần nào cũng chờ thư con trai đi xa, về những mùa mưa lũ anh phải lội suối, giơ túi thư lên đầu cho khỏi ướt. Anh kể anh thích nhất là lúc trao thư, thấy người ta mừng.
Cứ thế, suốt một năm, Lan đi cung đường ấy mỗi tháng hai lần, chỉ để đổi thư. Cô viết về thành phố, về công việc, về nỗi cô đơn của người trẻ giữa đám đông. Anh viết về rừng, về mùa hoa, về một cô gái ở thung lũng bên kia anh thầm thương nhưng chưa dám nói.
Lan nhận ra mình mong những lá thư ấy hơn mong bất cứ tin nhắn nào. Cô biết chuyện này không có lối ra. Một người sống trước cô năm mươi năm. Nhưng cô vẫn viết.
Lá thư cuối cùng
Mùa thu năm sau, Lan nhận được một lá thư ngắn hơn mọi khi. Anh Minh viết: cô Lan, mình được điều xuống huyện làm việc, tuần sau là chuyến đưa thư cuối cùng của mình trên con đường này. Mình sẽ không qua gốc đa nữa. Mình buồn lắm.
Anh viết tiếp: mình đã nói với cô gái ở thung lũng bên kia rồi. Cô ấy gật đầu. Mình cảm ơn cô, vì nhờ những lá thư của cô mà mình mới đủ can đảm. Cô bảo mình rằng ở năm của cô, người ta hay giữ lời trong lòng tới lúc quá muộn. Mình không muốn thế.
Cuối thư anh viết: mình sẽ để lại trong hộc cây một thứ cho cô. Không biết năm mươi năm có đủ lâu để nó còn không. Nếu còn, cô cứ giữ.
Lan thò tay vào sâu trong hộc cây, sâu hơn mọi lần, mò mẫm giữa lớp mùn gỗ mục. Ngón tay cô chạm vào một vật nhỏ, cứng, lạnh.
Chiếc tem và người đàn ông già
Đó là một hộp sắt nhỏ, loại hộp đựng kẹo ngày xưa, gỉ sét gần hết. Trong hộp, bọc trong giấy dầu, là một con tem cũ hình bông hoa rừng, và một tấm ảnh đen trắng nhỏ bằng bàn tay: một chàng trai gầy, đội mũ cối, đeo túi thư chéo vai, cười bẽn lẽn đứng dưới gốc cây cổ thụ này.
Lan mang tấm ảnh xuống thung lũng bên kia, hỏi thăm. Một bà cụ bán nước nhìn tấm ảnh, cười móm mém, bảo ông Minh đưa thư đấy, chồng của bà Hoa xóm trên. Ông bà lấy nhau từ hồi trẻ, sống với nhau tới già. Ông mất vài năm trước. Bà Hoa thì vẫn còn, năm nay ngoài bảy mươi.
Lan tới nhà bà Hoa. Bà cụ tóc bạc trắng nghe Lan kể, không hỏi một câu nào, chỉ lặng lẽ mở tủ, lấy ra một chồng giấy trắng tinh, mỏng mà dai, chữ viết không nhòe. Đó là những lá thư của Lan. Bà bảo, ông giữ cả đời, ông dặn nếu có cô gái tên Lan tới tìm thì đưa cho cô.
Bà Hoa nắm tay Lan, bàn tay khô và ấm. Bà nói, ông bảo cô là người mai mối cho ông bà đấy. Rồi bà cười, đôi mắt già nheo lại, và Lan thấy trong đôi mắt ấy một cô gái ở thung lũng bên kia, năm mươi năm trước, đang gật đầu.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhiều cây cổ thụ có hộc rỗng trong thân?
Khi cây già, phần gỗ lõi ở giữa thân không còn vận chuyển nước và có thể bị nấm, mối mọt phân hủy dần, tạo thành hộc rỗng. Cây vẫn sống khỏe nhờ lớp gỗ và vỏ bên ngoài. Hộc cây thường là chỗ trú của chim, sóc, dơi và nhiều loài côn trùng.
Nghề đưa thư đi bộ ở vùng núi ngày xưa thế nào?
Ở những vùng xa xôi chưa có đường, người đưa thư thường đi bộ hàng chục cây số qua rừng, lội suối, mang thư từ và báo chí tới các thôn bản. Đó là công việc vất vả nhưng được người dân quý trọng, vì họ là cầu nối duy nhất với người thân ở xa.
Vì sao truyện xuyên thời gian lại cuốn hút?
Vì nó cho phép hai con người không bao giờ gặp được nhau có một mối liên hệ, chạm vào mong ước rất con người là được nói chuyện với người xưa hay người mai sau. Cái giới hạn không thể vượt qua cũng làm câu chuyện thêm buồn và đẹp.
Thư tay khác gì tin nhắn điện thoại?
Thư tay mang nét chữ, mùi giấy, dấu vết của người viết, và người viết thường cân nhắc từng câu vì mất công gửi. Nhiều người giữ thư tay cả đời như một kỷ vật, điều ít khi xảy ra với tin nhắn.
Chuyện này có thật không?
Đây là truyện hư cấu do mình sáng tác, không dựa trên người hay địa danh có thật. Nó thuộc kiểu truyện kỳ ảo nhẹ nhàng, dùng yếu tố ma quái để kể về sự gắn kết giữa con người với nhau.
