Một cánh cửa đóng thì không đáng sợ, một cánh cửa mở toang cũng không đáng sợ, cái đáng sợ là một cánh cửa mỗi lần bạn quay lại lại hé thêm đúng một gang tay.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, khu rừng, cái hang và người thợ ảnh đều do mình đặt ra. Bạn tắt bớt đèn đi, truyện này hợp với bóng tối.
Cánh cửa giữa rừng
Thắng là thợ chụp ảnh phong cảnh. Mùa ấy anh theo một lối mòn ít người đi trong một khu rừng núi đá vôi, tìm góc chụp thác nước. Lối mòn men theo chân vách, cây cối rậm rạp, dây leo buông xuống như rèm.
Ở một khúc quanh, anh thấy nó. Một miệng hang nhỏ dưới chân vách đá, cao hơn đầu người một chút. Miệng hang được chắn bằng một cánh cửa gỗ. Gỗ đã đen bóng vì thời gian, bản lề sắt gỉ đỏ, đóng chặt vào đá bằng những chiếc đinh to như ngón tay. Dây leo phủ kín khung cửa.
Anh đẩy thử. Cửa không nhúc nhích. Ghé mắt qua khe, anh thấy một thanh then gỗ cài ngang phía trong. Cánh cửa cài then từ bên trong, giữa rừng, không có ai ở.
Anh chụp vài tấm, rồi đi tiếp. Anh không nghĩ gì nhiều. Có thể ai đó ngày xưa dùng hang làm kho, rồi bỏ đi.
Lần thứ hai
Chiều hôm ấy, trên đường về, anh đi ngang qua lần nữa. Cánh cửa đã hé ra. Không nhiều, chỉ một khe nhỏ, vừa một ngón tay. Thanh then bên trong đã được rút ra.
Anh đứng nhìn. Gió không thổi. Rừng chiều im ắng. Từ khe cửa, một luồng hơi lạnh thoát ra, mang mùi đá ẩm và một mùi khác, thoang thoảng, như mùi hương trầm cháy dở.
Anh gọi, có ai không. Không ai trả lời. Anh nghe tiếng mình vọng vào trong hang rồi tắt, nhanh hơn bình thường, như bị một tấm chăn dày nuốt mất.
Thắng không vào. Anh về nhà nghỉ dưới thị trấn, xem lại ảnh. Trong tấm ảnh buổi sáng, cửa đóng kín, dây leo phủ kín khe. Anh phóng to. Ở chân cửa, chỗ gỗ chạm đất, có một vệt sáng mảnh, như có ánh đèn từ bên trong hắt ra.
Mỗi lần một gang tay
Thắng vốn tò mò. Hôm sau anh lại đi. Cánh cửa đã hé thêm một gang tay. Hôm sau nữa, thêm một gang tay. Anh bắt đầu đo bằng thước dây, chụp ảnh từ cùng một góc mỗi ngày. Đều đặn như nhịp thở, mỗi ngày cánh cửa mở thêm đúng một gang.
Ngày thứ năm, khe cửa đủ rộng để ánh sáng ban ngày lọt vào. Anh soi đèn vào. Bên trong không phải hang đá trần. Có một cái nền đất được nện phẳng. Có một chiếc chiếu cói trải ngay ngắn. Có một cái bếp đắp đất với ba ông đầu rau. Có một ấm đất trên bếp.
Từ ấm đất, một sợi khói mỏng bốc lên. Ấm đang sôi lăn tăn.
Thắng lùi lại, tim đập mạnh tới mức nghe được trong tai. Anh nhìn quanh. Rừng vẫn im. Không có dấu chân nào trên nền đất ẩm trước cửa ngoài dấu giày của chính anh từ những hôm trước.
Lời mời
Tối ấy, anh kể với ông chủ nhà nghỉ. Ông cụ nghe xong, đặt chén nước xuống, nhìn anh rất lâu. Ông bảo, cái hang ấy người trong vùng gọi là hang có cửa. Không ai biết ai làm cửa. Thỉnh thoảng có người đi rừng gặp cửa mở hé.
Ông bảo, cửa mở từ từ như thế là đang mời. Người ta mời thì mình phải từ chối cho lễ phép, chứ đừng đi vào, cũng đừng bỏ chạy. Ông không nói người ta là ai. Ông chỉ bảo, có người ngày xưa đã vào. Họ không quay ra.
Thắng hỏi, thế mình phải làm gì. Ông cụ bảo, đóng cửa lại cho người ta, cài then bên ngoài, rồi cảm ơn, rồi đi về đừng ngoái lại.
Đêm ấy Thắng không ngủ được. Anh xem lại chuỗi ảnh. Trong tấm ảnh chụp hôm thứ năm, qua khe cửa, trên chiếc chiếu cói, có một chiếc gối. Và trên gối, rõ ràng, là một vết lõm, như có người vừa nằm dậy.
Cài then bên ngoài
Sáng hôm sau, Thắng mang theo một thanh gỗ và mấy sợi dây rừng. Anh tới hang lúc mặt trời vừa lên. Cánh cửa đã mở rộng gần hết, đủ một người bước vào. Bên trong, ấm đất vẫn sôi. Chiếc chiếu cói được trải thêm một tấm thứ hai, đặt cạnh tấm thứ nhất. Hai chiếc gối.
Anh không nhìn lâu. Anh đẩy cánh cửa. Nó nặng hơn anh tưởng, như có ai bên trong khẽ níu lại. Rồi nó chịu đóng. Anh gác thanh gỗ ngang qua, buộc chặt vào hai mấu đá bằng dây rừng. Rồi anh nói, giọng run run, cảm ơn đã mời, nhưng mình phải về, ở nhà có người chờ.
Từ sau cánh cửa, anh nghe một tiếng động nhỏ. Không phải tiếng đập cửa, không phải tiếng gào. Chỉ là tiếng thanh then gỗ phía trong được cài lại, khẽ khàng, cẩn thận, như người ta cài cửa sau khi khách đã về.
Thắng đi về, không ngoái lại. Bộ ảnh thác nước của anh sau đó được giải thưởng. Còn chuỗi ảnh cánh cửa, anh xóa hết, chỉ giữ một tấm, tấm ngày đầu tiên, khi cánh cửa còn đóng kín. Thỉnh thoảng anh mở ra xem, và anh để ý thấy, mỗi năm, vệt sáng mảnh ở chân cửa lại dài thêm một chút.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cửa gỗ cũ có thể tự hé ra?
Gỗ co giãn theo độ ẩm và nhiệt độ, bản lề gỉ có thể trượt dần, và chênh lệch áp suất giữa trong hang và ngoài trời có thể đẩy hoặc hút cánh cửa. Những thay đổi rất nhỏ cộng dồn qua nhiều ngày có thể khiến cửa xê dịch.
Vì sao cánh cửa hé mở lại gây sợ hãi?
Một cánh cửa hé là ranh giới giữa nơi mình thấy và nơi mình không thấy, gợi ý có thứ gì đó phía sau đang chờ. Não người không thích sự mơ hồ, nên nó lấp khoảng tối ấy bằng những tưởng tượng đáng sợ.
Người xưa có dùng hang đá để ở hay làm kho không?
Có, ở nhiều vùng núi đá vôi, hang đá từng được dùng làm nơi trú mưa, nơi cất lương thực, nơi trú ẩn hoặc nơi ở tạm. Một số hang được che chắn bằng tường đá hay cửa gỗ đơn giản.
Lời dặn từ chối lời mời cho lễ phép có ý nghĩa gì trong truyện?
Trong nhiều truyện dân gian, thế giới bên kia thường được hình dung như một nơi có phép tắc riêng, và con người an toàn khi biết cư xử đúng mực, không xâm phạm, không bỏ chạy hoảng loạn. Chi tiết này trong truyện là hư cấu.
Vì sao truyện ma thích dùng chi tiết thay đổi từng chút một?
Sự thay đổi chậm và đều đặn tạo cảm giác có một ý chí đứng sau, kiên nhẫn và không thể ngăn cản. Người nghe biết trước điều gì đó sẽ tới nhưng không biết khi nào, và chính sự chờ đợi ấy làm căng thẳng tăng dần.
