Hai giờ sáng mùng hai Tết, cả nhà ông Tâm bị đánh thức bởi một tiếng kèn đám cưới bé tí, réo rắt, kèm tiếng trống lắc cắc lắc cắc, vọng ra từ phòng khách, nơi chẳng có ai ngoài con mèo mướp và bức tranh bà nội vừa mua.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, gia đình và những người trong truyện đều do mình đặt ra. Đây là truyện ma vui, nghe xong bạn có thể sẽ muốn mua một bức tranh dân gian về treo.
Bức tranh chợ Tết
Nhà ông Tâm ở một thị trấn nhỏ, nhà ống ba tầng, có bà nội ngoài tám mươi, hai vợ chồng ông Tâm, hai đứa con đang tuổi đi học và một con mèo mướp béo tròn tên là Tướng Quân. Tướng Quân lười tới mức chuột chạy qua mũi cũng không thèm mở mắt.
Năm ấy chuột trong nhà nhiều lắm. Chúng gặm túi gạo, khoét bao lạc, tha mất nửa cái bánh chưng để trong chạn. Vợ ông Tâm mua bẫy, mua thuốc, chẳng ăn thua. Tướng Quân nằm trên nóc tủ lạnh nhìn, ngáp.
Hai mươi tám Tết, bà nội đi chợ Tết, mang về một bức tranh dân gian khổ vừa, giấy điệp óng ánh, vẽ đám cưới chuột. Chú chuột đội mũ cưỡi ngựa đi trước, cô dâu chuột ngồi kiệu, đoàn chuột thổi kèn, đánh trống, khiêng lễ. Đầu đoàn có hai chú chuột dâng con gà, con chim cho một con mèo to ngồi chễm chệ.
Bà nội treo tranh ở phòng khách, ngay trên cái tủ thấp. Bà bảo tranh này ngày xưa nhà nào cũng treo Tết, cho vui, cho may. Ông Tâm cười, bảo mẹ treo tranh chuột trong nhà đang lắm chuột thì có khác gì mời chúng nó.
Tiếng kèn đêm
Đêm mùng một, cả nhà ngủ say sau một ngày đi chúc Tết. Hai giờ sáng, mọi người giật mình tỉnh dậy vì tiếng kèn. Một tiếng kèn đám cưới bé tí, như kèn đồ chơi, réo rắt, kèm tiếng trống lắc cắc lắc cắc, tiếng chiêng tí tởn.
Ông Tâm cầm đèn pin đi xuống, vợ đi sau, hai đứa con bám áo. Bà nội nằm trong buồng gọi vọng ra, bảo đừng làm ồn, để người ta cưới.
Tiếng kèn trống phát ra từ phòng khách. Ông Tâm bật đèn. Im bặt. Phòng khách vắng tanh. Chỉ có Tướng Quân ngồi trên cái tủ thấp, lưng thẳng tắp, đuôi quấn quanh chân, mắt nhìn chằm chằm vào bức tranh, cái dáng nghiêm trang mà cả nhà chưa thấy nó có bao giờ.
Trước mặt Tướng Quân, trên mặt tủ, có một mẩu bánh chưng nhỏ bằng đầu ngón tay, một hạt lạc, và một con cá khô bé tẹo. Xếp thành hàng, ngay ngắn, như mâm lễ.
Lễ dâng mèo
Vợ ông Tâm hỏi ai bày ra đây. Hai đứa con lắc đầu. Ông Tâm lắc đầu. Tướng Quân không thèm quay lại, chỉ khẽ vẫy đuôi một cái, rồi cúi xuống ăn con cá khô, nhai chậm rãi, như một vị quan nhận lễ.
Ông Tâm nhìn lên bức tranh. Đoàn chuột vẫn ở đó, đúng thứ tự, kèn trống, kiệu hoa. Nhưng ông có cảm giác chú chuột cầm kèn hơi lệch so với lúc chiều, như vừa thổi xong, hạ kèn xuống.
Đứa con trai lớn, học lớp sáu, nghĩ ra trước. Nó bảo bố ơi, trong tranh chuột dâng lễ cho mèo để được yên đi cưới. Chắc chuột nhà mình xem tranh, học theo.
Cả nhà phá lên cười. Rồi lại im. Vì lúc ấy, từ trong gầm tủ, có một tiếng kèn rất khẽ, ngắn, như ai đó thổi thử một nốt để xin phép.
Thoả thuận trong nhà
Từ đêm ấy, đêm nào cũng có lễ. Lúc thì mẩu bánh đa, lúc thì hạt dưa, lúc thì con tép khô. Tướng Quân đêm nào cũng ngồi chầu trước tranh, nhận lễ, ăn xong thì đi ngủ, không thèm đuổi một con chuột nào.
Lạ là chuột cũng thôi phá. Túi gạo nguyên vẹn, bao lạc không thủng, bánh chưng trong chạn còn đủ. Vợ ông Tâm bảo hay thật, mười cái bẫy không bằng một bức tranh.
Thỉnh thoảng nửa đêm, cả nhà vẫn nghe tiếng kèn trống tí hon, lúc vui vẻ réo rắt như đám cưới, lúc chậm rãi như đám rước. Bà nội bảo chắc nhà chuột có việc, cưới xin, đầy tháng, mừng thọ, kệ chúng nó. Bà còn bày thêm một hạt lạc ở góc bếp, gọi là mừng.
Ông Tâm thì có lần thức khuya, ngồi trong bóng tối rình xem. Ông thấy rõ ràng một hàng chuột nhỏ xíu từ gầm tủ đi ra, đi thành hàng thẳng, con đi đầu khiêng một hạt lạc, đặt trước mặt Tướng Quân, cúi đầu, rồi cả hàng đi vào. Tướng Quân gật đầu, đúng là gật đầu, như ông quan nhận lễ.
Hoá vàng
Tới ngày hoá vàng, vợ ông Tâm hỏi có cất tranh đi không, như bóc câu đối, cất cành đào. Bà nội gạt đi, bảo treo cả năm, cất thì Tướng Quân mất lương.
Cả năm ấy nhà ông Tâm không có con chuột nào phá bếp. Tướng Quân béo tròn thêm, lông mượt óng. Hàng xóm sang chơi, thấy mèo ngồi chầu trước tranh thì cười mãi, bảo nhà này nuôi mèo làm quan.
Tết năm sau, nhà hàng xóm cũng đi chợ mua một bức Đám cưới chuột về treo. Hôm sau họ sang kể, cả đêm nhà họ chẳng nghe tiếng kèn nào, còn con mèo nhà họ thì nhảy lên cào rách một góc tranh.
Ông Tâm nghĩ một lúc, rồi bảo, chắc tại mèo nhà anh chăm quá, bắt chuột nhiều, chuột không dám thương lượng. Mèo nhà em lười, nên mới có cửa nói chuyện. Hàng xóm ngẩn người. Còn Tướng Quân nằm trên nóc tủ lạnh, nghe xong, khẽ vẫy đuôi một cái, rồi ngủ tiếp.
Câu hỏi thường gặp
Tranh Đám cưới chuột là tranh gì?
Đám cưới chuột là một bức tranh nổi tiếng của dòng tranh dân gian Đông Hồ, vẽ đoàn chuột rước dâu với kèn trống, kiệu hoa, đầu đoàn có chuột dâng gà và chim cho mèo. Bức tranh vừa vui nhộn vừa mang ý châm biếm thói quan liêu, phải lót tay kẻ mạnh mới được yên ổn.
Tranh Đông Hồ được làm như thế nào?
Tranh Đông Hồ được in thủ công bằng ván khắc gỗ, mỗi màu một ván, trên giấy điệp làm từ vỏ sò nghiền trộn hồ, có ánh lấp lánh. Màu lấy từ nguyên liệu tự nhiên như sỏi son, lá chàm, gỗ vang, than lá tre. Tranh thường được bán ở chợ Tết để treo trong nhà.
Vì sao tranh dân gian hay được treo dịp Tết?
Ngày xưa, Tết đến nhà nhà mua tranh dân gian về treo để trang trí, cầu may và vui mắt. Mỗi bức tranh mang một ý nghĩa như cầu con cháu đầy đàn, mùa màng tốt tươi, gia đình hoà thuận. Tục này gắn với hình ảnh chợ Tết làng quê.
Mèo có thực sự làm chuột sợ không?
Mùi và sự hiện diện của mèo có thể khiến chuột e dè, tránh những khu vực mèo hay lui tới. Tuy vậy, không phải con mèo nào cũng bắt chuột giỏi. Muốn hạn chế chuột, cần giữ nhà sạch, đậy kín thức ăn, bịt các lỗ hổng.
Vì sao truyện ma vui thường có con vật?
Con vật trong nhà như mèo, chó, chuột là những nhân vật quen thuộc, hành vi của chúng vừa khó đoán vừa buồn cười. Đưa chúng vào truyện ma vui giúp câu chuyện nhẹ nhàng, gần gũi, người nghe ở mọi lứa tuổi đều thích.
