Lần đầu Ngân nghe thấy giọng ấy là lúc cô vấp ở chữ thứ ba của một câu dài, dừng lại thở, và trong tai nghe vang lên một tiếng đàn ông khàn khàn, rất gần, đọc tiếp đúng nửa câu cô còn đang lục tìm trên trang giấy.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, phòng thu, cuốn sách và những người trong truyện đều do mình đặt ra. Một truyện ma về nghề nói, kể bằng giọng nói, cho những ai đang nghe bằng tai.
Phòng thu sau mười giờ
Ngân làm nghề thu âm giọng đọc. Cô đọc sách nói, đọc quảng cáo, đọc lời dẫn cho phim tài liệu. Phòng thu cô hay thuê là một phòng nhỏ trên tầng hai một căn nhà ống, ban ngày ồn tiếng xe nên cô thường thu từ mười giờ đêm, khi phố đã vắng.
Phòng thu là một buồng cách âm chừng hai mét vuông, tường bọc mút xốp, cửa dày nặng trịch, một chiếc micro trên giá, một ngọn đèn đỏ báo đang ghi âm. Bên ngoài buồng là bàn máy của anh chủ phòng thu, nhưng ca đêm anh thường để Ngân tự làm, đưa chìa khoá rồi về.
Trong buồng cách âm, im lặng rất lạ. Không có tiếng vọng, không có tiếng gió, nghe được cả tiếng máu chảy trong tai mình. Ngân quen rồi, nhưng thỉnh thoảng vẫn thấy như có ai đứng sát bên vai.
Lần này cô thu một cuốn tiểu thuyết dài, câu văn nhiều tầng, đọc rất dễ vấp.
Giọng thứ hai trong tai nghe
Đêm đầu tiên, cô vấp ở một câu dài, dừng lại. Trong tai nghe vang lên giọng đàn ông, khàn, chậm, đọc tiếp nửa câu sau, đúng từng chữ trong bản thảo. Ngân giật nảy, gỡ tai nghe ra, nhìn qua tấm kính. Phòng ngoài trống trơn, đèn bàn máy vẫn sáng.
Cô tua lại bản ghi. Giọng cô vấp, ngừng, rồi giọng đàn ông đọc tiếp, nghe rõ ràng như có người thứ hai đứng cạnh micro. Ngân ngồi im rất lâu. Cô nghĩ tới chuyện micro bắt sóng radio, chuyện tiếng lọt từ phòng bên.
Nhưng giọng ấy đọc đúng bản thảo cô đang cầm, một bản thảo chưa xuất bản, chưa ai đọc thành tiếng bao giờ.
Ngân xoá đoạn ấy, thu lại. Lần này cô đọc trơn, không vấp. Không có giọng nào khác. Cô làm tiếp tới hai giờ, tay hơi run, cố đọc thật cẩn thận.
Người thầy cũ
Những đêm sau, chuyện lặp lại. Không phải lúc nào cũng có. Chỉ khi cô vấp, khi cô ngập ngừng ở một chữ khó, giọng khàn ấy lại khẽ nhắc. Không bao giờ nói gì khác ngoài chữ trong bản thảo.
Có một đêm, cô đọc sai dấu một chữ. Giọng ấy không nhắc chữ tiếp, mà đọc lại đúng chữ cô vừa đọc sai, nhấn đúng dấu, rồi im. Ngân sững người. Kiểu sửa ấy cô đã nghe ở đâu đó, rất lâu rồi.
Cô nhớ ra. Hồi mới vào nghề, cô học đọc với một thầy dạy phát âm đã lớn tuổi, giọng khàn vì hút thuốc, rất nghiêm. Cô đọc sai, thầy không giải thích, chỉ đọc lại đúng chữ ấy một lần, nhấn đúng dấu, rồi im, chờ cô đọc lại. Thầy hay nói, nghề mình là nghề nói, mà nói sai một chữ là phụ người nghe.
Thầy đã nghỉ dạy nhiều năm. Ngân không còn liên lạc. Cô nhắn hỏi một người bạn cùng lớp cũ. Bạn trả lời: thầy mất rồi, mùa xuân năm nay, cậu không biết à.
Hỏi chuyện chủ phòng thu
Ngân kể với anh chủ phòng thu. Anh nghe xong thì im lặng, rồi bảo cô đợi. Anh lục trong ngăn kéo ra một tấm ảnh cũ chụp chính căn buồng thu này, ngày mới làm, có một ông già ngồi trước micro, tóc bạc, đeo kính.
Anh kể ông là người thầy dạy giọng của chính anh. Ngày anh mở phòng thu, ông tới đọc thử bản đầu tiên để khai trương, ông bảo phòng nhỏ mà tiếng tốt, cứ giữ cho tử tế. Về sau thỉnh thoảng ông vẫn ghé, ngồi ngoài bàn máy nghe các bạn trẻ thu, ai đọc sai là ông nhăn mặt.
Ngân nhìn tấm ảnh. Cô không biết hai thầy trò từng ở chung một chỗ. Cô cũng không biết thầy từng ngồi đúng chiếc ghế ngoài bàn máy mà cô vẫn thấy trống trơn mỗi đêm.
Anh chủ phòng thu cười buồn, nói ông khó tính lắm, chắc thấy em đọc cuốn dài quá nên ở lại kèm.
Bản thu cuối
Ngân thu xong cuốn tiểu thuyết sau ba tuần. Những đêm cuối cô đọc trơn hơn, ít vấp hơn, và giọng khàn ấy cũng ít xuất hiện hơn. Tới chương cuối, cả đêm không có tiếng nhắc nào.
Đêm cuối cùng, đọc xong câu cuối của cuốn sách, Ngân ngồi im trong buồng, để đèn đỏ còn sáng thêm một lúc, rồi nói vào micro, khẽ thôi: con đọc xong rồi thầy ạ, con cảm ơn thầy.
Cô tắt ghi âm, tua lại nghe lần cuối. Sau lời cảm ơn của cô là mấy giây im lặng. Rồi có một tiếng hắng giọng khàn khàn, quen thuộc, và một câu ngắn: được, đọc được rồi đó.
Ngân giữ đoạn ghi âm ấy trong máy, không gửi cho ai, không xoá. Từ đó mỗi lần bước vào buồng thu, trước khi đeo tai nghe, cô kéo chiếc ghế ngoài bàn máy ra một chút cho ngay ngắn, như sửa chỗ ngồi cho một người khách quen.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao trong phòng cách âm người ta dễ có cảm giác lạ?
Phòng cách âm triệt tiêu tiếng vọng và tiếng ồn nền, nên tai bắt đầu nghe rõ những âm thanh của chính cơ thể như nhịp tim, hơi thở, tiếng ù trong tai. Sự im lặng tuyệt đối này khiến nhiều người thấy bất an hoặc cảm giác có ai ở gần.
Micro có thể bắt nhầm sóng radio không?
Trong một số trường hợp, dây cáp và thiết bị âm thanh kém chống nhiễu có thể thu lẫn tín hiệu radio hoặc tiếng điện thoại gần đó. Đây là sự cố kỹ thuật đã được ghi nhận, thường xử lý bằng dây có chống nhiễu tốt.
Nghề thu âm giọng đọc cần những gì?
Người đọc cần phát âm chuẩn, hơi thở đều, đọc hiểu văn bản để ngắt nghỉ đúng, và sức bền để đọc nhiều giờ. Nhiều người học thêm với giáo viên dạy giọng để sửa lỗi phát âm và giữ giọng khỏe.
Vì sao người ta hay nghe lại giọng người thầy trong đầu?
Những lời sửa lặp đi lặp lại thời mới học nghề thường in rất sâu. Khi gặp đúng tình huống cũ, não có thể bật lại giọng nói và cách sửa của người thầy, như một lời nhắc tự động.
Truyện này có thật không?
Không. Đây là truyện hư cấu do Chuyện Ma sáng tác, phòng thu, cuốn sách và nhân vật đều không có thật. Truyện muốn gửi lời cảm ơn tới những người thầy dạy nghề.
