Chiều nào thợ cũng xếp những chiếc ghế gỗ thành chồng trong góc hiên, sáng nào chúng cũng đã được kê thành một hàng thẳng tắp, quay mặt ra biển, như đang chờ người tới nằm phơi nắng.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện mình viết, nhà điều dưỡng cũ và bờ biển miền Trung trong truyện đều do mình tưởng tượng, không phải công trình nào có thật. Truyện có nắng sớm, có gió biển, và có những chiếc ghế không chịu nằm yên.
Nhà điều dưỡng cũ trên đồi cát
Diệp ba mươi lăm tuổi, kiến trúc sư phụ trách dự án cải tạo một nhà điều dưỡng cũ thành khu nghỉ dưỡng. Toà nhà hai tầng nằm trên đồi cát nhìn ra biển, xây từ gần trăm năm trước, tường vàng, cột tròn, cửa chớp gỗ. Ngày xưa người ta đưa người bệnh phổi tới đây nghỉ, hít gió biển, tắm nắng.
Thứ đẹp nhất của toà nhà là hiên phơi nắng, một dải hiên dài gần bốn mươi mét chạy dọc mặt trước, sàn gạch men hoa, mái đua rộng. Trong kho, Diệp tìm thấy hơn hai chục chiếc ghế gỗ ngả lưng, loại ghế người bệnh xưa nằm phơi nắng, gỗ đã bạc nhưng vẫn chắc.
Cô định giữ lại vài chiếc làm kỷ niệm. Cô bảo thợ khiêng hết ra hiên để chọn, chiều xếp chồng lại trong góc, phủ bạt cho khỏi mưa.
Sáng hôm sau, Diệp tới công trình lúc sáu giờ. Bạt đã bị kéo ra gấp gọn. Hai mươi hai chiếc ghế được kê thành một hàng dọc hiên, cách đều nhau, chiếc nào cũng ngả đúng một góc, quay mặt về phía biển.
Hai mươi hai chiếc ghế, rồi hai mươi ba
Đội thợ chối, không ai kê ghế. Anh bảo vệ công trình thề cả đêm không có ai lên hiên. Diệp cho xếp lại, buộc dây, khoá vào cột. Sáng hôm sau, dây được tháo ra cuộn tròn, ghế vẫn kê thành hàng, quay ra biển.
Cô đếm. Hai mươi ba chiếc. Cô đếm lại. Vẫn hai mươi ba. Chiếc thứ hai mươi ba nằm ở cuối hàng, gỗ sẫm màu hơn, tay vịn mòn nhẵn như có ai cầm nắm suốt nhiều năm. Không ai trong đội thợ từng thấy nó trong kho.
Diệp không phải người dễ sợ. Cô chụp ảnh, ghi chép, như ghi một hiện trạng công trình. Mỗi sáng, cô ghi số ghế. Hai mươi ba. Hai mươi lăm. Hai mươi tám. Ghế mới hiện ra ở cuối hàng, chiếc nào cũng cũ, cũng quay ra biển, như hàng người xếp hàng chờ tới lượt.
Cô lục hồ sơ lưu trữ của toà nhà. Có một tấm ảnh chụp hiên phơi nắng ngày toà nhà còn hoạt động. Ba mươi hai chiếc ghế, kê thành một hàng, người nằm trên đó đắp chăn mỏng, mặt hướng ra biển.
Đêm Diệp ở lại công trình
Đêm thứ mười, Diệp ở lại. Cô trải chiếu trong phòng làm việc tạm trên tầng hai, cửa sổ nhìn thẳng xuống hiên. Gió biển thổi lồng lộng, cửa chớp gỗ kêu lạch cạch. Cô tắt đèn, ngồi chờ.
Gần bốn giờ, cô nghe tiếng ghế gỗ kéo trên sàn gạch. Không ồn ào. Chậm rãi, cẩn thận, từng chiếc một, như những người già đi lại khẽ khàng để khỏi đánh thức người khác. Rồi tiếng vải sột soạt, tiếng ai đó ho nhẹ, tiếng thở dài dễ chịu khi ngả lưng.
Cô không dám nhìn xuống. Cô ngồi im, nghe. Khi trời hửng sáng, những âm thanh ấy lặng dần. Chỉ còn tiếng sóng.
Cô nhìn xuống hiên. Ba mươi hai chiếc ghế, kê thành hàng, quay ra biển, trong nắng sớm đầu tiên rọi xuống mặt gạch. Trên mặt vải bạt của từng chiếc ghế, vẫn còn những chỗ lõm, như vừa có người đứng dậy.
Bản vẽ được sửa lại
Bản thiết kế ban đầu của Diệp biến hiên phơi nắng thành một nhà hàng có vách kính. Sau đêm ấy, cô ngồi vẽ lại. Cô giữ nguyên hiên, giữ nguyên sàn gạch hoa, chỉ sửa mái và cột. Cô thuyết phục chủ đầu tư rằng hiên dài nhìn ra biển là thứ quý nhất của toà nhà.
Chủ đầu tư đồng ý, với điều kiện ghế phải là ghế mới. Diệp cho làm ba mươi hai chiếc ghế gỗ mới, đúng kiểu dáng ghế xưa. Ghế cũ cô cho cất vào kho, khoá cửa, dán nhãn giữ gìn.
Những ngày cuối, sáng nào ghế mới cũng xếp hàng ngay ngắn đúng như thợ kê, không ai động tới. Diệp thở phào. Cô nghĩ có lẽ những người khách cũ đã hài lòng vì hiên được giữ lại.
Chỉ có anh bảo vệ kể rằng mấy đêm ấy anh vẫn nghe tiếng ho khẽ, tiếng thở dài ngoài hiên lúc gần sáng. Nhưng ghế thì không xê dịch. Anh bảo nghe như người ta đã có chỗ nằm, không phải đi tìm ghế nữa.
Buổi sáng khai trương
Khu nghỉ dưỡng khai trương vào đầu mùa hè. Khách tới đông. Buổi sáng đầu tiên, Diệp dậy sớm, đi một vòng hiên phơi nắng để kiểm tra lần cuối.
Ba mươi hai chiếc ghế mới quay ra biển, thẳng hàng. Nắng sớm rọi vàng mặt gạch. Không có ai nằm. Gió biển mát rượi. Mọi thứ hoàn hảo như trong bản vẽ.
Chỉ có một chiếc ghế khác. Chiếc ghế cuối hàng, chiếc thứ ba mươi ba, gỗ sẫm, tay vịn mòn nhẵn, chiếc ghế cô đã khoá trong kho. Nó không quay ra biển. Nó quay ngược vào trong, hướng thẳng lên cửa sổ phòng làm việc trên tầng hai, nơi cô đã ngồi suốt đêm thứ mười.
Diệp đứng lặng rất lâu. Rồi cô đi tới, nhẹ nhàng xoay chiếc ghế quay ra biển, như người ta kéo lại chăn cho người già. Sáng hôm sau, nó lại quay vào trong. Từ đó tới giờ, sáng nào nó cũng quay vào trong, chờ, và Diệp chưa bao giờ dám ngồi xuống thử.
Câu hỏi thường gặp
Nhà điều dưỡng ven biển ngày xưa dùng để làm gì?
Trước khi có nhiều loại thuốc hiện đại, ở nhiều nơi người ta xây nhà nghỉ dưỡng ở vùng biển hoặc vùng núi để người bệnh hô hấp được nghỉ ngơi, hít thở không khí trong lành và tắm nắng. Đây là một phần trong cách chăm sóc thời ấy, nay đã thay đổi nhiều.
Vì sao những công trình bỏ hoang lâu năm hay có tiếng động lạ?
Gỗ co giãn theo nhiệt độ, gió lùa qua khe cửa, chuột và chim làm tổ đều tạo ra tiếng kéo lê, tiếng gõ. Trong không gian trống, âm thanh vang và khó đoán nguồn.
Vì sao hàng ghế trống gây cảm giác rợn người?
Ghế là đồ vật gợi sự hiện diện của con người, nên ghế trống xếp ngay ngắn khiến ta nghĩ tới những người vắng mặt. Cảm giác đang bị chờ đợi hay bị nhìn khiến não cảnh giác.
Kiến trúc sư cải tạo công trình cũ thường giữ lại những gì?
Họ thường giữ những yếu tố mang giá trị lịch sử và thẩm mỹ như mặt tiền, vật liệu lát nền, kết cấu đặc trưng, đồng thời gia cố phần đã xuống cấp. Mức giữ lại phụ thuộc vào quy định bảo tồn và mục đích sử dụng mới.
Vì sao truyện ma hay gắn với những nơi từng chữa bệnh?
Những nơi chữa bệnh chứng kiến nhiều nỗi đau, hy vọng và chia ly, nên trong trí tưởng tượng chúng dễ mang dấu vết của người từng ở đó. Đó là chất liệu tự nhiên cho truyện kể.
