Tiếng gõ phát ra từ bên trong chiếc rương, tích, tích, tích, đều như kim giây, và khi Ngân áp tai lên nắp gỗ, nó dừng ngay lập tức, như có ai bên trong vừa nín thở lắng nghe ngược lại.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, cô kiến trúc sư, bà cô và chiếc rương đều do mình đặt ra. Truyện này có một lời giải khoa học rất thú vị, và có thêm một chút gì đó mà khoa học chưa trả lời. Mình kể nhé.
Món thừa kế của bà cô
Ngân làm kiến trúc sư, chuyên thiết kế cải tạo nhà cũ. Bà cô của cô, em gái của ông nội, sống cả đời trong một căn biệt thự nhỏ xây từ thời Pháp ở một thành phố cao nguyên, không chồng con. Bà mất ở tuổi chín mươi tư, để lại cho Ngân chiếc rương gỗ, kèm một dòng chữ trong di chúc: cho đứa cháu biết quý đồ cũ.
Chiếc rương to bằng cái giường trẻ con, gỗ sẫm gần như đen, bốn góc bịt đồng, khóa đồng hình lá. Trong rương có mấy tấm khăn ren, một xấp thư buộc dây, vài cuốn sách tiếng Pháp và một hộp gỗ nhỏ khóa kín, không có chìa.
Ngân thuê xe chở chiếc rương về căn hộ của mình ở thành phố, đặt ở cuối giường. Cô thích nó ngay, cái mùi gỗ cũ trộn mùi long não, cái nắp cong nặng trịch.
Đêm đầu tiên, cô nghe thấy tiếng gõ.
Tích, tích, tích
Tiếng gõ rất nhỏ, khô, đều, như ai đó gõ đầu móng tay vào mặt gỗ. Tích, tích, tích, một tràng ngắn, rồi im, rồi một tràng nữa. Nó phát ra từ trong rương. Ngân bật đèn, mở nắp. Bên trong vẫn chỉ có khăn ren, thư, sách và chiếc hộp gỗ nhỏ. Tiếng gõ im bặt.
Cô đóng nắp, tắt đèn. Một lúc sau, tích, tích, tích. Đêm nào cũng vậy, thường vào giữa đêm, đôi khi gần sáng. Cô đặt điện thoại ghi âm, sáng ra nghe lại, rõ mồn một những tràng gõ đều đặn.
Ngân không tin ma, ít nhất cô nghĩ mình không tin. Nhưng nằm một mình trong căn hộ lúc ba giờ sáng, nghe tiếng gõ từ một chiếc rương thừa kế của người đã khuất, niềm tin của người ta mỏng hơn ban ngày rất nhiều.
Cô gọi cho bạn thân. Bạn cô đùa, hay là bà cô bị nhốt trong đấy. Ngân không cười nổi.
Nhà côn trùng học
Một người bạn của Ngân làm ở viện nghiên cứu nông lâm nghe đoạn ghi âm, nhíu mày, bảo nghe như tiếng một loài bọ khoan gỗ. Anh đến nhà Ngân, soi đèn khắp chiếc rương, chỉ cho cô những lỗ tròn nhỏ li ti ở mặt dưới đáy rương, lớp mùn gỗ mịn như bột lọt ra từ đó.
Anh giải thích, có những loài bọ cánh cứng đẻ trứng vào gỗ cũ, ấu trùng sống nhiều năm trong thớ gỗ, đục thành đường hầm. Ở châu Âu có một loài nổi tiếng, người Anh gọi là bọ đồng hồ tử thần, con trưởng thành gõ đầu vào thành đường hầm để gọi bạn tình, tạo ra những tràng tiếng tích tích đều đều. Ngày xưa người ta ngồi canh người ốm ban đêm, nghe tiếng ấy trong vách gỗ, tưởng là điềm báo cái chết, nên mới có cái tên ghê rợn ấy.
Anh không chắc trong rương là đúng loài ấy, chỉ chắc là một loài bọ gỗ nào đó cùng tập tính. Gỗ chiếc rương có lẽ mang từ nơi khác về từ rất lâu, theo những chuyến tàu từ thời Pháp.
Ngân thở phào, rồi bật cười vì mình đã sợ một con bọ. Người bạn khuyên cô mang rương đi xử lý chống mối mọt, kẻo bọ lan sang đồ gỗ khác.
Chiếc hộp không có chìa
Trước khi gửi rương đi xử lý, Ngân dọn hết đồ ra. Cô đọc những lá thư. Đó là thư của một người đàn ông viết cho bà cô, bằng tiếng Việt xen tiếng Pháp, nét chữ nghiêng đẹp, ký tên Minh. Thư kể chuyện học hành ở xa, chuyện nhớ những đồi thông cao nguyên, chuyện hẹn khi về sẽ đến hỏi cưới. Lá cuối cùng đề ngày cách đây hơn bảy mươi năm.
Không có lá thư nào sau đó. Ngân hỏi bố mới biết, người đàn ông ấy không về. Gia đình không ai biết vì sao, chỉ biết bà cô chờ cả đời, không lấy ai.
Chiếc hộp gỗ nhỏ vẫn khóa. Ngân không muốn phá. Cô mang nó theo khi gửi rương đi, định tìm thợ mở khóa cẩn thận.
Đêm hôm đó, chiếc rương đã ở xưởng xử lý, căn hộ của Ngân lặng như tờ. Cô nằm nghe thấy một tiếng gõ. Rất nhỏ. Từ chiếc hộp gỗ trên bàn đầu giường.
Một điều chưa có lời giải
Tiếng gõ lần này khác hẳn. Không phải tràng tích tích đều đều của con bọ. Mà là ba tiếng, ngắt quãng, rồi lặp lại, cộc, cộc cộc, như ai đó gõ cửa theo một cách quen, một cách gõ chỉ hai người hiểu nhau mới dùng.
Ngân mang chiếc hộp đến người bạn ở viện nghiên cứu. Anh soi kỹ, chiếc hộp làm bằng gỗ khác hẳn gỗ rương, không có lỗ bọ nào, không có mùn gỗ. Anh lắc đầu, bảo cái này anh chịu.
Cuối cùng Ngân nhờ thợ mở khóa. Trong hộp chỉ có một chiếc nhẫn bạc nhỏ đã xỉn màu, và một mẩu giấy mỏng đã ố, nét chữ nghiêng quen thuộc: khi nào anh về, anh sẽ gõ cửa ba tiếng như hồi còn ở đồi thông.
Ngân không biết người đàn ông tên Minh đã đi đâu, đã gặp chuyện gì. Cô mang chiếc nhẫn lên cao nguyên, đặt lên mộ bà cô, cạnh bó hoa dã quỳ. Chiếc rương sau khi xử lý xong thì im lặng, đúng như khoa học nói. Chiếc hộp gỗ thì Ngân cất trong tủ. Thỉnh thoảng, những đêm mưa, cô vẫn nghe thấy ba tiếng gõ khẽ. Cô không sợ nữa. Cô chỉ tiếc một điều, rằng tiếng gõ ấy đã đến muộn quá nhiều năm.
Câu hỏi thường gặp
Bọ đồng hồ tử thần là con gì?
Đó là tên thường gọi của một loài bọ cánh cứng khoan gỗ sống ở châu Âu. Ấu trùng sống trong gỗ cũ nhiều năm, con trưởng thành gõ đầu vào gỗ tạo tiếng tích tích để tìm bạn tình. Tiếng gõ trong đêm khiến người xưa liên tưởng tới điềm gở.
Làm sao biết đồ gỗ đang bị bọ hoặc mọt phá?
Dấu hiệu thường gặp là những lỗ tròn nhỏ trên bề mặt gỗ, mùn gỗ mịn như bột rơi ra quanh đó, đôi khi có tiếng kêu nhỏ trong đêm. Khi phát hiện, nên nhờ đơn vị chuyên xử lý mối mọt để tránh lan sang đồ gỗ khác.
Vì sao tiếng gõ trong đêm dễ bị gán cho ma?
Tiếng gõ đều đặn gợi cảm giác có ai đó đang cố ý ra hiệu. Ban đêm, khi không thấy nguồn âm thanh và không gian yên tĩnh, não dễ diễn giải theo hướng đáng sợ nhất.
Biệt thự thời Pháp ở cao nguyên có đặc điểm gì?
Nhiều biệt thự xây thời Pháp ở các thành phố cao nguyên nước ta có mái dốc, ống khói, lò sưởi, tường dày, phù hợp khí hậu mát lạnh. Không ít căn được bảo tồn như một phần di sản kiến trúc đô thị.
Có nên tự phá khóa hộp cũ thừa kế không?
Với đồ cổ hoặc đồ có giá trị kỷ niệm, nên nhờ thợ chuyên mở khóa hoặc thợ phục chế để không làm hỏng hiện vật. Đồ bên trong cũng nên được lấy ra cẩn thận vì giấy cũ rất dễ rách.
