Cậu Ba hát lệch tông từ câu đầu tới câu cuối, cả nhà bịt tai cười lăn, vậy mà màn hình tivi nháy lên một dòng chữ đỏ rực kèm tiếng pháo hoa: một trăm điểm, xuất sắc.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, gia đình và ngôi nhà trong truyện đều do mình nghĩ ra. Truyện này hơi buồn cười, hơi rưng rưng, và rất hợp để nghe những ngày giáp Tết.
Cỗ máy chấm điểm khó tính
Nhà ông bà ngoại của Bảo có một chiếc đầu karaoke từ hơn hai mươi năm trước, loại đầu đĩa to bè, kèm hai cái loa thùng gỗ cao ngang ngực. Ông ngoại mua nó năm cậu Ba cưới vợ, và từ đó Tết nào cả nhà cũng quây quần hát hò tới khuya.
Chiếc máy nổi tiếng chấm điểm khó tính. Ai hát cũng chỉ được sáu bảy mươi. Mẹ Bảo hát hay nhất nhà mà cao nhất cũng tám mươi hai. Cậu Ba hát dở nhất nhà, thường bị chấm năm mươi, có lần ba mươi tám, cả nhà nhắc tới giờ.
Người duy nhất từng được một trăm điểm là ông ngoại. Ông hát vọng cổ, giọng trầm ấm, ngân dài, có một bài ông hát mãi không chán, bài kể về người con đi xa nhớ mẹ. Mỗi lần ông hát, bà ngoại lại ngồi im nghe, tay mân mê vạt áo.
Ông ngoại mất vào mùa thu năm ngoái. Tết năm nay là Tết đầu tiên vắng ông. Cả nhà định không mở karaoke, nhưng bà bảo cứ mở, ông thích nhà vui.
Một trăm điểm cho cậu Ba
Tối mùng hai, cả nhà ngồi trên chiếu ở phòng khách. Mấy đứa nhỏ hát nhạc thiếu nhi, được sáu mươi. Dì Út hát nhạc trẻ, được bảy mươi lăm. Rồi cậu Ba cầm micro, chọn đúng bài vọng cổ của ông ngoại, bảo hát tặng ông.
Cậu hát dở tệ. Lệch tông, sai nhịp, có đoạn quên lời phải ư ư cho qua. Mấy đứa nhỏ cười ngặt nghẽo. Nhưng hát tới đoạn giữa, Bảo để ý thấy trong loa có một giọng thứ hai, rất nhỏ, chậm hơn cậu Ba nửa nhịp, hát bè theo, kéo cậu dần về đúng tông.
Hết bài, màn hình nháy chữ đỏ, tiếng pháo hoa nổ lốp bốp. Một trăm điểm. Cả nhà ồ lên, cậu Ba ngơ ngác, rồi đứng dậy cúi chào như ca sĩ, ai cũng cười chảy nước mắt.
Chỉ có bà ngoại không cười. Bà nhìn chằm chằm vào cái loa thùng gỗ, tay mân mê vạt áo, như ngày trước.
Giọng bè trong loa
Bảo hỏi mẹ có nghe thấy giọng ai hát bè không. Mẹ bảo không, chắc tiếng vọng. Bảo lấy điện thoại ra, đề nghị cả nhà hát thêm một lượt bài ấy, để cậu quay lại làm kỷ niệm.
Dì Út hát. Một trăm điểm. Mấy đứa nhỏ tranh nhau hát, đứa còn chưa thuộc lời. Một trăm điểm. Bất kể ai cầm micro, chỉ cần là bài ấy, máy đều chấm một trăm. Hát bài khác, lại sáu bảy mươi như cũ.
Tối ấy Bảo ngồi nghe lại đoạn quay trên điện thoại, đeo tai nghe, vặn hết âm lượng. Sau giọng hát của từng người, rõ ràng có một giọng trầm, ngân dài, hát bè rất khẽ. Giọng ấy không lấn át ai, chỉ đỡ lấy, chỗ nào người hát hụt hơi thì nó ngân thay, chỗ nào lạc nhịp thì nó kéo lại.
Bảo không cần ai nói cũng biết đó là giọng ai. Cậu nghe giọng ấy hát ru mình suốt những mùa hè về quê từ hồi còn bé.
Bà ngoại cầm micro
Tối mùng ba, khi mấy đứa nhỏ đã ngủ, Bảo mở đoạn quay cho bà nghe. Bà nghe hết, không nói gì, rồi bảo Bảo bật lại bài ấy, đưa bà micro.
Bà ngoại chưa bao giờ hát karaoke. Cả đời bà chỉ ngồi nghe ông hát. Giọng bà nhỏ, run, hát được mấy câu đầu thì lạc. Rồi từ loa thùng gỗ, giọng bè ấy cất lên, lần này không còn khẽ nữa. Nó hát cùng bà, rõ ràng, trầm ấm, cả nhà đứng lặng trong phòng khách.
Bà hát tới hết bài. Giọng bà vững dần, có đoạn bà nhắm mắt, mỉm cười. Cậu Ba quay mặt ra cửa sổ. Mẹ Bảo khóc không thành tiếng.
Hết bài, màn hình không hiện điểm. Chỉ có một dòng chữ mà không ai trong nhà từng thấy chiếc máy hiện bao giờ, trong cả hai mươi năm: hát hay lắm. Rồi đèn trên đầu đĩa tắt phụt.
Chiếc máy không bật nữa
Từ tối ấy, chiếc đầu karaoke không bật lên được nữa. Cậu Ba mang đi mấy tiệm sửa, thợ nào cũng bảo máy cũ quá, linh kiện hỏng hết, lẽ ra nó phải hỏng từ nhiều năm trước rồi mới phải.
Cả nhà không mua máy mới. Chiếc đầu đĩa và hai cái loa thùng gỗ vẫn đặt ở góc phòng khách, bà ngoại phủ lên một tấm khăn thêu. Tết năm sau, cả nhà hát bằng điện thoại nối loa nhỏ, vẫn vui, vẫn ầm ĩ, nhưng không ai còn được một trăm điểm.
Bảo giữ đoạn quay trong điện thoại, chép thêm vào máy tính cho chắc. Thỉnh thoảng cậu mở ra nghe, nghe giọng cậu Ba lạc tông và giọng bè trầm ấm kéo cậu về.
Còn bà ngoại, chiều nào cũng ngồi bên góc phòng khách, tay mân mê tấm khăn thêu, miệng khe khẽ ngân bài vọng cổ ấy. Không có máy chấm điểm. Nhưng Bảo đoán, nếu có, chắc là một trăm.
Câu hỏi thường gặp
Máy karaoke chấm điểm dựa vào đâu?
Nhiều máy karaoke cũ chấm điểm khá đơn giản, chủ yếu dựa vào âm lượng, độ liên tục của giọng hoặc thậm chí ngẫu nhiên. Máy đời mới có thể so cao độ và nhịp với bản gốc, nhưng điểm số vẫn chỉ mang tính giải trí.
Vọng cổ là gì?
Vọng cổ là một điệu hát gắn liền với cải lương và đờn ca tài tử Nam Bộ, có nhịp chậm, ngân dài và giàu cảm xúc. Nhiều thế hệ người Việt gắn bó với những bài vọng cổ trong các dịp sum họp gia đình.
Hát bè là gì?
Hát bè là khi một giọng hát khác cao độ đi kèm giọng chính để tạo hoà âm, làm bài hát dày và ấm hơn. Người hát bè giỏi biết đỡ cho giọng chính mà không lấn át.
Vì sao Tết đầu tiên vắng người thân lại đặc biệt khó khăn?
Tết là dịp sum họp nên khoảng trống của người đã khuất hiện rõ hơn bao giờ hết. Giữ lại những thói quen họ từng yêu thích là một cách nhiều gia đình dùng để tưởng nhớ.
Vì sao truyện ma về âm nhạc gây xúc động?
Âm nhạc gắn chặt với ký ức và cảm xúc, một giọng hát quen có thể đưa ta về một quãng đời đã qua. Truyện ma dùng âm nhạc thường đánh vào nỗi nhớ hơn là nỗi sợ.
