Hai giờ sáng, con chó trong sân ngẩng cổ lên tru một tràng dài, còn con mèo trong nhà thì ngồi im, mắt mở to, nhìn chằm chằm vào góc trần bếp, nơi chẳng có gì ngoài bóng tối.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Tập này là tập giải mã. Ông bà mình hay nói chó mèo thấy được những thứ người không thấy. Câu đó, theo một nghĩa rất khoa học, là đúng. Chỉ có điều, thứ chúng cảm nhận thường là âm thanh, mùi hương và chuyển động, chứ không nhất thiết là ma.
Đôi tai nghe được thế giới mình không nghe
Tai người nghe được một dải âm thanh nhất định. Tai chó nghe được những âm cao hơn nhiều so với tai người, tai mèo còn nghe được những âm cao hơn nữa. Những tiếng rít rất cao của chuột, của côn trùng, của một số thiết bị điện, với mình là im lặng, với chúng là rõ ràng.
Chó mèo cũng nghe được những âm thanh rất nhỏ từ khoảng cách xa hơn người. Đôi tai của chúng xoay được về phía nguồn âm như những cái ăng ten.
Vì vậy khi mèo bỗng ngẩng đầu nhìn chằm chằm lên trần, rất có thể nó đang nghe một con chuột, con thạch sùng hay một con côn trùng đang bò trên trần. Khi chó bỗng sủa về phía cổng lúc khuya, có thể nó vừa nghe tiếng bước chân hay tiếng một con vật ở rất xa.
Với người đứng xem, con vật đang phản ứng với khoảng không. Với con vật, nó đang phản ứng với một âm thanh rất thật.
Vì sao chó tru vào ban đêm
Tru là cách giao tiếp có từ tổ tiên của loài chó. Tiếng tru vang xa, giúp các thành viên trong bầy biết vị trí của nhau và báo hiệu lãnh thổ.
Chó nhà vẫn giữ bản năng ấy. Chúng hay tru đáp lại những âm thanh kéo dài, cao vút như tiếng còi xe cứu thương, tiếng còi tàu, tiếng nhạc, hay tiếng tru của một con chó khác ở xa mà người không nghe thấy.
Chó cũng tru khi cô đơn, bị xích một mình, khi chủ vắng nhà, hay khi đau, khó chịu. Ban đêm yên tĩnh, tiếng tru vang xa hơn và nghe ai oán hơn, nên người ta dễ gán cho nó ý nghĩa đặc biệt.
Dân gian có câu chó tru là điềm xấu, điềm có người sắp mất. Đó là quan niệm dân gian, không có bằng chứng khoa học. Nếu chó nhà bạn tru nhiều bất thường, hãy để ý xem nó có đau ốm, bị bỏ một mình hay có tiếng động gì kích thích không, và hỏi bác sĩ thú y khi cần.
Đôi mắt nhìn trong bóng tối
Mắt mèo và chó có nhiều tế bào nhạy với ánh sáng yếu hơn mắt người, cộng thêm một lớp phản quang phía sau võng mạc, chính là thứ làm mắt chúng phát sáng khi bị đèn chiếu vào. Nhờ vậy, trong căn phòng mà mình thấy tối om, chúng vẫn nhìn được khá rõ.
Mắt chó mèo cũng rất nhạy với chuyển động. Một con muỗi bay, một hạt bụi lấp lánh trong vệt sáng, một con nhện nhỏ trên tường, với mình là không đáng chú ý, nhưng với mèo lại là một mục tiêu đáng theo dõi.
Có một số nghiên cứu gợi ý rằng chó mèo có thể cảm nhận được một phần ánh sáng tử ngoại, thứ ánh sáng mắt người không thấy. Nếu đúng vậy, một số vệt, một số bề mặt trong nhà có thể trông khác hẳn trong mắt chúng. Đây là lĩnh vực còn đang được nghiên cứu, chưa nên kết luận chắc chắn.
Ngược lại, chó mèo phân biệt màu sắc kém hơn người. Thế giới của chúng không hơn hay kém thế giới của mình, chỉ là khác.
Chiếc mũi đọc được câu chuyện vô hình
Khứu giác của chó nhạy hơn người rất nhiều lần, mèo cũng rất thính mũi. Một mùi rất nhẹ còn sót lại, mùi của con chuột chạy qua từ chiều, mùi của người lạ vừa đi ngang cổng, với chúng như một tấm bản đồ rõ ràng.
Đôi khi chó cứ đứng sủa về một góc nhà, một gốc cây, đánh hơi mãi không thôi. Rất có thể ở đó có tổ chuột, tổ kiến, một con rắn đã bò qua, hay đơn giản là một mùi lạ bay theo gió.
Mèo đôi khi nhăn mặt, há miệng ra như đang cười nhăn nhở khi ngửi thấy mùi gì đó. Đó là cách chúng đưa mùi vào một cơ quan đặc biệt trong vòm miệng để ngửi kỹ hơn.
Mùi hương là một thế giới vô hình hoàn toàn với mình, nhưng là thế giới rất thật với chó mèo. Không lạ khi chúng phản ứng với những thứ mình không thể nào thấy.
Khi nào cần để ý thêm
Phần lớn những lần chó mèo nhìn vào khoảng không là bình thường, chỉ là chúng đang nghe, ngửi, nhìn những thứ ngoài tầm giác quan của mình.
Tuy vậy, nếu thú cưng của bạn, nhất là khi đã có tuổi, thường xuyên đứng ngây ra nhìn vào tường, đi lạc trong chính ngôi nhà quen, thay đổi giấc ngủ, hay có những cử động lặp đi lặp lại kỳ lạ, đó có thể là dấu hiệu sức khoẻ cần bác sĩ thú y kiểm tra.
Chó mèo phản ứng mạnh với một góc nhà còn có thể là lời báo hiệu có rắn, có chuột hay có côn trùng làm tổ. Kiểm tra góc ấy bằng đèn pin cũng là một cách hay.
Còn lại, lần tới thấy con mèo nhà mình nhìn chằm chằm vào góc trần, bạn có thể tò mò thay vì sợ: thử nín thở lắng nghe, rất có thể bạn sẽ nghe thấy tiếng sột soạt nhỏ của một vị khách tí hon trên đó.
Câu hỏi thường gặp
Chó mèo có thấy ma không?
Không có bằng chứng khoa học cho điều đó. Chó mèo nghe được âm cao hơn, ngửi thính hơn và nhìn trong tối tốt hơn người, nên phản ứng với những thứ mình không nhận ra.
Vì sao chó hay tru vào ban đêm?
Tru là cách giao tiếp từ tổ tiên loài chó. Chó hay tru đáp lại tiếng còi, tiếng tru của chó khác ở xa, hoặc khi cô đơn, khó chịu.
Chó tru có phải điềm gở không?
Đó là quan niệm dân gian, không có cơ sở khoa học. Nếu chó tru nhiều bất thường, hãy xem nó có đau ốm, bị bỏ một mình hay bị tiếng động kích thích không.
Vì sao mèo hay nhìn chằm chằm lên trần?
Rất có thể nó đang nghe chuột, thạch sùng hay côn trùng trên trần, hoặc đang theo dõi một chuyển động nhỏ mà mình không để ý.
Khi nào thú cưng nhìn vào khoảng không là đáng lo?
Khi con vật thường xuyên đứng ngây ra, đi lạc trong nhà quen, thay đổi giấc ngủ hay có cử động lặp lại lạ. Nên đưa đi bác sĩ thú y kiểm tra.
